Hôm nay, ngày 20/9/2026, Nghị quyết số 39/2026/QH16 của Quốc hội về thành lập thành phố Bắc Ninh chính thức có hiệu lực, mở ra chặng đường phát triển mới cho vùng đất Kinh Bắc.
Với nền tảng công nghiệp hiện đại, tốc độ tăng trưởng, năng lực hội nhập và không gian phát triển được mở rộng, thành phố Bắc Ninh đang đứng trước những cơ hội mới để phát triển theo hướng xanh, thông minh, hiện đại, giàu bản sắc.
Sức bật của thành phố mới
Sáng 20/9, Bắc Ninh thức dậy với một tên gọi mới. Những con đường, khu phố, nhà máy, làng quê và vùng đất vốn quen thuộc với người dân hôm qua vẫn ở đó, nhưng từ hôm nay cùng nằm trong một không gian phát triển mới - thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương.
Nghị quyết số 39/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 24/8/2026, thành lập thành phố Bắc Ninh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Bắc Ninh, với diện tích hơn 4.700 km², dân số gần 4 triệu người và 99 đơn vị hành chính cấp xã. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.
Phía sau dấu mốc hành chính ấy là hành trình từ một vùng đất nông nghiệp giàu truyền thống vươn lên trở thành một trong những cực tăng trưởng công nghiệp của cả nước, có độ mở kinh tế cao và kết nối sâu với chuỗi sản xuất, thương mại toàn cầu. Bắc Ninh hôm nay là một thành phố đang chuyển động với nhịp độ nhanh.
Năm 2025, quy mô nền kinh tế đạt hơn 523 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 20 tỷ USD, đứng thứ 5 cả nước; GRDP tăng 10,27%. Sáu tháng đầu năm 2026, kinh tế tiếp tục tăng trưởng 10,56%.
Sức bật thể hiện rõ trong công nghiệp, 8 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 20,21%; giá trị sản xuất công nghiệp theo giá hiện hành ước đạt khoảng 2,2 triệu tỷ đồng, tăng 17,49%, trong đó điện tử, quang học, linh kiện điện tử tiếp tục giữ vai trò quan trọng.
Từ một địa phương nông nghiệp, Bắc Ninh đã trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn công nghệ toàn cầu. Lũy kế đến giữa tháng 7/2026, tỉnh thu hút hơn 3.640 dự án FDI với tổng vốn đăng ký hơn 50,82 tỷ USD; tổng số dự án đầu tư trên địa bàn hơn 7.180 dự án, tổng vốn đăng ký quy đổi gần 94,8 tỷ USD.
Nếu FDI cho thấy sức hấp dẫn của Bắc Ninh đối với dòng vốn quốc tế thì xuất khẩu cho thấy khả năng kết nối của nền kinh tế với thị trường toàn cầu. Tám tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu xấp xỉ 152,5 tỷ USD; xuất khẩu đạt hơn 75,48 tỷ USD, tăng 31,84% và đứng đầu cả nước; nhập khẩu đạt khoảng 77,07 tỷ USD, tăng 40,28%.
Cùng với các tập đoàn lớn trong lĩnh vực điện tử, công nghệ, bán dẫn, hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và dịch vụ phục vụ sản xuất từng bước hình thành.
Bắc Ninh cũng đang chuyển từ phát triển dựa nhiều vào quy mô sản xuất sang nâng cao hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Một chỉ dấu rõ nét cho sự chuyển động ấy là kinh tế số. Tính đến tháng 6/2026, tỷ trọng kinh tế số trong GRDP đạt 46,3%, dẫn đầu cả nước.
Từ nền tảng công nghiệp điện tử, tỉnh đang chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao; phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp xanh, công nghiệp hỗ trợ và kinh tế số.
Thương mại, dịch vụ và khu vực doanh nghiệp tiếp tục mở rộng. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ 8 tháng đạt gần 78.820 tỷ đồng, tăng 19,17%; tỉnh thu hút trên 17,69 tỷ USD vốn đầu tư và có 5.939 doanh nghiệp thành lập mới.
Trong đầu tư công, đến hết tháng 8/2026, tỉnh giải ngân hơn 12.403 tỷ đồng; theo báo cáo của Bộ Tài chính, Bắc Ninh đứng đầu 34 tỉnh, thành phố về tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công.
Nếu công nghiệp, FDI, xuất khẩu và kinh tế số tạo nên nhịp chuyển động của một thành phố năng động, thì chiều sâu văn hóa tạo nên bản sắc riêng của thành phố Bắc Ninh. Bắc Ninh - Kinh Bắc là vùng đất có chiều sâu văn hóa, sở hữu hệ thống di sản phong phú, trong đó có 8 di sản được UNESCO ghi danh, công nhận; 1.455 di tích được xếp hạng; 10 cụm, điểm di tích quốc gia đặc biệt với 44 điểm di tích thành phần và 25 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận là Bảo vật quốc gia.
Cùng với đó là hệ thống lễ hội, làng nghề, nghệ thuật dân gian và những không gian văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Trong quá trình phát triển nhanh, Bắc Ninh xác định văn hóa không chỉ là những giá trị cần gìn giữ mà còn là nguồn lực cho phát triển. Các di sản, di tích, lễ hội, làng nghề từng bước được bảo tồn, quảng bá, gắn với du lịch, dịch vụ và công nghiệp văn hóa; đồng thời chú trọng gìn giữ không gian, cảnh quan và bản sắc Kinh Bắc trong quá trình đô thị hóa.
