Xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng, nơi “chôn rau cắt rốn” của cụ Huỳnh Thúc Kháng, một chí sĩ yêu nước, Bộ trưởng Bộ Nội vụ đầu tiên của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày đất nước giải phóng đã không ngừng đổi thay cùng đất nước trên hành trình đổi mới.
Giá trị di sản văn hóa lịch sử
Cụ Huỳnh Thúc Kháng tên thật là Huỳnh Văn Thước, sinh ngày 1/10/1876 tại làng Thạnh Bình, xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam trước đây, nay là xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng. Cụ sớm nổi danh là một đại khoa trẻ tuổi, được xếp đầu trong 3 người hay chữ đất Quảng Nam là Huỳnh Thúc Kháng, Trần Quý Cáp và Phạm Liệu.
Cụ Huỳnh Thúc Kháng đỗ Giải nguyên năm Canh Tý (1900) và đỗ Tam giáp Tiến sĩ Hội nguyên năm Giáp Thìn (1904) tại trường thi Thừa Thiên. Tuy nhiên, cụ không ra làm quan mà tham gia phong trào yêu nước và bị thực dân Pháp đày đi Côn Lôn (Côn Đảo) 13 năm. Sau khi được tự do, cụ Huỳnh ra ứng cử dân biểu và năm 1926 trở thành Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ, trực diện đấu tranh đòi dân sinh, dân quyền cho người dân trong 3 năm.
Ngày 10/8/1927, báo Tiếng Dân ra số đầu. Cụ Huỳnh bắt đầu làm Chủ nhiệm kiêm Chủ bút báo Tiếng Dân, đặt trụ sở tại Huế. Báo Tiếng Dân chủ trương chống chính quyền bảo hộ. Hầu hết các bài xã luận đăng trên báo đều do cụ Huỳnh Thúc Kháng viết nhằm kích thích lòng yêu nước của độc giả. Báo ra đời trong hoàn cảnh hết sức khó khăn, khi nhân dân miền Trung đang chờ đợi một tờ báo đứng đắn bằng Việt ngữ.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, cụ Huỳnh đã ở tuổi 70. Cũng trong năm này, nhận lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cụ tham gia Chính phủ Liên hiệp, giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ.
Trong thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh sang thăm Pháp, cụ được giao nhiệm vụ Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Cụ cũng từng giữ chức Chủ tịch Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam, gọi tắt là Liên Việt.
Cuối năm 1946, cụ là đặc phái viên của Chính phủ vào làm việc tại Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ đóng tại Nghĩa Hành tỉnh Quảng Ngãi. Ngày 21/4/1947, cụ Huỳnh Thúc Kháng qua đời do lâm bệnh nặng.
Nói về cụ Huỳnh Thúc Kháng, Bác Hồ khẳng định: “Cụ Huỳnh là một người học hành rất rộng, chí khí rất bền, đạo đức rất cao… lòng son, dạ sắt, yêu nước, thương nòi…, là người mà giàu sang không làm xiêu lòng, nghèo khổ không làm nản chí, oai vũ không làm sờn gan. Cả đời cụ Huỳnh không cầu danh vị, không cầu lợi lộc, không thèm làm giàu, không thèm làm quan. Cả đời cụ Huỳnh chỉ phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập”.
Có thể nói, cụ Huỳnh Thúc Kháng là một tấm gương sáng về lòng yêu nước, sự hy sinh vì lợi ích của dân tộc. Cụ không chỉ là một nhà cách mạng mà còn là một người có tâm hồn cao đẹp, luôn đặt lợi ích của nhân dân lên hàng đầu. Những giá trị mà cụ đại diện vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay, nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi người đối với đất nước và nhân dân.
Đổi thay trên quê hương cụ Huỳnh
Nhân dịp kỷ niệm 150 năm ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng (1876-2026), chúng tôi về thăm quê hương của người chí sĩ yêu nước ấy.
Nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng nằm trong một khu vườn rộng mang đậm nét đặc trưng của nhà ở vùng trung du xứ Quảng. Ngôi nhà, do thân sinh cụ Huỳnh xây dựng từ năm 1869, là nơi lưu giữ nhiều hình ảnh, tư liệu và kỷ vật quý giá về cuộc đời, sự nghiệp của nhà chí sĩ yêu nước từ đầu thế kỷ 20.
