Mỗi mùa tuyển sinh vào lớp 10 hàng năm luôn là nỗi lo thường trực của học sinh và phụ huynh, nhất là tại các thành phố lớn khi áp lực cạnh tranh vào trường công lập ngày càng gay gắt.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu bảo đảm đủ trường lớp, phân bổ hợp lý chỉ tiêu và giảm sức ép thi cử không chỉ là bài toán trước mắt mà còn là đòi hỏi lâu dài của hệ thống giáo dục.
Đây cũng là nội dung được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt nhấn mạnh trong các cuộc làm việc gần đây khi đề cập đến những vấn đề cấp bách trong phát triển giáo dục.
Phải có đủ trường, đủ lớp cho học sinh
Phát biểu trong cuộc tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra sáng 4/5 tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề cập tới một trong những vấn đề nóng của giáo dục hiện nay, đó là kỳ thi vào lớp 10 tại nhiều địa phương còn căng thẳng hơn cả thi đại học.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng: “Cũng vì thực tế không đủ trường, không đủ thầy, nên sinh ra thi tuyển để bằng những biện pháp hành chính loại các cháu ra, không cho vào học, trong khi chủ trương của Nhà nước là phổ cập giáo dục từ mầm non đến hết lớp 12 và miễn giảm học phí.”
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, học thì phải thi, nhưng thi không phải giải pháp để loại các cháu ra không cho đến trường, mà thi là để đánh giá chất lượng dạy và học.
“Mấy hôm nay học sinh đang chuẩn bị thi vào 10, còn căng thẳng hơn thi vào đại học. Tại sao lại tạo ra tâm lý bất an như vậy? Không những nặng nề cho học sinh, phụ huynh mà khó khăn cho cả thầy cô giáo. Nếu các cháu học kém thì phải tiếp tục bồi dưỡng cho học giỏi, học giỏi rồi thì bồi dưỡng cho học rất xuất sắc, trở thành những nhà khoa học, nhà Toán học... và không tạo áp lực cho học sinh, cho gia đình. Mỗi mùa thi áp lực ghê gớm, thậm chí có cả tiêu cực. Khi đủ trường, đủ lớp sẽ giải quyết được rất nhiều bất cập này,” Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chia sẻ.
Nhận định chính quyền hoàn toàn có thể chủ động được vấn đề đi học của các cháu, dựa trên dữ liệu dân cư, nắm bắt số lượng trẻ đến tuổi vào lớp 1 hay lượng học sinh lớp 9 sắp vào lớp 10 hàng năm để chuẩn bị trường lớp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định: Cả nước phải chăm lo việc xây dựng trường học, xem xây trường ở đâu, đầu tư quy mô thế nào để tiện cho học sinh đi học.
Cùng với đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, không thể cố định số biên chế giáo viên vì học sinh giảm thì số giáo viên phải giảm, điều chuyển đến nơi khác và số học sinh tăng thì số thầy cô giáo phải tăng lên, không thể giao khoán biên chế mà cần tính toán cụ thể để thầy ra thầy, trường ra trường, học sinh được đảm bảo môi trường học tập.
Trước đó, tại lễ khởi công, động thổ đồng loạt các trường nội trú liên cấp biên giới năm 2026 vào ngày 19/3, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đã nhấn mạnh yêu cầu về việc đảm bảo đủ trường lớp cho học sinh. Tổng Bí thư nêu rõ, công việc tiếp theo, sau khi hoàn thành các trường ở các xã biên giới đất liền, chúng ta sẽ tiếp tục hoàn thành trường học cho các cháu học sinh ở xã biên giới ven biển, các đặc khu, các xã ở các vùng còn nhiều khó khăn để đủ chỗ cho học sinh đều được đến trường. Các vùng đô thị, các thành phố cũng phải có đủ trường, đủ lớp cho các cháu đi học, từ mầm non, mẫu giáo cho đến hết lớp 12 trong toàn quốc.
Hướng tới phổ cập Trung học Phổ thông
Thực tiễn hiện nay cho thấy, muốn giảm áp lực thi cử không thể tách rời khỏi việc mở rộng hệ thống trường lớp và đảm bảo mọi học sinh đều có cơ hội học tập. Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã đặt ra mục tiêu đến năm 2035 hoàn thành phổ cập Trung học Phổ thông và tương đương.
Để triển khai hiệu quả Nghị quyết 71, hướng tới mục tiêu đảm bảo đủ trường, lớp cho học sinh trong độ tuổi đến trường, các địa phương trong cả nước đã và đang tích cực rà soát mạng lưới, dành nguồn lực đầu tư xây dựng bổ sung trường học, dồn lực cho giáo dục vùng khó khăn, khu vực biên giới.
Gần 230 trường học đã và đang được xây dựng ở các xã biên giới đất liền theo chủ trương của Bộ Chính trị nhằm góp phần cải thiện điều kiện học tập cho học sinh, góp phần thu hẹp khoảng cách vùng miền.
