Từ nền tảng hữu nghị truyền thống được vun đắp qua nhiều thập niên, quan hệ Việt Nam-Litva ngày càng được củng cố với sự tin cậy chính trị và những lĩnh vực hợp tác có tính bổ trợ cao.
Việt Nam và Litva thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1992. Hơn 30 năm qua, Chính phủ hai nước luôn coi trọng và dành sự quan tâm lớn tới việc củng cố, tăng cường quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt.
Tin cậy chính trị, thiện chí hợp tác
Theo Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Việt Nam tại Ba Lan kiêm nhiệm Litva Hà Hoàng Hải, đặc thù nổi bật của quan hệ hai nước là sự tin cậy chính trị, thiện chí hợp tác và tính bổ trợ cao giữa hai nền kinh tế, dù có sự khác biệt về quy mô và địa lý.
Từ thời Liên Xô trước đây, Litva đã có quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp với Việt Nam. Litva không chỉ tiếp nhận số lượng lớn sinh viên Việt Nam theo học tại các trường đại học mà còn cử hàng trăm chuyên gia cầu đường, nông nghiệp sang Việt Nam, hỗ trợ Việt Nam vật tư y tế, máy phát điện, xe cứu thương.
Việt Nam luôn coi Litva là đối tác, người bạn chân thành tại khu vực Trung và Đông Âu, trong khi Litva đánh giá cao vai trò ngày càng gia tăng của Việt Nam tại Đông Nam Á và trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).
Hai nước cùng chia sẻ nhiều điểm tương đồng trong tầm nhìn về phát triển bền vững, hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và thích ứng với các thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng.
Hai nước duy trì trao đổi đoàn cấp cao. Về phía Việt Nam có các chuyến thăm Litva của Phó Thủ tướng Nguyễn Khánh năm 1995; Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh năm 2017; Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính gặp Tổng thống Litva Gitanas Nauseda tại Hội nghị Thượng đỉnh EU-ASEAN tháng 12/2022, gặp Thủ tướng Litva Gintautas Paluckas nhân dịp tham dự Hội nghị thường niên Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) Davos lần thứ 55 tổ chức tại Thụy Sĩ ngày 21/1/2025; Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gặp Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Litva tại Hội nghị Bộ trưởng OECD tổ chức tại Paris (Pháp) tháng 5/2024.
Về phía Litva có các chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Litva A. Slê-gia Vi-chút tháng 9/1995; Bộ trưởng Bộ Nội vụ Litva Eimutis Misunas tháng 1/2019; Bộ trưởng Ngoại giao Litva Gabrielius Landsbergis tháng 10/2023; Tổng thống Litva Gitanas Nausėda và Phu nhân Diana Nausėdienė thăm chính thức Việt Nam ngày 11-12/6/2025.
Hai bên ký Thỏa thuận hợp tác giữa hai Bộ Ngoại giao năm 2009. Tháng 6/2012, Thứ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn tiến hành tham vấn chính trị tại Litva. Năm 2014 và 2022, hai bên tiến hành tham vấn chính trị cấp Tổng Vụ trưởng tại Hà Nội.
Hai nước phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương như Liên hợp quốc, Diễn đàn Hợp tác Á-Âu (ASEM) và ASEAN-EU.
Litva luôn ủng hộ các hiệp định quan trọng giữa Việt Nam và EU như Hiệp định Thương mại tự do giữa Liên minh châu Âu (EU) và Việt Nam (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ Đầu tư Việt Nam-EU (EVIPA), tạo nền tảng pháp lý và thương mại quan trọng để mở rộng hợp tác kinh tế, đầu tư giữa hai bên.
Hợp tác kinh tế-thương mại nhiều triển vọng
Hai nước tận dụng hiệu quả hợp tác theo Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Liên minh châu Âu (EVFTA). Litva là một trong những nước sớm phê chuẩn Hiệp định EVIPA.
Kim ngạch thương mại song phương đạt 192,7 triệu USD năm 2023, 206,97 triệu USD năm 2024 và 353 triệu USD năm 2025.
Việt Nam xuất khẩu sang Litva chủ yếu các mặt hàng dệt may, giày dép, nông-thủy sản, rau quả, chè, hồ tiêu, hạt điều, đồ gỗ, nội thất, linh kiện điện tử; nhập khẩu từ Litva các mặt hàng dược phẩm, thiết bị y tế, hóa chất, máy móc, thiết bị và thực phẩm chế biến.
