Khẳng định quyết tâm hành động vì môi trường, Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026, đặt trọng tâm vào giảm lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải thực phẩm, với thông điệp “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch.”’
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên, từ thay đổi một thói quen trên bàn ăn, phân loại rác ngay tại căn bếp đến thu hồi, tái chế và đưa vật liệu trở lại chu trình sản xuất, Việt Nam đang hướng tới cách tiếp cận mới: Giảm chất thải từ nguồn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và xây dựng những đô thị xanh, sạch, văn minh vì tương lai phát triển bền vững.
Thông tin trên được đưa ra tại Lễ phát động quốc gia hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội và các đơn vị liên quan tổ chức sáng 20/9.
Khởi đầu cho một chuỗi tuần hoàn tài nguyên
Phát biểu tại sự kiện, ông Lê Trọng Yên cho biết năm 2026, Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn tập trung vào thách thức toàn cầu bắt nguồn từ chính sinh hoạt hằng ngày là lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải thực phẩm.
Lý do bởi, theo Báo cáo Chỉ số Lãng phí thực phẩm năm 2024 của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc, khoảng 1,05 tỷ tấn thực phẩm đã bị lãng phí trong năm 2022 tại các hộ gia đình, dịch vụ ăn uống và bán lẻ, tương đương khoảng 19% lượng thực phẩm dành cho người tiêu dùng. Đằng sau mỗi phần thực phẩm bị bỏ đi là sự lãng phí về đất đai, nguồn nước, năng lượng, nhân lực; đồng thời làm gia tăng áp lực xử lý chất thải và phát thải khí nhà kính.
Tại Việt Nam, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chất thải thực phẩm và chất thải hữu cơ hiện chiếm từ 50-70% tổng lượng rác thải sinh hoạt. “Nếu không được phân loại, thu gom và xử lý phù hợp, đây sẽ là gánh nặng lớn cho hạ tầng đô thị và đe dọa trực tiếp đến môi trường sống,” ông Yên nói.
Vì vậy, lễ phát động với chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” không chỉ là lời kêu gọi giữ gìn vệ sinh môi trường mà còn đặt ra một cách tiếp cận toàn diện hơn: “Một chiếc đĩa ăn sạch không chỉ là không bỏ thừa thực phẩm, mà là khởi đầu cho một chuỗi tuần hoàn tài nguyên.”
Cũng theo ông Yên, một thành phố sạch không chỉ là thành phố thu gom và xử lý tốt chất thải, mà trước hết phải là thành phố tạo ra ít chất thải hơn và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên. Đây cũng là tinh thần của chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tuần hoàn: “Giảm chất thải tại nguồn, kéo dài vòng đời sản phẩm, tái sử dụng, tái chế và thu hồi giá trị.”
Vì vậy, việc tổ chức lễ phát động tại Hà Nội mang ý nghĩa rất thiết thực. Là đô thị lớn, tập trung đông dân cư và nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, Thủ đô đang chịu sức ép lớn về chất thải nhưng đồng thời có điều kiện để xây dựng, thử nghiệm và nhân rộng các mô hình quản lý môi trường hiệu quả. Những kinh nghiệm từ Thủ đô có thể được nhân rộng trên cả nước.
Hà Nội đi đầu xây dựng nếp sống xanh
Để chủ đề của chiến dịch được triển khai thực chất từ thực tiễn, Thứ trưởng Lê Trọng Yên đề nghị các cấp, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân cùng hành động theo một chuỗi xuyên suốt, bắt đầu từ giảm chất thải tại nguồn, phân loại đúng, thu hồi giá trị và hình thành nếp sống xanh.
“Mỗi gia đình, cơ quan, trường học, nhà hàng, khách sạn, chợ và cơ sở kinh doanh - dịch vụ ăn uống cần từng bước thay đổi thói quen mua sắm, chế biến, sử dụng thực phẩm theo hướng tiết kiệm và hiệu quả. Các doanh nghiệp cần quan tâm hơn đến việc giảm tổn thất trong sản xuất, chế biến, bảo quản, phân phối; đổi mới quy trình, mô hình kinh doanh để sử dụng hiệu quả nguyên liệu, năng lượng và nước,” ông Yên nói.
Cùng với đó, ông Yên cũng nhấn mạnh tới việc đưa phân loại chất thải tại nguồn trở thành nền tảng của quản lý chất thải hiện đại; chuyển từ tư duy “xử lý chất thải” sang “quản lý tài nguyên từ chất thải;” xây dựng bảo vệ môi trường thành một phần của văn hóa và nếp sống văn minh đô thị; tăng cường hợp tác và huy động nguồn lực.
“Tôi mong rằng, sau lễ phát động, thông điệp sẽ không chỉ là một khẩu hiệu, mà sẽ được chuyển hóa thành những việc làm cụ thể, thường xuyên và có thể đo đếm được; để mỗi gia đình, mỗi trường học, mỗi cơ quan, mỗi doanh nghiệp và mỗi khu dân cư đều có những hành động thiết thực nhằm giảm lãng phí, giảm chất thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên,” ông Yên chia sẻ.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và tổ chức, cá nhân để hoàn thiện chính sách, huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ bảo vệ môi trường, quản lý chất thải, giảm lãng phí thực phẩm và thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn.
Đại diện quốc tế tham dự và phát biểu tại lễ phát động, bà Pauline Tamesis - Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam, cũng đánh giá cao việc Việt Nam lựa chọn giảm thất thoát, lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải hữu cơ làm trọng tâm của Chiến dịch năm 2026.
Theo bà Pauline Tamesis, giải quyết thách thức này vừa là yêu cầu cấp thiết về môi trường, vừa mở ra cơ hội đặc biệt. “Bằng cách giảm lãng phí thực phẩm, có thể tăng cường an ninh lương thực, xây dựng những đô thị lành mạnh hơn; đẩy nhanh hành trình đầy khát vọng của Việt Nam hướng tới trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050,” bà Pauline Tamesis khẳng định.
Với tinh thần đó, Liên hợp quốc sẵn sàng, tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ và người dân Việt Nam trong việc chia sẻ tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, huy động các đối tác và hỗ trợ những giải pháp có thể chuyển các cam kết về phát triển bền vững thành thay đổi cụ thể trong đời sống./.
Nhân dịp này, Báo Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Môi trường Đô thị Hà Nội (URENCO) triển khai thí điểm 100 điểm phân loại và thu hồi vật liệu tái chế (HUB) tại khu vực từ Vành đai 2 vào trung tâm thành phố Hà Nội và khởi động Chiến dịch cộng đồng “21 ngày phân loại.”
Thông qua mạng lưới, URENCO khuyến khích người dân phân loại chất thải tại nguồn; tăng lượng vật liệu có khả năng tái chế được thu hồi; giảm lượng chất thải phải đưa đi xử lý cuối cùng; đồng thời hình thành thói quen đưa vật liệu tái chế đến đúng điểm tiếp nhận. hành chuỗi giá trị tái chế có hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường.
Từ quản lý đến quản trị môi trường hiện đại: Bước chuyển chiến lược kiến tạo phát triển xanh
Kết luận số 75-KL/TW không chỉ là sự tiếp nối những chủ trương lớn về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, mà còn thể hiện bước phát triển mới trong tư duy lãnh đạo với tầm nhìn xa.
