Ngày 24/10, tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận ở Tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Nội dung trọng tâm xoay quanh việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đồng thời siết chặt kiểm soát rủi ro môi trường, bảo đảm tính đồng bộ với hạ tầng thực tế.
Tháo gỡ bất cập trong phân loại rác thải
Nhiều đại biểu cho việc phân cấp thẩm quyền cần song hành với việc tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng kỹ thuật tại cơ sở. Đánh giá về quy định lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, đại biểu Vũ Hồng Luyến (Đoàn Hưng Yên) chỉ ra quy định bắt buộc phải chờ phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng mới cho phép đề nghị thẩm định đánh giá tác động môi trường sẽ làm gia tăng thủ tục, kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư.
Trong khi đó, thực tế thiết kế quy hoạch chi tiết lại cần các dữ liệu và thông số từ đánh giá tác động môi trường. Đại biểu đề nghị làm rõ thời điểm đề nghị thẩm định đánh giá tác động môi trường trước khi cấp phép xây dựng hoặc quyết định phê duyệt dự án.
Liên quan đến quy định phân loại chất thải rắn sinh hoạt, đại biểu Vũ Hồng Luyến ghi nhận bước đột phá khi trao quyền chủ động cho Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh quyết định việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ tổ chức, hộ gia đình, cá nhân phù hợp với năng lực hạ tầng và đặc thù địa phương.
Góp ý về dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Thị Thúy Ngần (Đoàn Hưng Yên) nêu dẫn chứng, chất thải thực phẩm chiếm trên 50% lượng rác thải rắn sinh hoạt nhưng năng lực xử lý thành phân hữu cơ chỉ đáp ứng gần 13%. Từ số liệu này, theo đại biểu vấn đề không chỉ là ở việc phân loại rác tại nguồn của người dân mà còn là việc xử lý chất thải sau thu để thực sự tận dụng được nguồn tài nguyên từ chất thải, giảm lượng rác thải chôn lấp.
Theo đó, đại biểu nhất trí với việc trao quyền cho địa phương chủ động trong việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt, đồng thời nghị nghiên cứu, chỉnh lý theo hướng yêu cầu phân loại riêng chất thải thực phẩm tại những địa bàn đã đáp ứng điều kiện thu gom xử lý. Phương án phân loại rác tại nguồn cần gắn với đặc điểm thành phần chất thải và khả năng xử lý thực tế, tránh tình trạng đầu tư công nghệ xử lý không tương thích với nguồn chất thải sau phân loại, vừa làm giảm hiệu quả tái chế thu hồi tài nguyên, vừa gây lãng phí cho nguồn lực đầu tư.
Đồng quan điểm, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) nhấn mạnh sự cần thiết phải quy định rõ trách nhiệm của đơn vị thu gom, tránh tình trạng người dân đã phân loại rác tại nguồn nhưng đơn vị vận chuyển lại trộn lẫn. Đại biểu cũng đề xuất Nhà nước cần bố trí nguồn lực, chính sách ưu đãi đất đai, hạ tầng kỹ thuật để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào ngành xử lý chất thải rắn, xử lý nghiêm các hành vi làm sai lệch dữ liệu quan trắc môi trường và kiểm soát chặt chẽ rủi ro tạm nhập tái xuất phế liệu, rác thải công nghiệp từ nước ngoài.
Tăng kiểm soát và giám sát của cộng đồng
Đối với quy định về đánh giá tác động môi trường, đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo (Đoàn Đồng Tháp) đề nghị việc xác định đối tượng và mức độ yêu cầu đánh giá phải căn cứ đồng thời vào loại hình, quy mô, công nghệ của dự án; Vị trí thực hiện, yếu tố nhạy cảm, sức chịu tải của môi trường và tác động tích lũy từ các dự án trong cùng khu vực. Điều này sẽ giúp tránh tình trạng từng dự án riêng lẻ đáp ứng điều kiện nhưng tổng tác động lại vượt quá sức chịu tải của môi trường.
Cùng với đó, đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo đề nghị làm rõ trách nhiệm công khai thông tin, tiếp thu, giải trình ý kiến tham vấn, nhất là đối với các dự án có nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt, sức khỏe, đất sản xuất và sinh kế của người dân. Những ý kiến phản ánh nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng phải được đánh giá, làm rõ trước khi quyết định.
Thêm vào đó, dự thảo Luật cần quy định trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong tiếp nhận, xử lý phản ánh về ô nhiễm và thông báo kết quả hoặc lý do chưa xử lý cho tổ chức, cá nhân phản ánh, tránh để hoạt động tham vấn, giám sát chỉ mang tính hình thức.
Bà cũng đề nghị tăng tính ràng buộc đối với trách nhiệm phòng ngừa, ứng phó và khắc phục sự cố môi trường, bảo đảm chủ thể gây ô nhiễm phải chịu trách nhiệm khắc phục hậu quả, tránh để việc xử lý chậm trễ làm gia tăng thiệt hại đối với môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Ngoài ra, đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm khi chất thải bị chuyển giao trái phép hoặc xử lý không đúng quy định. Bà nhấn mạnh không mặc nhiên miễn trách nhiệm cho bên giao chất thải chỉ vì đã ký hợp đồng với đơn vị thu gom, xử lý. Cùng với đó, cần hoàn thiện trách nhiệm thu hồi, tái chế của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu, gắn với thúc đẩy kinh tế tuần hoàn./.