Trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 (AMM-59) và các hội nghị liên quan, ngày 22/7, tại Manila (Philippines), được ủy quyền của Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, đoàn Việt Nam đã tham dự các Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Canada, ASEAN-Hàn Quốc, ASEAN-Australia và Hội nghị lần thứ 5 về hợp tác giữa các nước Đông Á vì sự phát triển của Palestine (CEAPAD).
Theo phóng viên TTXVN đưa tin từ Manila, tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Canada, hai bên ghi nhận quan hệ song phương tiếp tục phát triển tích cực kể từ khi được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược năm 2023.
Hướng tới kỷ niệm 50 năm quan hệ và chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới, hội nghị nhất trí thông qua Kế hoạch hành động triển khai Đối tác Chiến lược ASEAN-Canada giai đoạn 2026-2030, tạo khuôn khổ định hướng hợp tác hai bên.
Bộ trưởng Ngoại giao Canada Anita Anand tái khẳng định cam kết tăng cường hơn nữa hợp tác với ASEAN, đối tác tin cậy và đóng vai trò trung tâm trong thúc đẩy đối thoại, xây dựng đồng thuận và hợp tác thực chất ở khu vực.
Canada nhấn mạnh tiếp tục hỗ trợ và tăng cường hợp tác với ASEAN trong bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực cũng như mở rộng hợp tác về trí tuệ nhân tạo (AI), quản trị và hạ tầng số, an ninh mạng, phát triển hạ tầng bền vững; hỗ trợ giáo dục, y tế, quản lý thiên tai.
Các nước ASEAN đánh giá cao cam kết của Canada ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (AOIP); đề nghị hai bên tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác Chiến lược theo hướng thực chất, cùng có lợi thông qua tăng cường hợp tác an ninh năng lượng, chuyển đổi số, AI, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo, an ninh lương thực, quản lý thiên tai, giáo dục và thu hẹp khoảng cách phát triển.
Hai bên bày tỏ quyết tâm hoàn tất đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (ACAFTA) trong năm 2026 và ký kết vào 2027, tạo dấu ấn thiết thực kỷ niệm 50 năm quan hệ ASEAN-Canada.
Đoàn Việt Nam đánh giá cao những bước phát triển tích cực của quan hệ ASEAN-Canada, đề nghị đưa an ninh và chuyển đổi năng lượng trở thành một trụ cột trong quan hệ ASEAN-Canada; đề xuất Canada hỗ trợ triển khai Mạng lưới điện ASEAN và mở rộng hợp tác về năng lượng tái tạo, hydrogen, lưu trữ năng lượng và điện hạt nhân dân sự; làm sâu sắc hơn nữa hợp tác số, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo, thúc đẩy hợp tác về giáo dục, y tế, ứng phó thiên tai, phát triển tiểu vùng Mekong và thu hẹp khoảng cách phát triển.
Việt Nam đánh giá cao cam kết của Canada với chủ nghĩa đa phương, luật pháp quốc tế và vai trò trung tâm của ASEAN; đề nghị Canada tiếp tục ủng hộ các nguyên tắc và lập trường chung của ASEAN, trong đó có duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông, giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).
Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Hàn Quốc, Bộ trưởng Ngoại giao Hàn Quốc Cho Hyun nhấn mạnh ASEAN là một trong những đối tác trung tâm, tin cậy nhất của Hàn Quốc; khẳng định ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt. Hàn Quốc nhất trí triển khai hiệu quả Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN-Hàn Quốc, qua đó thiết thực hỗ trợ Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Đánh giá cao đà phát triển mạnh mẽ của Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN-Hàn Quốc thời gian qua, hai bên nhất trí tăng cường đối thoại, hợp tác xây dựng lòng tin, ứng phó với các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đang nổi lên.
