Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đã về, Huế - “Thành phố Di sản” khoác lên mình vẻ đẹp dịu dàng, trầm mặc trong hương sắc Tết cổ truyền.
Không ồn ào náo nhiệt, Tết ở Cố đô Huế mang phong vị riêng - sâu lắng, tinh tế và thấm đẫm giá trị văn hóa truyền thống của vùng đất hơn 700 năm.
Sắc Xuân trong lòng di sản
Với lịch sử hơn 7 thế kỷ hình thành và phát triển, Cố đô Huế là nơi hội tụ những giá trị tinh hoa văn hóa của dân tộc.
Huế là địa phương duy nhất của cả nước sở hữu 8 Di sản Văn hóa thế giới được UNESCO ghi danh, trong đó, có 6 di sản riêng của Cố đô gồm: Quần thể Di tích Cố đô Huế, Nhã nhạc cung đình Huế, Mộc bản Triều Nguyễn, Châu bản Triều Nguyễn, Thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế và Những bản đúc trên chín đỉnh đồng ở Hoàng cung Huế.
Ngoài ra, Huế còn đồng sở hữu 2 di sản chung với các địa phương khác là Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ và Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ.
Đại Nội Huế - “trái tim” của Quần thể Di tích Cố đô Huế vào Xuân khoác lên mình “tấm áo” mới rực rỡ đa sắc màu của các loài hoa mà vẫn trầm mặc uy nghi giữa đất trời. Bước qua cổng Ngọ Môn vào Đại Nội Huế, du khách như chạm vào không gian của lịch sử.
Những bức tường thành rêu phong, những điện đài, lầu các từng chứng kiến bao thăng trầm của Triều Nguyễn, nay đón khách du trong tiết Xuân nắng nhẹ, từng mái ngói ánh lên sắc vàng ấm áp, những hàng cây trong Đại Nội Huế đâm chồi nảy lộc, tạo nên một bức tranh vừa cổ kính vừa tràn đầy sức sống.
Trước các điện trong Đại Nội Huế được trang trí nhiều loài hoa, tiểu cảnh mang phong cách cung đình vừa trang nghiêm vừa rực rỡ. Không gian vườn trong Đại Nội Huế được trang trí kết hợp giữa cây cảnh truyền thống và hoa xuân hiện đại. Đó là những chậu mai vàng, đào phai được đặt xen kẽ với hoa lan, hoa ly tạo nên sự giao thoa giữa cổ điển và hiện đại, giúp du khách vừa thưởng ngoạn cảnh sắc vừa tìm hiểu giá trị văn hóa di sản và lịch sử.
Đại Nội Huế vào Xuân, không chỉ là điểm đến du lịch mà còn là nơi lưu giữ ký ức, niềm tự hào và bản sắc của Cố đô Huế. Những tà áo dài thướt tha của thiếu nữ, những gia đình sum vầy chụp ảnh ngày Tết trong Đại Nội Huế, tạo nên một mùa Xuân đậm đà truyền thống mà vẫn chan chứa niềm vui đoàn viên.
Vợ chồng anh Hoàng Khánh Quốc, phường Thủy Xuân, thành phố Huế đưa hai con vào Đại Nội Huế du Xuân. Anh Quốc chia sẻ Xuân về trên Đại Nội là sự tiếp nối của quá khứ với hiện tại, là nhịp cầu nối những giá trị ngàn xưa với khát vọng tương lai. Giữa sắc trời Xuân trong trẻo, Đại Nội Huế như thầm nhắc mỗi người thêm trân trọng di sản, để mỗi mùa Xuân đến di sản này lại bừng lên sức sống mới trong lòng Cố đô.
Những ngày cận Tết, trong Đại Nội Huế diễn ra Lễ Thướng Tiêu hay còn gọi dựng cây nêu báo hiệu Tết đến, Xuân về; Lễ Thiết triều Nguyên đán trước Điện Thái Hòa; “Tết Hoàng cung” tái hiện không gian Tết truyền thống trong chốn Hoàng cung xưa.
Ngoài ra, còn có các chương trình nghệ thuật, trò chơi dân gian, không gian trưng bày tái hiện nếp sống cung đình và dân gian, giúp người dân và du khách cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp văn hóa Huế. Tết vì thế, không chỉ là thời khắc sum vầy mà còn là dịp để truyền thống được tiếp nối, lan tỏa qua nhiều thế hệ.
Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, từ ngày 17-19/2 (mùng 1, 2, 3 Tết Bính Ngọ 2026), tại Đại Nội Huế diễn ra chuỗi chương trình nghệ thuật đặc sắc, mang đến cho du khách trải nghiệm đậm chất Hoàng cung đầu năm mới.
Cụ thể, mùng 1 Tết diễn ra Lễ Đổi gác tại Ngọ Môn; biểu diễn Đại nhạc, Tiểu nhạc, Ca Huế và chương trình nghệ thuật tổng hợp đặc sắc. Sau Lễ Đổi gác là bắn súng Thần công tại Ngọ Môn; trải nghiệm các trò chơi cung đình như xăm hường, bài vụ, thả thơ, đầu hồ.
Hai ngày mùng 2 và 3 Tết, biểu diễn lân sư rồng và võ thuật truyền thống đặc sắc.
Xuân về, Lăng vua Gia Long, Lăng vua Tự Đức, Lăng vua Khải Định… thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế cũng khoác lên mình diện mạo rực rỡ, với sắc hoa xuân được bài trí trang trọng, tạo nên không gian tươi mới mà vẫn giữ trọn vẻ tôn nghiêm.
Đến nơi này dịp Tết, du khách vừa du Xuân vừa cảm nhận sự giao hòa tinh tế giữa thiên nhiên khoáng đạt và chiều sâu lịch sử.
Chuyện về ngựa bên dòng Hương giang
Tết ở Huế không chỉ hiện diện, lan tỏa khắp các di tích, đền đài, lăng tẩm mà còn ở bên dòng sông Hương thơ mộng. Dạo bước bên sông Hương - dòng sông di sản nhìn về phía Kinh thành Huế, trong mỗi người cảm nhận rõ hơn sự giao hòa giữa bản sắc và hội nhập.
Đôi bờ sông Hương qua trung tâm thành phố vào Xuân, rực rỡ sắc màu với hàng trăm nghìn chậu hoa, tiểu cảnh được trang trí. Đặc biệt, không gian Tết thu hút du khách với ba cụm linh vật ngựa đặt ở đôi bờ sông Hương.
Những linh vật ngựa này mang phong cách biểu trưng, lấy cảm hứng từ mỹ học cung đình Triều Nguyễn. Họa tiết, màu sắc và đường nét trên linh vật ngựa được cách điệu, tạo thành tác phẩm hoàn chỉnh vừa truyền thống vừa hiện đại.
Ngựa và long mã là những biểu tượng có vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa, tư tưởng, nghi lễ cũng như nghệ thuật cung đình Triều Nguyễn. Trong văn hóa phương Đông, long mã là bước chuyển hóa, sự kết hợp đặc biệt hay là sự hóa thân giữa rồng, lân và ngựa.
Ở Cố đô Huế, long mã thường gặp trên các bức bình phong - một loại hình “kiến trúc” đặc trưng. Hình tượng long mã cũng xuất hiện trên logo Festival Huế lần đầu tiên vào năm 2000 và trở thành biểu tượng nhận diện xuyên suốt các kỳ lễ hội cho đến nay.
Trong khi đó, ngựa là con vật đứng thứ 7 trong 12 con giáp, là biểu tượng của sức mạnh, sự bền bỉ và gắn liền với nhiều mặt của đời sống xã hội.
Theo Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế Nguyễn Phước Hải Trung, dưới Triều Nguyễn, ngựa giữ vai trò quan trọng trong các hoạt động quân sự, vận chuyển, nghi lễ và để lại dấu ấn sâu đậm trong mỹ thuật cung đình thông qua kiến trúc, điêu khắc, hội họa và các vật dụng hoàng gia.
Ngược dòng thời gian, năm 1826, Hoàng đế Minh Mạng cho thành lập Viện Thượng Tứ trong Kinh thành Huế nhằm nuôi dưỡng, huấn luyện và quản lý các hạng ngựa, như Ngự Mã (ngựa dành riêng cho vua), Lộ Mã (ngựa kéo xe), Nghi Mã (ngựa phục vụ nghi lễ) và Sai Mã (ngựa sai phái).
