Uyển chuyển và may mắn, Bùi Thạc Chuyên quyết không phải là “tay mơ” trongchuyện... đi xin tiền làm phim. Thời điểm Bùi Thạc Chuyên hoàn thành bộ phim mới nhất của anh - "Lờinguyền huyết ngải" (dự kiến ra rạp vào ngày 12/1 tới), thì đồng thời Đẹp cũng bịanh “làm khó” vì một “lời nguyền” khác: Lên báo nào cũng được, miễn khôngphải... Đẹp! Lý do vì sao thì cả Đẹp và anh đều biết, và vẫn chưa quên. Thuyết phục mãi (sau khi đã có bài phỏng vấn) rồi Chuyên cũng đồng ý chochụp hình nhưng tới gần ngày chụp lại... đổi ý: “Bài có thể đăng đâu thì đăng,nhưng còn chụp hình hay không là việc của tôi.” Mấy “cộng sự ruột” của anh lắc đầu: “Ôi, bác ấy mà đã giận thì lâu quênlắm!” Có người “an ủi”: “Phàm những người vừa làm phim kinh dị xong khó tínhlắm! Nữa là bác Chuyên nhà ta!”.Có lẽ “lời nguyền” kia chưa được anh “hóa giải”thực sự (khi chưa đủ “độ lùi thời gian?”). Tôi làm phim ma lâu rồi!- Thay vì chiếu dịp Giáng sinh, “Lời nguyền huyết ngải” lại chọn Tết âm.Đó là lỗi tiến độ hay “chiến lược” của nhà sản xuất?Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Điều đó phụ thuộc vào kế hoạch của nhà sản xuất.Tuy nhiên, dù là thời điểm nào thì theo tôi cũng không thành vấn đề. Vì bây giờđiện ảnh Việt Nam tốt rồi, mùa nào cũng chiếu được. Vừa rồi “Long Ruồi” và cácphim chiếu vào những mùa khác trong năm đều cho doanh thu tốt cả. Vấn đề còn lạichỉ là phim hay mà thôi. - Ba năm cho “Lời nguyền huyết ngải” - anh có nghĩ bấy nhiêu là quá “xaxỉ” cho một bộ phim thương mại?Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Đúng là so với các bộ phim thương mại hiện naythì quá trình sản xuất “Lời nguyền huyết ngải” hơi dài. Nếu như “Chơi vơi” làmtôi mất nhiều thời gian ở khâu đi tìm kinh phí, chuẩn bị sản xuất thì “Lờinguyền huyết ngải” tiêu hao năng lượng của tôi nhất ở khâu viết kịch bản. - Bất ngờ kết thân với phim kinh dị, đó là vì anh (cũng như nhà sản xuất)nghĩ nó là món độc trên mâm cỗ phim Tết hay là “âm mưu” từ trước của anh? Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Chẳng có gì là bất ngờ ở đây cả, vì với tôi,phim kinh dị là một “người lạ quen biết.” Ngay bộ phim ngắn đầu tay của tôi đãlà phim kinh dị rồi. Đó là một bộ phim ma tôi làm cùng một người bạn từ năm1991. Đây là thể loại tôi rất hứng thú. Nó kích thích trí tưởng tượng của ngườilàm phim rất nhiều. Tất cả các thành phần làm phim, cả đạo diễn lẫn diễn viênđều bị kích thích và gần như "phát rồ" vì bộ phim. Đó là điều hết sức thú vị! - Chuyển từ dòng “phim tác giả” sang dòng “phim... khán giả,” có lúc nào,anh cảm thấy “sống trong sợ hãi” không, trước áp lực phải mang doanh thu về chonhà sản xuất?Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Sợ ư? Nếu sợ thì tôi chỉ sợ nhất là làm phimthương mại mà theo kiểu nghĩa vụ, “dập bánh khảo.” Với “Lời nguyền huyết ngải,”nhà sản xuất đã cố gắng đem lại chất lượng cao nhất cho bộ phim trong bối cảnhthị trường còn rất nhỏ bé như hiện nay. Thêm nữa, sau khi làm xong “Chơi vơi,”bộ phim cũng có rất đông khán giả đến xem, tôi đã nghĩ điện ảnh cần có khán giả. Tôi mong chạm được đến số đông - Nghĩa là anh bắt đầu quan tâm đến chuyện làm phim cho số đông, không chỉbởi “đơn đặt hàng” từ nhà sản xuất? Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Thì bởi đương nhiên nó là nguồn nuôi sống điệnảnh. Với dòng phim thương mại thì điều này rất rõ ràng. - Nhưng anh biết là phim nghệ thuật thì khác, không chỉ ở Việt Nam mà cảtrên thế giới. Nhiều phim đạt giải đình đám tại các Liên hoan phim lớn, đượcgiới phê bình tán thưởng đều khó làm nên chuyện ở phòng vé...Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Nếu nói phim ảnh là một món hàng thì phương thứcbán hàng của những bộ phim nghệ thuật rất khác. Những phim tạm gọi là thươngmại, thu hút khán giả, thời gian của nó chỉ được tính bằng một tháng đầu tiênsau phát hành. Thậm chí ở Mỹ là chỉ sau ba ngày. Sau đó, người ta không nhắc đếnnó nữa. Nhưng với phim nghệ thuật, 40-50 năm sau chúng vẫn còn được chiếu. Nhữngbộ phim kinh điển của điện ảnh thế giới đến nay vẫn còn được chiếu tại các rạp ởchâu Âu. Có những phim tác giả cũng rất lãi vì đầu tư không quá lớn. Nó có thịtrường của nó, là những khán giả cao cấp, các liên hoan phim và những thư việnphim như TPD... thế giới cũng tìm cách cân bằng việc đó bằng cách trao nhữnggiải thưởng như Oscar chẳng hạn. Có năm người ta trao giải cho phim ít tiền như“The hurt locker,” cũng có năm lại trao giải cho phim được đầu tư rất nhiều tiềnnhư “Titanic.” Còn những liên hoan phim khác, người ta chú trọng vào sự sáng tạovà khác biệt... - Ở nước người hẳn là khác với chuyện “tồn kho” ở ta, và gắn liền với nólà ba chữ: “phim nhà nước”?Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Tôi thấy ở Việt Nam hiện nay có những người áccảm với phim do nhà nước đầu tư. Họ cho đó là những phim giả danh nghệ thuật,sống bằng tiền bao cấp mà không nhắm tới khán giả. Tôi không cho là vậy, cónhững bộ phim do nhà nước tài trợ vẫn cứ hay, chẳng sao cả! Nhưng phải nói rằngmột bộ phim ra đời phụ thuộc rất nhiều vào khát vọng của nhà sản xuất. Tôi không thích “tiệc tùng” cho lắm nhưng cũng muốn thử- Do vậy, nhiều người, trong đó có anh đã chọn cách khác là đi xin kinhphí từ các quỹ nước ngoài và các nguồn tài trợ từ tư nhân để làm phim?Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Nếu có khát vọng làm một bộ phim thể nghiệm đểthỏa mãn cá nhân thì điều đó cũng tốt. Tất nhiên người thất bại cũng nhiều nhưngđó là con đường không nên coi thường. Cũng như đừng coi thường phim thương mạibởi vì đó là một bài toán rất khó. - Đó có phải là lý do khiến anh quyết định thử sức với một bộ phim thươngmại?Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Tôi có mong muốn làm sao chạm được đến số đông.Tôi muốn mình làm một cái gì đó bài bản, chuyên nghiệp. Nhiều người nói nhữngngười làm phim nghệ thuật không có khả năng làm những bộ phim chiều khán giả màchỉ làm những cái ba lăng nhăng theo ý mình. Thực ra không phải như vậy. Điệnảnh là một cuộc chơi mà ở đó chúng ta có lúc đi dự tiệc, có những lúc chỉ đichơi với dăm ba người bạn tri kỷ. Bản tính của tôi thì không thích tiệc tùng cholắm nhưng cũng muốn thử xem. - “Lời nguyền huyết ngải” của anh có lên đến “triệu đô” không?Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Chưa bộ phim nào ở Việt Nam hiện nay được đầu tưlên đến triệu đô cả. Hy vọng là năm sau sẽ có. Trừ khi phim thu về 40 tỷ như“Long Ruồi” thì nhà đầu tư có thể mạnh tay chi cả triệu đô. Còn thì hiện nayphim Việt đầu tư trên dưới 10 tỷ là tối đa. Đây cũng là mức “Lời nguyền huyếtngải” đã chạm tới. “Trăm hay không bằng tay quen”- Nhiều người nói Bùi Thạc Chuyên khó tính, có thể một phần là do “thầnmặt” vẻ như “khó đăm đăm” của anh, với điệu cười nhếch mép, nửa miệng không rõyêu-ghét gần như cố hữu ở anh. “Khó tính đến mức không cho... vợ đóng phim mìnhthì biết rồi đấy! Quyết không có “nàng thơ”!” - một cộng sự của anh đùa. Thậmchí, có người còn bảo Chuyên “chảnh.” “Nhưng khi làm việc với anh, tôi lại khôngthấy thế. Nếu khó tính chăng là ở chỗ anh tỏ ra rất “ngoan cố” và “lì đòn” trướcnhững khó khăn để được làm phim theo đúng ý mình” - Đạo diễn Phan Đăng Di nói.Cùng bỏ phiếu cho sự khó tính này, cô Duyên của “Chơi vơi” nói: “Vì tôicũng là người rất kỹ tính trong công việc nên khi làm việc cùng một người đạodiễn cầu toàn như anh Chuyên thì có thể ví như “cá gặp nước.”Nhưng một mặt, Chuyên đồng thời cũng là một người rất linh hoạt để thíchứng với môi trường làm phim mà anh có. Đủ để ít nhất ba năm làm được một phimnhư anh đã, khi thì làm bằng kinh phí nhà nước, khi thì tự đi xin tài trợ và khithì do tư nhân đặt hàng. Trong khi người bạn cùng khóa với anh, đạo diễn QuangHải thì cho đến nay vẫn mới chỉ dừng lại ở “Chuyện của Pao”(dĩ nhiên ở đây chỉnói riêng phim nhựa) cùng những dự án phim dang dở để đến nỗi phải mang tiếng là“đạo diễn chiếu phim bằng... mồm.” Để được làm phim, Chuyên vì vậy không nhấtthiết đóng gông mình bằng ba chữ “phim nghệ thuật” hay “phim tác giả” như mộtnhà làm phim độc lập thường chọn.Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Để có một bộ phim nghệ thuật như “Chơi vơi,” mộtphim mình thích như vậy lâu lắm. Cũng đến lúc cần phải làm phim. Quan niệm đóthay đổi khi tôi đi dự một số Liên hoan phim ở Hong Kong, Rotterdam. Tôi thấynhiều nhà làm phim trẻ họ không câu nệ chuyện đó, phải làm phim này hay phim kiabởi cơ hội của anh đến rất ít. Hiện nay điều kiện cho phép người làm phim tự dohơn nhiều. Nếu có một chiếc máy ảnh tốt, bạn cũng đã có thể quay được một bộphim tốt để chiếu ở các rạp digital. Tại sao cứ ngồi chờ trong khi mình không có nhiều thời gian? Vậy nên cứlàm những gì mình cho là hay, là hấp dẫn. Nó là cuộc chơi mà. Vấn đề là phải làmđến nơi đến chốn, làm