Đối với các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, xây dựng và phát triển hệ thống trường lớp là mục tiêu chiến lược và nhiệm vụ trọng tâm đang được tập trung triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu học tập do áp lực tăng dân số cơ học cao.
Để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh, Hà Nội đang rà soát, điều chỉnh quy hoạch mạng lưới trường học, ưu tiên quỹ đất xây dựng trường Trung học Phổ thông công lập, đặc biệt tại các khu đô thị mới. Trong tổng số 126 xã, phường sau sắp xếp, thành phố Hà Nội xác định 33 địa bàn còn thiếu trường học và sẽ được ưu tiên đầu tư xây dựng trường Trung học Phổ thông.
Để giải quyết tình trạng thiếu chỗ học cục bộ, giai đoạn 2021-2025, Hà Nội đã xây mới và đưa vào sử dụng 8 trường Trung học Phổ thông công lập với khoảng 16 nghìn chỗ học mới; cải tạo, mở rộng các trường hiện có để tăng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 qua các năm. Năm 2026, dự kiến có 3 trường Trung học Phổ thông mới đi vào hoạt động.
Thành phố Hà Nội đang tiếp tục chuẩn bị đầu tư các dự án xây mới; đồng thời, ưu tiên quỹ đất dôi dư sau khi di dời các nhà máy, xí nghiệp, trường trung cấp, cao đẳng, đại học và sáp nhập chính quyền hai cấp; 5% quỹ đất do phường, xã quản lý cho phép chuyển đổi để xây dựng trường Trung học Phổ thông công lập các cấp nhằm đáp ứng nhu cầu học tập công lập của học sinh. Bên cạnh đó, đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, khuyến khích các nguồn lực cá nhân, doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển giáo dục.
Là địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh hiện có 3.438 cơ sở giáo dục từ mầm non đến Trung học Phổ thông với hơn 2,5 triệu học sinh. Mặc dù mạng lưới trường lớp của thành phố có quy mô lớn nhưng do tốc độ gia tăng dân số cơ học nhanh, đặc biệt tại các khu vực có khu công nghiệp, khu chế xuất và các đô thị mới, nên tại một số địa bàn đã phát sinh tình trạng quá tải cục bộ về trường, lớp.
Lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các sở, ban ngành, địa phương phải quyết liệt đẩy mạnh xây dựng trường lớp. Chủ trương này không chỉ nhằm giải bài toán quá tải ở những khu vực tăng dân số cơ học, mà còn là nền tảng quan trọng để hội nhập giáo dục.
Nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách về cơ sở vật chất trường lớp phục vụ năm học mới, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ huy động tối đa nguồn lực, triển khai với tinh thần khẩn trương, quyết liệt để hoàn thành 1.000 phòng học mới, trong thời gian cao điểm từ nay đến tháng 9/2026.
Dự kiến trong năm 2026, Thành phố triển khai khoảng 70 dự án xây dựng trường lớp (gồm 66 dự án công lập và 4 dự án ngoài công lập), với 1.251 phòng học được xây mới, trong đó có 1.010 phòng học tăng thêm.
Mới đây, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đã chia sẻ về một trong những giải pháp để phát triển giáo dục, đó là cần mở rộng cơ hội học tập, bảo đảm tiếp cận giáo dục công bằng và có chất lượng cho mọi người dân. Đây không chỉ là yêu cầu nâng cao dân trí mà còn là nền tảng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hình thành thế hệ công dân mới, công dân toàn cầu.
Theo Bộ trưởng, cần tạo điều kiện tối đa để học sinh được học, tiến tới phổ cập giáo dục phổ thông và các trình độ tương đương, như trung học nghề. Điều này góp phần phát triển con người toàn diện, chuẩn bị nguồn nhân lực, đồng thời, giúp giải quyết một số vấn đề xã hội như áp lực thi cử, dạy thêm, học thêm. Khi cơ hội tiếp cận giáo dục được mở rộng, áp lực thi cử sẽ giảm, qua đó các hiện tượng liên quan cũng từng bước được khắc phục.
Bên cạnh đó, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh việc đưa hệ thống giáo dục vận hành theo hướng thực chất, từ dạy, học đến kiểm tra, đánh giá; bảo đảm đánh giá đúng kết quả học tập của người học và kết quả nghiên cứu. Đồng thời, giảm yếu tố hình thức, giảm áp lực không cần thiết cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý. Mục tiêu là hướng tới chất lượng thực trong toàn hệ thống, để việc dạy, học, thi và năng lực của người học, người tốt nghiệp được phản ánh đúng thực chất./.
Hà Nội công bố số lượng học sinh đăng ký dự tuyển vào lớp 10 của các trường
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã công bố chi tiết số lượng các nguyện vọng đăng ký dự tuyển vào 124 trường trung học phổ thông công lập trên địa bàn, sớm hơn so với dự kiến.
