Xoáy cực xuất hiện sớm bất thường ngay đầu tháng 11 đang làm gia tăng nguy cơ xảy ra các đợt rét đậm tại nhiều khu vực ở Bắc bán cầu, trong đó có châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Á. Tuy nhiên, mức độ và phạm vi ảnh hưởng vẫn chưa xác định được cụ thể mà còn phụ thuộc vào diễn biến của hệ thống khí quyển trong những tuần tới.
Theo phóng viên TTXVN tại Pháp, các nhà khoa học thuộc Trung tâm Dự báo thời tiết trung hạn châu Âu (ECMWF) cho rằng hiện tượng được ghi nhận ngày 6/11 có thể là xoáy cực tầng bình lưu xuất hiện sớm nhất từ trước đến nay. Cơ quan khí tượng Pháp và Anh đang theo dõi chặt chẽ sự thay đổi của các luồng gió mạnh trên Bắc Cực để dự báo khả năng xuất hiện các đợt không khí lạnh trong thời gian tới.
Xoáy cực là hệ thống các luồng gió rất mạnh lưu chuyển ở độ cao 10-50km so với bề mặt Trái Đất, biến động mạnh nhất vào mùa Đông ở Bắc bán cầu. Thông thường, các luồng gió mạnh này tăng dần trong mùa Thu, đạt đỉnh vào tháng 1 rồi suy yếu trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3. Khi xoáy cực suy yếu, các khối không khí lạnh từ Bắc Cực và Siberia có thể lan xuống phía Nam, gây rét đậm tại châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Á.
Điểm đáng chú ý năm nay là hiện tượng xoáy cực bất thường xuất hiện ngay từ đầu tháng 11, sớm hơn đáng kể so với quy luật thông thường. Theo dữ liệu quan trắc từ thập niên 1950, tình trạng tương tự trong tháng 11 mới được ghi nhận 3 lần, vào các năm 1958, 1968 và 2025, đều diễn ra vào ngày 28/11.
Nhà khí hậu học Judah Cohen thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) của Mỹ cảnh báo xoáy cực bất thường có thể làm gia tăng đáng kể nguy cơ rét đậm tại những khu vực đông dân nhất Bắc bán cầu. Một trong những yếu tố có thể liên quan là El Niño đang diễn ra với cường độ đặc biệt mạnh tại Thái Bình Dương.
El Niño là hiện tượng khí hậu tự nhiên xuất hiện theo chu kỳ 2-7 năm, hình thành khi nhiệt độ bề mặt nước biển ở khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương tăng cao bất thường. Hiện tượng này có thể làm thay đổi các quy luật gió, áp suất khí quyển và lượng mưa trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, các nhà khoa học hiện chưa xác định được liệu El Niño có phải là nguyên nhân trực tiếp gây xoáy cực bất thường sớm hay không.
Tác động của xoáy cực bất thường cũng không chắc chắn. Do xuất hiện vào đầu mùa lạnh, khi nhiệt độ ở Bắc Cực và Siberia chưa xuống thấp như giữa mùa Đông, các dòng khí lạnh thổi xuống có thể không mạnh bằng thời điểm tháng 1 hoặc tháng 2. Ngoài ra, El Niño vốn có xu hướng làm mùa Đông ấm hơn, có thể góp phần điều chỉnh hoặc hạn chế hoạt động của xoáy cực bất thường.
Cơ quan Khí tượng Pháp (Météo-France) nhận định hiện khó dự báo ảnh hưởng của hiện tượng này đối với thời tiết ở Pháp vì còn phụ thuộc vào diễn biến tiếp theo của hệ thống khí quyển trong những tuần tới. Tuy nhiên, trong vài tuần tới, tình trạng này có thể làm gia tăng chênh lệch nhiệt độ giữa hai miền Bắc và Nam châu Âu, với phía Bắc lạnh hơn trong khi phía Nam duy trì thời tiết ấm hơn./.