hết trách nhiệm và sức lực của mình. Mendoza, một đạo diễnđến từ Phillipines hai năm làm ba phim, một được vào Venice, một vào Cannes. Đâu có tầmthường! Điều đó cho thấy phải làm nhiều phim thì mới rèn luyện tư duy của mình.Và phải làm nhiều dạng. Tất nhiên mỗi con đường đi khác nhau. Có người chỉ làmmột dạng phim và đi rất sâu. Tôi không nói sự thay đổi phong cách của mình làhay và phải thừa nhận “Lời nguyền huyết ngải” là một bộ phim làm tôi mất nhiềusức lực và mang đến cho tôi nhiều áp lực kinh khủng. Nhưng đổi lại, nó rất thúvị. - Được biết, “giải” xong “Lời nguyền” thì cũng là lúc anh khởi động một dựán mới?Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Đó là một phim tôi viết kịch bản cùng một ngườikhác. Bộ phim độc lập này có tên là “Ngủ mơ” (Dream State), hiện vẫn đang tronggiai đoạn làm kịch bản và... đi xin thêm tiền. Ở đâu có tiền thì xin,5.000-7.000 euro cũng xin. Phim ít tiền cũng làm, có bao nhiêu tiền cũng quay,hứng lên thì quay, làm đến bao giờ hoàn thành thì thôi... - Uyển chuyển và may mắn, Bùi Thạc Chuyên quyết không phải là “tay mơ”trong chuyện... đi xin tiền làm phim. “Ngủ mơ” vì vậy sau khi giành giải “Dự ánphim hay nhất” tại HAF (Đại hội Tài chính Điện ảnh Hong Kong) cùng số tiềnkhoảng 400 triệu đồng thì mới đây, lại vừa cùng “Cha và con và những chuyệnkhác...” của đạo diễn Phan Đăng Di đã được Quỹ Hubert Bals của Liên hoan phimRotterdam hỗ trợ 10.000 euro (mỗi phim) để phát triển dự án...“Ngủ mơ” mà thực ra là thức dậy, vậy là phim độc lập, phim nghệ thuật vẫnlà con đường dài mà anh chọn đi, còn phim thương mại chỉ là cuộc chơi đổi gió?Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Không, phim thương mại mang tính nghề nghiệpnhiều hơn. Giống như một người thợ thủ công, ngoài lúc sáng tác ra anh còn phảigõ, phải đục, phải thực hành chứ không thì quên nghề mất. Làm phim cũng vậy. Nếu5 năm không làm phim anh sẽ không biết diễn viên nào cả. Anh phải thường xuyêngặp gỡ, giao tiếp với diễn viên. Với “Lời nguyền huyết ngải,” tôi được thử nhữngcách làm việc khác nhau với diễn viên chứ không phải chỉ để đổi gió. Không làmphim, thời gian đó anh sẽ đứng ngoài đời sống điện ảnh và sẽ bị trật ra ngoài.Những bộ phim thương mại cho mình được làm nghề, được hít thở không khí làmphim. Bên cạnh đó mình vẫn phải phát triển các dự án phim độc lập. Người ta chỉhơn nhau ở mục đích, khát vọng lớn hay nhỏ. - Hỏi thật, anh đã bao giờ “ngủ mơ” thấy một lúc nào đó phim của mìnhkhông chỉ tham dự các hạng mục phụ mà sẽ được tranh giải chính thức tại các Liênhoan phim lớn trên thế giới?Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Điều đó ai cũng muốn nhưng thực sự nghĩ đếnnhững chuyện đó rất mệt. Làm phim tham dự Liên hoan phim và đoạt giải với tôikhông phải mục đích tối thượng. Người làm nghề chỉ mong được làm phim và có mộtmôi trường mà mình được tắm trong đó, được làm điều mình thích. Làm phim mới làđiều quan trọng chứ không phải chuyện danh hiệu vì danh hiệu ai cũng có thể đặtcho mình. - Với “Lời nguyền huyết ngải,” anh đã thực sự “quên” được “Chơi vơi” chưa?Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên: Tôi luôn nghĩ mình chẳng có gì. Một bộ phim khiđã xong là vai trò của nó chấm dứt ở đó. Sau bộ phim ấy cũng có thể mình sẽ trởvề con số 0. Thực tế là không phải anh đã làm một bộ phim hay rồi thì phim saucũng sẽ hay. Chuyện một đạo diễn bậc thầy làm phim trước rất hay nhưng sau rấtdở, thậm chí dở tệ là rất bình thường. Tôi nghĩ chẳng việc gì phải lo lắngchuyện đó cả cho nó nhẹ đầu! - Và vì Bùi Thạc Chuyên đã “quên” “Chơi vơi” (dĩ nhiên là theo cách nóicủa anh) nên chắc hẳn đây cũng không phải là thời điểm thích hợp để Đẹp “nhắclại chuyện cũ” với anh xung quanh câu chuyện casting đầy “kịch tính” của “Chơivơi,” trừ khi bạn cố công tìm hiểu nó bằng cách... tra Google. Dù rằng, “lờinguyền” vẫn còn đó. Nhưng nói như chính “Lời nguyền huyết ngải,” trong đoạntrailer vừa được tung lên mạng vừa qua thì: “Đâu đó trong thế giới này bí ẩn tồntại giữa chúng ta. Có những bí ẩn phải được khám phá” và… không nên khám phá(nữa) - hẳn vậy?
| Diễn viên người Pháp gốc Việt Phạm Linh Đan: “Khi xem “Sống trong sợ hãi,” Linh Đan đã rất thích và hy vọng có ngày được làm phim với anh Chuyên. Tới lúc nhận được lời mời từ “Chơi vơi” thì điều đó đã trở thành hiện thực: một kịch bản hay và một đạo diễn giỏi. Có thể nói rằng anh Chuyên là một nghệ sĩ tài năng thực thụ. Nếu như ở “Sống trong sợ hãi,” Linh Đan thích sự tương giao giữa các tuyến nhân vật và cách xử lý diễn xuất của nó thì đến “Chơi vơi,” điều đáng kể hơn cả chính là sự mới mẻ trong cách nhìn và thể hiện. “Chơi vơi” được đánh giá cao trên phim trường quốc tế, Linh Đan cho là vì thế. Ngoài ra, Linh Đan cũng rất thích tính kiên nhẫn, bền bỉ và sự khéo léo uyển chuyển trong “đường lối đối ngoại” của anh Chuyên. Mặc dù là một nghệ sĩ hết lòng vì nghệ thuật nhưng anh Chuyên đồng thời hiểu được khía cạnh thương mại của nghề làm phim. Chính vì vậy anh đã có thể thuyết phục được các nhà sản xuất, nhà tài trợ và làm cho họ hài lòng mà không phải thoả hiệp những sáng tạo nghệ thuật thực sự của mình. Anh Chuyên à, khi nào thì mình lại có thể làm phim cùng nhau? Diễn viên Đỗ Hải Yến: “Gửi gắm vai Duyên của “Chơi vơi” cho tôi, Bùi Thạc Chuyên “đặt hàng” rằng: anh muốn một cô Duyên luôn như một dòng nước trông hiền hòa và trôi mênh mang nhưng bên trong thì luôn cố gắng khám phá dòng chảy cho riêng mình. Đứng trước một vai diễn gần như không có gì để diễn ấy, “điểm bám” mạnh nhất của tôi có lẽ chính là niềm tin: Một đạo diễn có tài như Bùi Thạc Chuyên chắc chắn biết rất chính xác đường dây mà mình đang đi. Để làm được một bộ phim có không khí đặc biệt và kén khán giả như “Chơi vơi,” tôi nghĩ rằng đạo diễn ngoài lòng yêu nghề, sự dũng cảm thì còn phải rất đặc biệt và giỏi nghề nữa!” |
(Đẹp/Vietnam+)
