Ngày 25/9, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và Dự ánSIIR Hoa Kỳ đã tổ chức hội thảo "Thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thểở Việt Nam - Kinh nghiệm quốc tế.”
Theo đánh giá của Tổng Liên đoàn lao động, hiện nay việc triển khai thỏa ướclao động tập thể cấp doanh nghiệp cũng như việc thí điểm ở một số cấp ngành chưađược rộng khắp như mong muốn.
Tính đến tháng 6/2009, việc ký kết thỏa ước ở các doanh nghiệp cũng chỉ mớiđạt 65,22% so với số doanh nghiệp có tổ chức công đoàn; trong đó số lượng vàchất lượng các bản thỏa ước tại các doanh nghiệp FDI và dân doanh còn thấp, nặnghình thức và sao chép luật, ít có lợi cho người lao động và không thể hiện nhiềutrách nhiệm phía người sử dụng lao động.
Nguyên nhân là do một số quy định của pháp luật chưa rõ về đối tượng, thời gianthương lượng, chưa quy định vai trò của cơ quan lao động hỗ trợ hai bên thươnglượng (người lao động - chủ doanh nghiệp), thiếu chế tài xử phạt nghiêm các hànhvi vi phạm.
Người sử dụng lao động vẫn còn đang còn xem nhẹ quyền lợi người lao động, nétránh việc ký kết cũng như thực hiện thoả ước, thiếu tôn trọng quy tắc ứng xửđối với tổ chức công đoàn. Các tổ chức công đoàn không phải khi nào cũng đủ bảnlĩnh và năng lực về thương lượng; việc thanh tra lao động chưa thường xuyên, kémhiệu quả dẫn đến tình trạng vi các quy định về thoả ước lao động tập thể.
Chuyên gia Katie Quan, thuộc Trung tâm nghiên cứu và đào tạo lao động, thuộc Đạihọc UC Berkeley Hoa Kỳ khuyến nghị Việt Nam nên dùng mô hình thương lượng tậpquyền. Kiểu thương lượng này được thực hiện theo cấp ngành hoặc đa ngành, có độbao phủ rộng, cam kết đối tác tốt hơn và được áp dụng đối với lao động có kỹnăng, lương cao.
Trong khi đó, kiểu thương lượng phân quyền phổ biến ở Việt Nam có độ bao phủthấp, cam kết đối tác yếu, được áp dụng trong môi trường mà chuyên môn người laođộng thấp, lương thấp, năng suất thấp và hệ quả là diễn ra phổ biến tình trạngvi phạm pháp luật lao động và công đoàn.
Hiện nay, Tổng Liên đoàn Lao động và Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội đã thíđiểm thương lượng và ký kết thoả ước lao động tập thể trong ngành dệt may vàbước đầu đã khắc phục được một số yếu kém cố hữu trước đây, góp phần xây dựng vàđảm bảo mối quan hệ lao động hài hòa, ổn định. Đối với ngành cao su, việc thíđiểm này đang trong quá trình tiến hành.
Dự tính, việc thí điểm thỏa ước lao động tập thể cũng sẽ được thí điểm trongcác khu công nghiệp, khu chế xuất. Mục tiêu đề ra là sẽ thành lập trên 70% tổchức công đoàn trong các doanh nghiệp đã tiến hành thương lượng và ký kết thỏaước lao động tập thể, 6 thỏa ước lao động tập thể ngành trung ương và 4 thỏa ướcngành cấp địa phương./.
Trần Xuân Tình (TTXVN/Vietnam+)