Hai bên chia sẻ sự cần thiết đảm bảo hợp tác kinh tế ASEAN-Hàn Quốc “sẵn sàng cho tương lai” thông qua gắn kết chuỗi cung ứng, phấn đấu kết thúc đàm phán nâng cấp Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN-Hàn Quốc (AKFTA) vào năm 2027, hợp tác xây dựng năng lực triển khai Hiệp định khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA).
ASEAN nhất trí phối hợp với Hàn Quốc triển khai hiệu quả Sáng kiến Đồng hành AI, hợp tác chuyển đổi xanh và năng lượng sạch, xây dựng và mở rộng Lưới điện ASEAN, đồng thời mở rộng giao lưu nhân dân, giáo dục và hướng tới Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 40 năm quan hệ đối thoại vào năm 2029.
Về phần mình, Việt Nam khẳng định quan hệ ASEAN-Hàn Quốc là một trong những mỏ neo chiến lược cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng của toàn khu vực. Về định hướng hợp tác thời gian tới, Việt Nam đề xuất tập trung vào kiến tạo quan hệ đối tác kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số đi đôi với chuyển đổi năng lượng, và bảo vệ thịnh vượng chung thông qua duy trì hoà bình và ổn định.
Việt Nam đánh giá cao sự ủng hộ của Hàn Quốc đối với lập trường nguyên tắc của ASEAN về Biển Đông, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không, cũng như giải quyết hòa bình các tranh chấp phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.
Việt Nam khẳng định ủng hộ các nỗ lực thúc đẩy đối thoại và xây dựng lòng tin hướng tới hòa bình, ổn định lâu dài trên Bán đảo Triều Tiên; nhấn mạnh Việt Nam cũng như ASEAN sẵn sàng tham gia hỗ trợ và đóng góp cho các mục tiêu chung.
Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Australia, các nước ghi nhận tiến triển tích cực trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện sau 5 năm thiết lập. Định hướng thời gian tới, hai bên nhất trí cần tận dụng hiệu quả hơn nữa Hiệp định Thương mại tự do ASEAN-Australia-New Zealand (AANZFTA) đã được nâng cấp, tăng cường hợp tác về thương mại và đầu tư, phát triển hạ tầng, kết nối, an ninh năng lượng, chuyển đổi số, AI, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nông nghiệp thông minh, giáo dục, y tế...
Hai bên cũng nhất trí tiếp tục các hoạt động hợp tác trong khuôn khổ Tài liệu Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (AOIP), tăng cường hợp tác về an ninh mạng, an ninh biển, phối hợp đề cao vai trò trung tâm của ASEAN và củng cố các cơ chế do ASEAN dẫn dắt.
Nhân kỷ niệm 50 năm ký Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á, hội nghị đã nhất trí ra Tuyên bố tái khẳng định cam kết chung đối với những nguyên tắc, giá trị nền tảng của hiệp ước.
Bộ trưởng Ngoại giao Australia Penny Wong khẳng định ASEAN giữ vị trí trung tâm trong chiến lược khu vực của Australia; nhấn mạnh Australia tự hào là Đối tác đối thoại đầu tiên của ASEAN, và quan hệ hai bên dựa trên sự tin cậy, tình hữu nghị, lợi ích chung và hợp tác thực chất.
Trước những biến động nhanh chóng, phức tạp trong tình hình thế giới và khu vực, Australia mong muốn tiếp tục là đối tác lâu dài, tin cậy, luôn ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN thông qua những hợp tác cụ thể về kinh tế, an ninh và giao lưu nhân dân.
Đoàn Việt Nam đánh giá cao những phát triển tích cực của quan hệ ASEAN-Australia; đề nghị hai bên tiếp tục nỗ lực cao nhất xây dựng quan hệ đối tác ASEAN-Australia có khả năng cạnh tranh cao, sức chống chịu cũng như sẵn sàng cho tương lai.
