Đối với các công trình đập thủy điện trên lưuvực sông Đồng Nai, cần sớm có một cơ chế “vận hành liên hồ” trong việc điều tiếtnguồn nước nhằm đối phó với tình trạng lũ lụt và đẩy mặn, không thể cứ mạnh ainấy làm như các đơn vị quản lý thủy điện vẫn thực hiện như hiện nay.
Tiến sĩ Đào Trọng Tứ (nguyên phó Tổng Thư ký Ủy ban sông Mekong Việt Nam)đã nhấn mạnh như vậy tại Hội thảo Các khuyến nghị của Ủy ban thế giới về đập(WCD) với phát triển thủy điện ở lưu vực sông Đồng Nai, do Ủy ban này phối hợpvới Trung tâm Đa dạng sinh học, phát triển và Mạng lưới sông ngòi Việt Nam tổchức ngày 17/4 tại tỉnh Đồng Nai.
Theo thạc sĩ Nguyễn Vũ Huy (Viện Quy hoạch Thủy lợi Miền Nam), hiện nayviệc quy hoạch các bậc thang thủy điện trên lưu vực sông Đồng Nai đang bị thayđổi một cách tùy tiện và không được xem xét hiệu quả tổng thể về cấp nước, phònglũ, đẩy mặn và dòng chảy môi trường.
Do đó vấn đề này đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc khai thác tổng hợpnguồn nước, điển hình như các bậc thang thủy điện Đồng Nai 2, Đồng Nai 6, ĐồngNai 8.
Ông Huy cho rằng các đập thủy điện hiện nay đang được sở hữu quản lý bởinhiều đầu mối, do vậy việc phối hợp vận hành bậc thang thủy điện đang trở thànhvấn đề cấp thiết, cần phải có một cơ chế quản lý, vận hành thống nhất trong việcđiều tiết nguồn nước.
Ngoài ra, tài nguyên nước lưu vực sông Đồng Nai cũng đang nảy sinh nhiềuvấn đề khiến môi trường nước ngày càng bị ô nhiễm nghiêm trọng. Trước đây lưuvực sông Đồng Nai được xem là vùng dồi dào về nguồn nước, tuy nhiên hiện nay lạiđang tiệm cận với ngưỡng hạn chế về nguồn nước.
Theo đánh giá, tiềm năng về thủy điện của sông Đồng Nai chỉ đứng sau sôngĐà với công suất lên đến 2.800MW và điện lượng bình quân khoảng 1,5 tỷ kWh/năm.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Xuân Đồng (Viện sinh học Nhiệt đới) cho rằng hiệnnay tính đa dạng sinh học về khu hệ cá lưu vực sông Đồng Nai-Sài Gòn đang bịkhai thác lạm dụng và có nguy cơ suy giảm nghiêm trọng cả về thành phần loàicũng như số lượng cá thể, trong đó số lượng cá thể đang suy giảm ở mức báo động.Các loài cá nước ngọt hầu như bị thu hẹp phạm vi phân bố trong mùa mưa và mởrộng trong mùa khô do sự điều tiết nước của hồ Dầu Tiếng và Trị An.
Cũng tại hội thảo, các đại biểu cho rằng nguyên nhân của tình trạng xâmmặn ở phía hạ nguồn sông Đồng Nai hiện nay một phần do nguồn nước phía thượngnguồn dòng sông bị cạn kiệt, do đó không đủ nước để đẩy nguồn mặn xuống xa phíahạ nguồn.
Nếu các đập thủy điện trên hệ thống sông Đồng Nai có một cơ chế vậnhành liên hồ trong việc điều tiết nguồn nước, thì ngoài việc hạn chế được tìnhtrạng lũ lụt vào mùa mưa còn có tác dụng đẩy mặn vào mùa khô.
Hiện nay trên hệ thống sông Đồng Nai có 20 công trình thủy điệnđã và đang được xây dựng, trong đó nhánh Sông Bé có sáu công trình, sông La Ngànăm công trình và trên dòng chính sông Đồng Nai có chín công trình thủy điện./.
Sỹ Tuyên (Vietnam+)