Trước thông tin nâng khống giá thuốc, thiết bị y tế trong vụ án tại Công ty Cổ phần Đầu tư Y tế Việt Mỹ, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết bộ sẽ đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế quản lý giá, mua sắm tập trung, đàm phán giá và thúc đẩy sản xuất thuốc trong nước nhằm bảo đảm nguồn cung, chất lượng và giá cả hợp lý.
Kiểm soát giá thuốc, thiết bị y tế từ khâu nhập khẩu đến đấu thầu
Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho biết thông qua các cơ quan chức năng và cơ quan báo chí, Bộ Y tế đã thấy việc giá thiết bị y tế, giá thuốc trước khi nhập về trong nước đã được nâng so với nước ngoài.
Trên cơ sở đó, Bộ Y tế phối hợp với các cơ quan chức năng thông tin và cung cấp nội dung liên quan theo yêu cầu của cơ quan chức năng trong vụ việc này.
Về cơ chế kiểm soát giá, ông Hà cho biết trách nhiệm quản lý giá thiết bị y tế, thuốc nhập khẩu hiện nay được thực hiện theo từng khâu, từ giá nhập khẩu, kê khai giá đến đấu thầu, mua sắm, sử dụng và thanh toán tại các cơ sở y tế.
Đối với thiết bị y tế, theo Nghị định số 98/2021/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý trang thiết bị y tế, thiết bị được phân loại theo mức độ rủi ro thành 4 loại A, B, C, D. Trong đó, loại A, B do doanh nghiệp tự công bố; C, D do Bộ Y tế cấp số lưu hành.
Tuy nhiên, thiết bị y tế có chủng loại rất đa dạng, từ máy móc, trang thiết bị hiện đại đến các dụng cụ y tế thông thường, nên pháp luật hiện hành không áp dụng cơ chế Nhà nước định giá đối với toàn bộ thiết bị y tế. Việc quản lý được thực hiện theo pháp luật về giá, đấu thầu, hải quan, thuế và các quy định pháp luật chuyên ngành.
Đối với khâu nhập khẩu, ông Hà cho biết tổ chức, cá nhân nhập khẩu có trách nhiệm khai báo và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của giá trị khai báo. Việc kiểm tra, xác định trị giá hải quan được thực hiện theo pháp luật về hải quan. Trường hợp có hành vi tạo lập giao dịch qua khâu trung gian ở nước ngoài nhằm nâng giá trước khi hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam, việc phát hiện, xác minh, xử lý phải được xem xét theo pháp luật về hải quan, thuế, kế toán và các quy định liên quan.
Để kiểm soát vấn đề trên, ông Hà cho rằng cần có sự phối hợp liên ngành giữa Bộ Y tế, Bộ Tài chính, cơ quan thuế, hải quan và các bộ, ngành liên quan.
Đối với thuốc, ông Hà nhấn mạnh giá được quản lý, giám sát trong toàn bộ vòng đời, từ sản xuất, nhập khẩu, phân phối đến mua sắm và sử dụng tại các cơ sở y tế. Ngay từ khâu đầu vào, cơ sở sản xuất, nhập khẩu phải công bố giá bán buôn dự kiến đối với thuốc kê đơn; cơ sở bán buôn không được bán cao hơn mức giá đã công bố.
Theo đó, Bộ Y tế rà soát mức giá trên với giá thuốc tương tự trên thị trường và giá trúng thầu của chính loại thuốc đó. Kết quả trúng thầu thuốc tại các cơ sở y tế được công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bảo hiểm xã hội Việt Nam (Bộ Tài chính) và Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Nhờ đó, riêng cơ chế đàm phán giá và mua sắm tập trung cấp quốc gia thời gian qua đã tiết kiệm gần 6.000 tỷ đồng.
Hoàn thiện cơ chế quản lý, thúc đẩy sản xuất thuốc trong nước
Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cũng cho biết thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Chính phủ, Bộ Y tế đang tham mưu trình Chính phủ dự án luật sửa đổi, bổ sung một số luật, trong đó có các quy định liên quan đến quản lý thiết bị y tế và dược, đặc biệt là Điều 113 của Luật Khám, chữa bệnh, trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026.
Theo lãnh đạo Bộ Y tế, một trong những giải pháp căn cơ là quản lý thiết bị y tế theo vòng đời sản phẩm, từ phân loại, nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm, lưu hành, kinh doanh, phân phối, quảng cáo đến sử dụng, thu hồi và hủy bỏ.
Bộ Y tế sẽ hoàn thiện, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu về quản lý thiết bị y tế từ số lưu hành, phân phối đến giá bán, giá niêm yết và kết quả mua sắm, trúng thầu, đồng thời Bộ Y tế sẽ thực hiện kê khai, cập nhật giá và công khai danh sách các cơ sở phân phối, kinh doanh thiết bị y tế trên cổng thông tin để các cơ sở y tế có thêm thông tin tham khảo về giá thiết bị trên thị trường; nghiên cứu áp dụng cơ chế mua sắm tập trung, đàm phán giá đối với những nhóm thiết bị y tế đủ điều kiện, nhất là các thiết bị có giá trị cao, được nhiều cơ sở y tế sử dụng hoặc thiết bị chỉ có một nhà cung cấp.
Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho biết thêm Bộ Y tế sẽ sớm trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án quản lý thiết bị y tế gắn với khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, qua đó tiếp tục hoàn thiện phương thức quản lý lĩnh vực này.
Đối với thuốc, ông Hà nhấn mạnh Bộ Y tế sẽ tăng cường mua sắm tập trung cấp quốc gia và đàm phán giá đối với các nhóm thuốc sử dụng nhiều tại các cơ sở y tế, góp phần tiết kiệm chi ngân sách nhà nước.
Giải pháp tiếp theo là thúc đẩy sản xuất thuốc trong nước, nhất là thuốc biệt dược gốc, thuốc sinh học thông qua chuyển giao công nghệ để chủ động nguồn cung; tăng cường cơ sở dữ liệu về dược và thiết bị y tế, liên thông dữ liệu các danh mục thuốc và hoàn thiện các đề án quản lý gắn với khoa học, công nghệ và chuyển đổi số để quản lý theo chuỗi, theo vòng đời.
“Mục tiêu cuối cùng của công tác quản lý là nâng cao hiệu quả điều hành của Bộ Y tế, đưa thuốc chất lượng với giá phù hợp đến người dân, đồng thời không để đứt gãy chuỗi cung ứng. Việt Nam phải bảo đảm cung cấp đầy đủ thiết bị y tế và thuốc thiết yếu cho người dân,” ông Hà nhấn mạnh./.