Việt Nam đề nghị hai bên tiếp tục ưu tiên đẩy mạnh liên kết kinh tế, khai thác hiệu quả thoả thuận AANZFTA vừa được nâng cấp cũng như Hiệp định khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA) sau khi đi vào hiệu lực; nâng cao khả năng chống chịu tập thể, bảo đảm an ninh lương thực và năng lượng; hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng, nhất là các tiểu vùng kém phát triển, qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển trong ASEAN.
Về hòa bình và an ninh, Việt Nam đề nghị tập trung triển khai hiệu quả Tuyên bố chung của Lãnh đạo ASEAN-Australia về phòng ngừa xung đột và quản lý khủng hoảng trong cấu trúc khu vực do ASEAN dẫn dắt, trong đó ưu tiên nâng cao năng lực cảnh báo sớm, ngoại giao phòng ngừa.
Tại Hội nghị lần thứ 5 về hợp tác giữa các nước Đông Á vì sự phát triển của Palestine (CEAPAD), các nước tái khẳng định cam kết hỗ trợ sự phát triển và tiến trình xây dựng nhà nước của Palestine, thảo luận về hướng ứng phó khủng hoảng nhân đạo ở Gaza, đồng thời giải quyết các nhu cầu phát triển và xây dựng nhà nước dài hạn tại các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng.
Trên cương vị đồng chủ tọa, Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Theresa Lazaro khẳng định sự ủng hộ lâu đời của nước này đối với giải pháp hai nhà nước, kêu gọi thúc đẩy viện trợ nhân đạo và tăng cường hợp tác để củng cố các thể chế của Palestine. Đồng chủ tọa Nhật Bản, Bộ trưởng Ngoại giao Motegi Toshimitsu, tái khẳng định cam kết với hợp tác trong khuôn khổ trong CEAPAD, nhất là hỗ trợ các hệ thống y tế và giáo dục thiết yếu; thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, và mở rộng hợp tác ba bên.
Thay mặt Palestine, Bộ trưởng Phát triển Xã hội, Tiến sỹ Samah Hamad, đã báo cáo hội nghị về tình hình khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng tại Gaza, với những tổn thất lớn về người và cơ sở hạ tầng.
Hội nghị nhấn mạnh CEAPAD là diễn đàn then chốt nhằm huy động kinh nghiệm phát triển, chuyên môn nâng cao năng lực và nguồn lực tài chính của Đông Á để hỗ trợ phục hồi, tự cường và phát triển bền vững cho người dân Palestine.
Các nước chia sẻ những nỗ lực quốc gia trong khuôn khổ hợp tác CEAPAD thời gian qua như viện trợ nhân đạo, hỗ trợ cho Cơ quan Cứu trợ và Việc làm của Liên hợp quốc dành cho người tị nạn Palestine (UNRWA), học bổng, hợp tác kỹ thuật, các chương trình nâng cao năng lực trong các lĩnh vực như hành chính công, y tế, nông nghiệp và nguồn nhân lực. Đại diện UNRWA kêu gọi nguồn tài trợ ổn định và bền vững nhằm đảm bảo cung cấp giáo dục, y tế và dịch vụ cơ bản cho người tị nạn Palestine.
Đoàn Việt Nam chia sẻ, là một quốc gia đã đi qua lịch sử chiến tranh và tái thiết, Việt Nam đồng cảm với những mất mát và nguyện vọng của nhân dân Palestine. Việt Nam tái khẳng định sự ủng hộ nhất quán đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Palestine, sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với các đối tác trong CEAPAD và cộng đồng quốc tế để giúp Palestine theo đuổi hòa bình, công lý và phát triển bền vững.
Trong năm nay, Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp với Trung Quốc để triển khai các chương trình đào tạo dành cho các bộ, ngành của Palestine, tiếp tục góp phần vào nỗ lực quốc tế nhằm giúp Palestine vượt qua thách thức hiện tại, hướng tới một nền hòa bình lâu dài, bền vững và một tương lai tươi sáng hơn cho nhân dân Palestine./.