Hơn 40 năm sau những trận chiến ác liệt tại Mặt trận Vị Xuyên, ký ức của những cựu chiến binh từng trực tiếp chiến đấu đang trở thành nguồn tư liệu quan trọng để lực lượng chức năng tiếp tục khoanh vùng, xác minh và tìm kiếm những liệt sỹ còn nằm lại.
Ngày 21/10, ngay tại khu vực Bình độ 300, thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Tuyên Quang tổ chức Hội nghị thu thập, cung cấp, xác minh thông tin, tư liệu lịch sử phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ.
Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Ngân, Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Quân khu dự và phát biểu chỉ đạo. Cùng dự có Đại tá Nguyễn Minh Khôi, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang, thành viên Ban Chỉ đạo tỉnh; lãnh đạo Sở Nội vụ, xã Thanh Thủy, cùng nhiều cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử từng trực tiếp tham gia chiến đấu tại khu vực Mặt trận Vị Xuyên.
Khác với một cuộc gặp mặt thông thường, hội nghị được tổ chức ngay trên vùng chiến trường cũ, nơi những cựu chiến binh có thể đối chiếu ký ức với địa hình thực tế. Các nhân chứng đã trao đổi, cung cấp nhiều thông tin liên quan đến những trận đánh, phiên hiệu đơn vị tham gia chiến đấu, vị trí đóng quân, hướng tiến công, nơi đồng đội hy sinh và những khu vực có khả năng còn hài cốt liệt sỹ.
Sau hơn bốn thập kỷ, phần lớn dấu tích chiến trường đã thay đổi. Nhiều vị trí hầm, hào, cửa mở, trận địa bị cây rừng che phủ hoặc biến dạng bởi mưa lũ, sạt lở.
Trong điều kiện đó, những thông tin còn được lưu giữ trong trí nhớ của người từng trực tiếp chiến đấu có giá trị đặc biệt. Một vị trí hầm, một hướng tiến công, một địa điểm tập kết hay nơi từng chôn cất đồng đội có thể trở thành đầu mối để lực lượng quy tập thu hẹp phạm vi khảo sát. Tuy nhiên, mỗi nguồn thông tin đều phải được kiểm tra, đối chiếu chặt chẽ trước khi tổ chức tìm kiếm ngoài thực địa. Đây cũng là yêu cầu được Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Ngân nhấn mạnh tại hội nghị.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Ngân, những thông tin do cựu chiến binh và nhân chứng lịch sử cung cấp là nguồn tư liệu có giá trị, là cơ sở quan trọng để xác định vị trí, khu vực và số lượng liệt sỹ hy sinh tại Bình độ 300. Từ các thông tin này, lực lượng chức năng tiếp tục khảo sát, xác minh, đối chứng với hồ sơ và địa hình hiện tại để xây dựng phương án tìm kiếm phù hợp, bảo đảm chặt chẽ, khoa học và an toàn.
Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu yêu cầu Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang tiếp tục chủ động thu thập thông tin từ nhiều nguồn, đặc biệt là những người trực tiếp tham gia chiến đấu; rà soát, xác minh kỹ từng nội dung và tổ chức tìm kiếm phù hợp với từng khu vực, từng vị trí nhân chứng cung cấp. Quá trình thực hiện phải hạn chế thấp nhất nguy cơ bỏ sót thông tin, địa điểm có khả năng còn hài cốt liệt sỹ.
Bình độ 300 là một trong những khu vực đang được lực lượng tìm kiếm, quy tập đặc biệt quan tâm. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thời gian qua, nhiều dấu tích, di vật liên quan đến liệt sỹ đã được phát hiện, mở thêm những hướng tìm kiếm mới.
Việc tổ chức hội nghị ngay tại thực địa giúp những người từng chiến đấu có điều kiện nhớ lại, xác định rõ hơn vị trí các trận địa, khu vực đồng đội hy sinh và những địa điểm cần tiếp tục khảo sát.
Tại hội nghị, nhiều cựu chiến binh cũng bày tỏ mong muốn Quân khu và tỉnh Tuyên Quang tiếp tục quan tâm đến công tác tìm kiếm, quy tập, để sớm đưa những đồng đội còn nằm lại trở về với gia đình, quê hương; đồng thời tiếp tục quan tâm thực hiện chế độ, chính sách đối với những người từng tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc.
Thực tế cho thấy thời gian đang là một thách thức lớn đối với công tác thu thập thông tin. Những người từng trực tiếp tham gia chiến đấu nay phần lớn đã cao tuổi, trong khi nhiều dấu tích chiến trường ngày càng khó nhận biết. Bởi vậy, việc kịp thời gặp gỡ, ghi nhận, hệ thống hóa ký ức của các cựu chiến binh không chỉ phục vụ cho những đợt tìm kiếm trước mắt mà còn góp phần bổ sung nguồn tư liệu lâu dài cho công tác quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ.
Từ những lời kể của người lính năm xưa, các thông tin sẽ tiếp tục được đối chiếu với hồ sơ, tư liệu lịch sử và dấu tích ngoài thực địa. Mỗi thông tin chính xác có thể rút ngắn thêm khoảng cách giữa một vị trí nghi vấn và nơi một liệt sỹ đang nằm lại.
Hơn 40 năm đã trôi qua, nhưng công việc tìm kiếm tại những địa danh của Mặt trận Vị Xuyên vẫn chưa kết thúc. Khi những nhân chứng lịch sử còn có thể chỉ lại từng hầm hào, hướng tiến công và nơi đồng đội hy sinh, đó vẫn là những cơ hội quý giá để lực lượng chức năng tiếp tục lần tìm dấu tích, với mục tiêu đưa thêm nhiều liệt sỹ trở về với quê hương, gia đình./.