Ngôi nhà được bảo tồn cẩn thận, trưng bày các tài liệu, hiện vật liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp của cụ Huỳnh, giúp du khách hiểu rõ hơn về thân thế, sự nghiệp và cuộc đời cách mạng của cụ.
Ngày nay, nhà lưu niệm được xem là một “địa chỉ đỏ”, nơi thế hệ trẻ tìm về để hiểu rõ hơn về truyền thống yêu nước, về cuộc đời và sự nghiệp của cụ Huỳnh cũng như về lịch sử đấu tranh giành độc lập của dân tộc. Nơi đây hằng năm thu hút hàng nghìn lượt người dân, du khách trong và ngoài nước đến tham quan, dâng hương và tìm hiểu về cụ Huỳnh.
Em Trần Gia Huy, học sinh lớp 8 Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du phường Bàn Thạch, thành phố Đà Nẵng chia sẻ: "Được tham quan, tìm hiểu tại nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng là dịp giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc hơn về lịch sử, văn hóa dân tộc, từ đó hun đúc lòng yêu nước, tự hào dân tộc và có ý thức trách nhiệm hơn trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc."
Làm việc với cấp ủy, chính quyền địa phương, chúng tôi được biết, phát huy truyền thống yêu nước, cách mạng, trong công cuộc đổi mới, quân và dân xã Thạnh Bình luôn kề vai sát cánh xây dựng quê hương.
Từ chỗ nghề nông là chủ yếu, đến nay Thạnh Bình đã phát triển theo hướng đa dạng ngành nghề sản xuất. Phát huy thế mạnh kinh tế vườn, kinh tế trang trại, chăn nuôi gia súc, gia cầm, trồng rừng, xã đã hình thành nhiều vùng sản xuất cây ăn trái, cây nguyên liệu tập trung quy mô lớn. Nhiều loại cây trồng như lúa, tiêu, thanh trà, măng cụt… mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân địa phương. Đặc biệt, cây keo từ chỗ được xem là “cây xóa đói, giảm nghèo” nay đã trở thành “cây làm giàu” của địa phương.
Diện mạo nông thôn mới ở Thạnh Bình ngày càng khởi sắc. Trường học, trạm y tế, hệ thống thủy lợi, điện, công trình văn hóa, thể thao... được đầu tư xây dựng. Mạng lưới giao thông nông thôn được hình thành từ phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, tạo nên những đường làng, ngõ xóm khang trang, sạch đẹp. Tất cả tạo nên bức tranh sinh động về sự đổi thay của vùng đất này.
Đến với xã Thạnh Bình hôm nay, ngoài tham quan nhà lưu niệm Cụ Huỳnh, du khách còn được khám phá làng cổ Lộc Yên được hình thành và phát triển vào thế kỷ XV-XVI với nhà gỗ, ngõ đá, bờ chè tàu và những vườn cây trái xanh mát.
Hiện nay, Thạnh Bình có 2 di tích cấp quốc gia và 6 di tích, danh thắng cấp tỉnh. Đây là điều kiện, lợi thế quan trọng để địa phương khai thác tiềm năng, phát triển du lịch, tạo thêm những sản phẩm du lịch mới của thành phố Đà Nẵng.
Ông Dương Đức Lin, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Thạnh Bình cho biết, sau khi hoàn thành xây dựng nông thôn mới, Thạnh Bình đã có những bước tiến rõ rệt, đời sống người dân được nâng cao, thu nhập bình quân cao hơn các vùng nông thôn khác và cơ sở hạ tầng được đầu tư hiện đại. Đặc biệt, Thạnh Bình có tiềm năng lớn để phát triển du lịch sinh thái với các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, có thể tạo ra những sản phẩm du lịch mới cho thành phố Đà Nẵng.
Cũng theo ông Dương Đức Lin, thời gian tới, Thạnh Bình phấn đấu xây dựng địa phương ngày càng phát triển mạnh mẽ, trở thành một vùng quê giàu đẹp, văn minh để xứng đáng là quê hương của nhà chí sĩ yêu nước Huỳnh Thúc Kháng./.
Đà Nẵng: Dự án Di tích Nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng chậm tiến độ