Về đầu tư, theo số liệu của Bộ Tài chính, lũy kế đến ngày 31/3/2025, Litva có 9 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký 21,12 triệu USD, đứng thứ 74/150 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam.
Đầu tư của Litva tại Việt Nam tập trung vào 3 lĩnh vực gồm bán buôn, bán lẻ; hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ; công nghiệp chế biến, chế tạo.
Trong đợt dịch COVID-19, Litva cũng là một trong những nước thành viên EU đầu tiên tặng Việt Nam 168,7 nghìn liều vaccine AstraZeneca, góp phần giúp Việt Nam sớm kiểm soát đại dịch COVID-19.
Việt Nam và Litva còn nhiều lĩnh vực hợp tác triển vọng, đặc biệt khi hai nền kinh tế có tính bổ trợ cao và cùng hướng tới các mô hình phát triển bền vững, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.
Việt Nam là thị trường hơn 100 triệu dân, có tốc độ tăng trưởng nhanh, là cửa ngõ vào ASEAN; trong khi Litva có lợi thế về logistics, công nghệ chế biến thực phẩm, dược phẩm và năng lượng sạch.
Việc tận dụng hiệu quả EVFTA và thúc đẩy tiến trình phê chuẩn EVIPA sẽ mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp hai nước tiếp cận thị trường của nhau, kết nối chuỗi cung ứng EU-ASEAN, đặc biệt trong bối cảnh thế giới đang tái cấu trúc chuỗi giá trị toàn cầu.
Hai nước cũng có nhiều triển vọng hợp tác trong chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và công nghệ tài chính. Litva là một trong những quốc gia đi đầu tại châu Âu về phát triển chính phủ điện tử, quản trị số và khởi nghiệp công nghệ, trong khi Việt Nam đang đẩy mạnh chiến lược chuyển đổi số quốc gia đến năm 2030.
Hai bên có thể hợp tác chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao giải pháp, đồng thời kết nối các doanh nghiệp và trung tâm đổi mới sáng tạo.
Hợp tác giáo dục-đào tạo và khoa học công nghệ cũng là điểm sáng trong quan hệ hai nước. Nhiều trường đại học Litva có chất lượng cao, chi phí hợp lý và môi trường học tập quốc tế, phù hợp với nhu cầu của sinh viên Việt Nam. Hai nước có thể đẩy mạnh các chương trình học bổng, liên kết đào tạo, trao đổi giảng viên, sinh viên và nghiên cứu khoa học.
Ngoài ra, hai nước còn có tiềm năng hợp tác trong nông nghiệp công nghệ cao, y tế-dược phẩm, bảo vệ môi trường, du lịch-văn hóa và hợp tác lao động chất lượng cao.
Những lĩnh vực này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần làm phong phú nền tảng giao lưu nhân dân, gia tăng hiểu biết và sự gắn kết giữa hai dân tộc.
Cộng đồng người Việt tại Litva góp phần vun đắp quan hệ hai nước
Cộng đồng người Việt Nam tại Litva hiện có khoảng 100 công dân, phần lớn tập trung buôn bán tại các trung tâm thương mại ở thủ đô Vilnius. Ngoài ra, có khoảng 100 lao động, du học sinh đang làm việc và học tập tại Litva.
Hội người Việt Nam tại Litva được thành lập năm 2012, được chính quyền sở tại công nhận, có tinh thần đoàn kết, hướng về Tổ quốc, đóng góp tích cực cho sở tại và được chính quyền Litva đánh giá cao. Đây là cầu nối hữu nghị sinh động, hiệu quả giữa nhân dân hai nước, góp phần tăng cường hiểu biết lẫn nhau và làm sâu sắc hơn quan hệ song phương.
Từ nền tảng quan hệ được vun đắp qua hơn 3 thập niên, Việt Nam và Litva đang có nhiều điều kiện thuận lợi để chuyển những lợi thế và tiềm năng sẵn có thành kết quả hợp tác cụ thể.
Việc phát huy hiệu quả các cơ chế trao đổi, mở rộng kết nối giữa doanh nghiệp hai nước và tăng cường giao lưu nhân dân sẽ góp phần đưa quan hệ Việt Nam-Litva ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả./.
Việt Nam coi trọng và mong muốn tăng cường hợp tác nhiều mặt với Litva
Bộ trưởng Lê Hoài Trung khẳng định Việt Nam coi trọng và mong muốn tăng cường hợp tác nhiều mặt với Litva, đối tác truyền thống hữu nghị và quan trọng của Việt Nam tại khu vực Bắc Âu và Baltic.