Từ Dân ca Quan họ Bắc Ninh, Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm, nghề làm tranh dân gian Đông Hồ đến Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc…, những giá trị văn hóa ấy đang được bảo tồn, phát huy và kết nối với đời sống đương đại.
Sự đan xen giữa công nghiệp hiện đại và chiều sâu văn hóa, giữa dòng vốn quốc tế và những giá trị Kinh Bắc, giữa chuyển đổi số và những làng quê, làng nghề truyền thống đang tạo nên diện mạo riêng của thành phố Bắc Ninh.
Thành phố bước vào vị thế mới với một nền kinh tế có sức bật, không gian phát triển rộng mở và bản sắc văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Mở không gian phát triển, kiến tạo thành phố tương lai
Nếu dấu mốc 20/9 xác lập vị thế mới, thì Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 đang đặt ra định hướng phát triển không gian cho thành phố trong tương lai.
Theo Quy hoạch chung được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Bắc Ninh phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, tổ chức không gian trên cơ sở 3 phân vùng phát triển, 4 hành lang phát triển và 6 cụm trung tâm động lực.
Đây là định hướng nhằm kết nối các khu vực có lợi thế khác nhau, hình thành một không gian phát triển thống nhất, đồng thời tạo điều kiện khai thác hiệu quả các nguồn lực về công nghiệp, đô thị, dịch vụ, logistics, nông nghiệp, sinh thái và văn hóa.
Vùng công nghiệp - đô thị trung tâm gồm các khu vực Từ Sơn, Tiên Du, Kinh Bắc, Yên Phong, Quế Võ, Bắc Giang, Hiệp Hòa và các không gian liên kết được xác định là động lực phát triển công nghiệp công nghệ cao, điện tử, bán dẫn, giáo dục - đào tạo, văn hóa và dịch vụ cấp vùng.
Phía Nam sông Đuống, khu vực Gia Thuận được định hướng phát triển gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, đô thị hàng không, thương mại quốc tế và logistics hàng không. Trong khi đó, khu vực Lục Ngạn, Sơn Động, Tây Yên Tử mở rộng không gian phát triển nông nghiệp hàng hóa, lâm nghiệp, du lịch sinh thái, tín ngưỡng và bảo tồn thiên nhiên.
Các khu vực được kết nối thông qua hệ thống giao thông chiến lược gồm cao tốc, đường vành đai, đường sắt, đường sắt tốc độ cao, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và mạng lưới giao thông đối ngoại; tăng cường liên kết với Hà Nội, vùng Đồng bằng sông Hồng, trung du và miền núi phía Bắc cũng như các cửa ngõ quốc tế. Quy hoạch đồng thời đặt yêu cầu phát triển đô thị hài hòa với không gian xanh, sinh thái và văn hóa.
Các dòng sông Cầu, Đuống, Thương, Lục Nam và Thái Bình được định hướng trở thành những trục cảnh quan, không gian văn hóa - sinh thái, gắn với tổ chức không gian đô thị và phát triển bền vững.
Trên nền tảng không gian đó, Bắc Ninh đặt ra những mục tiêu phát triển cụ thể cho từng giai đoạn. Đến năm 2030, thành phố hướng tới đạt tiêu chí đô thị loại I, trở thành cực tăng trưởng kinh tế của miền Bắc và cả nước, trung tâm công nghiệp điện tử với trọng tâm là bán dẫn, sản xuất vi mạch và trí tuệ nhân tạo.
Đến năm 2040, phát triển nền kinh tế cân bằng hơn giữa công nghiệp công nghệ cao với dịch vụ, logistics; đến năm 2050, hướng tới thành phố đáng sống, phát triển dựa trên kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.
Trong phát biểu tại Hội nghị công bố thành lập thành phố Bắc Ninh, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Thái nhấn mạnh, việc thành lập thành phố là dấu mốc lịch sử, kết tinh trí tuệ, tâm huyết và công sức của nhiều thế hệ cán bộ, đảng viên, lực lượng vũ trang, cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân Bắc Ninh.
“Trở thành thành phố không phải là điểm đến, mà đây là điểm khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới”, hướng tới xây dựng thành phố Bắc Ninh xanh, thông minh, hiện đại, văn minh, giàu đẹp, mang đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc.
Với người dân, những thay đổi của quê hương được cảm nhận từ những chuyển động cụ thể. Ông Lê Văn Phương, phường Bắc Giang, cho biết những ngày trước thời khắc lịch sử, đường phố được trang hoàng cờ hoa, tạo không khí vui tươi, phấn khởi. Ông mong thành phố mới tiếp tục phát triển, đồng thời giữ gìn những nét đẹp và tinh hoa văn hóa đặc sắc của xứ Kinh Bắc.
Để hiện thực hóa các mục tiêu, Bắc Ninh tiếp tục nâng cao chất lượng tăng trưởng, hoàn thiện hạ tầng giao thông và đô thị, phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; thu hút, sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa Kinh Bắc.
Ngày 20/9/2026 không chỉ là thời điểm Nghị quyết số 39/2026/QH16 có hiệu lực, mà còn mở đầu cho quá trình tổ chức và khai thác hiệu quả không gian phát triển mới của Bắc Ninh./.
Từ mạch nguồn Kinh Bắc đến khát vọng thành phố Bắc Ninh thời đại mới