Cùng với đó là hệ thống quy định chặt chẽ về tuyển chọn, chăn nuôi và huấn luyện thể hiện sự quản lý quy củ của nhà nước quân chủ đối với lực lượng này. Qua đó có thể thấy, ngựa không chỉ giữ vai trò quan trọng trong đời sống cung đình mà còn góp phần tạo nên dấu ấn đặc sắc trong nghi thức và nghệ thuật Triều Nguyễn.
Tết Bính Ngọ này, tại Công viên Lý Tự Trọng, bờ Nam sông Hương đặt linh vật song mã được tạo hình đối xứng, hướng về nhau theo triết lý âm dương hài hòa. Linh vật song mã có thế phi mạnh mẽ, cùng đường nét uốn lượn tạo nên trục nhìn vươn cao, thu hút ánh nhìn từ nhiều hướng khác nhau.
Đặc biệt, màu sắc của linh vật song mã mang nhiều ý nghĩa. Trong đó, màu đỏ tượng trưng cho khởi vận, tài lộc và sinh khí mới, màu sắc lam thể hiện sự bình an, bền chí và chiều sâu nội lực. Kỹ thuật sơn son thếp vàng được sử dụng nhằm tôn vinh giá trị thủ công cung đình, đồng thời gợi cảm giác quyền uy, linh thiêng và phẩm cấp Hoàng gia.
Ở khu vực Bia Quốc học, bờ Nam sông Hương đặt hình tượng đàn ngựa vươn mình vượt cổng. Du khách ấn tượng với ba chú ngựa tung vó biểu trưng cho tam phúc: “Phúc-Lộc-Thọ”, đồng thời mang thông điệp “mã đáo thành công”, gửi gắm kỳ vọng về một năm mới khởi sắc và thịnh vượng.
Tại Công viên Thương Bạc, bờ Bắc sông Hương đặt linh vật ngựa vàng với thế “phi thiên”, mang cảm hứng từ hình tượng “Ngựa Gióng” và long mã trong văn hóa truyền thống, tư thế bay vút thể hiện khí phách hiên ngang, khát vọng vươn lên và sức mạnh bứt phá.
Mùa Xuân của kỳ vọng phát triển
Các Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng đã khẳng định, văn hóa là sức mạnh nội sinh, là nguồn lực và động lực phát triển.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Huế lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2025-2030 đề ra mục tiêu, đến năm 2030 Huế trở thành đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam, một trong những trung tâm lớn, đặc sắc của khu vực Đông Nam Á về văn hóa, du lịch.
Hòa vào dòng người du Xuân bên dòng sông Hương, bà Trần Thị Oanh, 68 tuổi, phường An Cựu, thành phố Huế kỳ vọng, năm mới 2026 và những năm tiếp theo, thành phố có bước phát triển mạnh mẽ cùng cả nước tiến vào kỷ nguyên mới mà vẫn gìn giữ bản sắc vốn có.
Bà Oanh chia sẻ thành phố tiếp tục khẳng định con đường phát triển dựa trên nền tảng văn hóa di sản là rất đúng và trúng với đặc thù của địa phương. Việc bảo tồn, trùng tu di sản, gìn giữ truyền thống và phát huy giá trị văn hóa Huế không chỉ là trách nhiệm mà còn là động lực để thành phố phát triển bền vững, tạo nên sức hút riêng trong dòng chảy hiện đại.
Theo Bí thư Thành ủy Huế Nguyễn Đình Trung, phát huy thế mạnh di sản gắn với xây dựng, gìn giữ phát triển văn hóa Huế, con người Huế được Đảng bộ thành phố Huế luôn quan tâm, chú trọng.
Để bảo tồn, phát huy giá trị các di tích, di sản văn hóa, thành phố tập trung nguồn lực đẩy mạnh công tác quy hoạch, trùng tu di tích văn hóa, lịch sử, cách mạng tiêu biểu; di chuyển các nhà máy, xí nghiệp, công sở ra khỏi khu vực Kinh thành Huế; di dời dân cư sinh sống trên Thượng Thành thuộc Kinh thành Huế.
Thành phố đầu tư hạ tầng phát triển du lịch di sản; tăng cường liên kết, hợp tác với các địa phương trong nước và quốc tế gắn xây dựng môi trường văn hóa, thân thiện mến khách; nghiên cứu phát triển các ngành công nghiệp văn hóa trên cơ sở khai thác, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của Huế về giá trị văn hóa di sản; xây dựng cơ chế, chính sách, tạo điều kiện thu hút nhà đầu tư vào lĩnh vực văn hóa./.