Quả gấc, trái cây độc đáo, quen thuộc với người Việt, không chỉ là nguyên liệu quen thuộc tạo sắc đỏ cam bắt mắt cho nhiều món ăn truyền thống như xôi gấc, bánh gấc, mứt gấc mà còn là nguồn dưỡng chất tuyệt vời được khoa học hiện đại đánh giá cao.
Gấc được gọi là một siêu thực phẩm, đang dần thu hút sự chú ý của những người quan tâm đến sức khỏe trên toàn thế giới.
Vậy điều gì khiến loại quả bắt mắt này trở nên đặc biệt và xứng đáng với danh hiệu “siêu thực phẩm”?
Quả gấc
Quả gấc (Momordica cochinchinensis), còn được gọi là quả mít con, quả bầu đắng, bầu ngọt, hoặc Cochinchin Gourd, là một loại quả có gai màu cam sáng được tìm thấy chủ yếu ở trong khu vực Đông Nam Á.
Nó chỉ được thu hoạch trong vòng hai tháng mỗi năm (tháng 12 và tháng 1) và thường được sử dụng vào những dịp đặc biệt ở Việt Nam cũng như trong các loại thuốc cổ truyền của Trung Quốc.
Quả gấc có rất ít vị (có người mô tả nó có vị hơi giống quả bơ và nhiều người cũng đồng ý với ý kiến này) - không ngọt đi kèm với hương vị rất nhẹ và kết cấu nhão. Phần vỏ bên ngoài của gấc không ăn được nên chúng ta cần lưu ý chỉ ăn phần cùi mềm bao quanh các hạt to bên trong quả. Hạt cũng có thể ăn được và được sử dụng trong các loại thuốc cổ truyền của Trung Quốc.
“Siêu thực phẩm” là gì?
“Siêu thực phẩm” là thuật ngữ bạn có thể đã nghe nhiều, nhưng thực tế không có định nghĩa chính thức. Nhìn chung, đây là những thực phẩm mang lại lợi ích sức khỏe vượt trội so với thông thường.
Các siêu thực phẩm thường giàu vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất có lợi như chất xơ, axit béo omega-3. Việc tiêu thụ thường xuyên các thực phẩm này có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như ung thư, tiểu đường và bệnh tim mạch.
Vì sao gấc được xem là siêu thực phẩm?
Phần thịt quả giàu dinh dưỡng
Phần thịt mềm của gấc chứa nhiều chất béo lành mạnh, tương tự như quả bơ. Tuy nhiên, phần giàu dinh dưỡng nhất lại là lớp màng đỏ bao quanh hạt.
Lớp màng này chứa hàm lượng cao lycopene, beta-carotene và nhiều chất chống oxy hóa khác. Các chất chống ôxy hóa giúp bảo vệ cơ thể ở cấp độ tế bào, góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh như ung thư, sa sút trí tuệ, bệnh tim và trầm cảm.
Hàm lượng lycopene vượt trội
Gấc chứa lượng lycopene cao gấp hơn 70 lần so với cà chua.
Lycopene là một hợp chất thực vật mạnh, có nhiều lợi ích như giảm nguy cơ đột quỵ, cháy nắng và ung thư. Thông thường, lycopene có nhiều trong các loại thực phẩm màu đỏ như dưa hấu hay cà chua.
Một điểm thú vị là cơ thể hấp thụ lycopene từ cà chua nấu chín tốt hơn cà chua tươi. Tuy nhiên, gấc vẫn vượt trội hơn hẳn về hàm lượng lycopene.
Beta-carotene tốt cho cơ thể
Gấc cũng là nguồn cung cấp dồi dào beta-carotene - một hợp chất có lợi cho: thị lực, trí nhớ, chức năng não bộ.
Dù không thể thay thế kem chống nắng, beta-carotene và các chất chống ôxy hóa vẫn giúp bảo vệ da khỏi tác hại của ánh nắng.
Các dưỡng chất khác trong gấc
Ngoài lycopene và beta-carotene, gấc còn chứa axit béo omega-3, alpha-tocopherol (một dạng vitamin E).
Những chất này có đặc tính chống viêm, giúp cơ thể chống lại các tác động tiêu cực từ môi trường và căng thẳng hàng ngày.
Cách ăn gấc
Để ăn gấc, bạn cần một con dao sắc và một chút khéo léo:
Bổ đôi quả để lộ phần hạt và lớp màng đỏ bên ngoài.
Cạo lấy lớp thịt đỏ (phần giàu dinh dưỡng nhất).
Nên đeo găng tay vì màu đỏ có thể dính và nhuộm màu tay.
Phần thịt này có thể dùng để nấu xôi, làm sinh tố, trộn cơm, nước ép.
Món ăn nổi tiếng từ gấc
Một trong những cách phổ biến nhất để thưởng thức gấc là món xôi gấc. Món xôi này có màu đỏ đặc trưng từ gấc, thường được nấu cùng nước cốt dừa tạo vị béo ngọt.
Tại Việt Nam, màu đỏ tượng trưng cho may mắn, vì vậy xôi gấc thường xuất hiện trong các dịp lễ, Tết và sự kiện quan trọng./.
Vì sao quả nhãn được xếp vào nhóm siêu thực phẩm?
Trong nhãn có chứa nhiều hợp chất sinh học quý như flavonoid, axít phenolic và polysaccharide - những chất có khả năng trung hòa các gốc tự do trong cơ thể.
