Tín dụng tăng trưởng nhanh trong khi nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục ở mức cao đang tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất huy động. Nhiều ngân hàng đẩy mạnh ưu đãi tiền gửi, thậm chí phát hành trái phiếu với lãi suất lên tới 10,5%/năm. Theo các chuyên gia, lãi suất từ nay đến cuối năm khó giảm sâu, dư địa trở lại thời kỳ tiền rẻ còn hạn chế.
Áp lực huy động vốn gia tăng
Ngân hàng Nhà nước cho biết, tính đến ngày 28/8/2026, dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt gần 20,5 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025.
Nhu cầu vốn duy trì ở mức cao buộc các ngân hàng phải đẩy mạnh huy động, qua đó tạo sức ép lên lãi suất tiền gửi và chi phí vốn đầu vào. Thực tế, biểu lãi suất niêm yết hiện nay chỉ mang tính tham khảo khi nhiều ngân hàng triển khai các chương trình cộng lãi suất ngoài thông qua tặng voucher, áp dụng mã nhân viên hoặc ưu đãi "giờ vàng".
Ngay đầu tháng 10, thị trường tiền gửi ghi nhận nhiều chương trình ưu đãi mới, với mức lãi suất sau khi cộng thêm vượt 9%/năm.
Cake by VPBank hiện niêm yết lãi suất 7,2%/năm cho kỳ hạn 6-9 tháng và 7,4%/năm cho kỳ hạn 10 - 24 tháng. Trong chương trình kéo dài đến hết ngày 31/10, một số nhóm khách hàng đủ điều kiện được cộng thêm tối đa 2,2 điểm phần trăm/năm, đưa lãi suất tiền gửi kỳ hạn 10-13 tháng lên tới 9,6%/năm.
Techcombank cũng triển khai chương trình cộng lãi suất lên tới 1,8%/năm đối với khoản tiền gửi mở mới trong tuần lễ cuối tháng 9 và đầu tháng 10.
Trước đó, khảo sát thị trường cuối tháng 9 cho thấy NCB chào lãi suất khoảng 9,35%/năm đối với tiền gửi trực tuyến; GPBank ở mức 9,1 - 9,3%/năm với khoản gửi từ 100 triệu đồng; Vikki Bank khoảng 9,2%/năm từ 200 triệu đồng; SHB 9,1%/năm với khoản gửi từ 300 triệu đồng và MBV khoảng 9,04%/năm. VPBank, OCB, BaoVietBank và Sacombank cũng từng đưa ra mức chào quanh 9%/năm, tùy chương trình và điều kiện.
Không chỉ cạnh tranh qua kênh tiền gửi, thị trường trái phiếu ngân hàng cũng sôi động trở lại khi nhiều nhà băng gia tăng phát hành, đưa lãi suất lên mức 9%-10,5%/năm để bổ sung nguồn vốn.
Đáng chú ý, PVcomBank phát hành lô trái phiếu mã PCBL12604 trị giá 200 tỷ đồng, kỳ hạn 10 năm, đáo hạn vào tháng 9/2036, với lãi suất cố định lên tới 10,5%/năm, thuộc nhóm mức cao nhất trên thị trường trái phiếu ngân hàng trong nhiều năm trở lại đây.
Trong tháng 8, Sacombank phát hành các lô trái phiếu có lãi suất cố định lên tới 10%/năm, kỳ hạn 6 năm. SHB, TPBank và Nam A Bank phát hành trái phiếu với lãi suất lần lượt 9,7%/năm và 9,6%/năm. Techcombank có các lô trái phiếu lãi suất 8,6%-9%/năm; VIB khoảng 8,9%-9%/năm; HDBank 8,7%-9,2%/năm và MB ở mức 8,1%-9%/năm. Trong nhóm ngân hàng quốc doanh, BIDV phát hành trái phiếu với lãi suất 8%-8,2%/năm, còn Vietcombank ở mức 7,87%8%/năm.
Theo Tiến sỹ Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, tín dụng tăng nhanh buộc các ngân hàng đẩy mạnh huy động, trong khi người dân có nhiều lựa chọn đầu tư khác như vàng, chứng khoán, bất động sản và tài sản số. Vì vậy, lãi suất tiền gửi phải đủ hấp dẫn để giữ dòng tiền trong hệ thống. Cùng với kỳ vọng lạm phát và nhu cầu vốn lớn, những yếu tố này tạo thêm áp lực lên mặt bằng lãi suất huy động.
Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cũng cho rằng xu hướng tăng lãi suất huy động phản ánh nhu cầu vốn của nền kinh tế và áp lực cân đối nguồn tiền tại các ngân hàng. Khi chi phí đầu vào tăng, lãi suất cho vay tại một số nơi nhích lên là diễn biến có thể lý giải.
“Phù hợp hơn khi nói lãi suất đang chịu áp lực tăng và có sự phân hóa, thay vì xem đây là một đợt tăng nóng đồng loạt. Để đánh giá đúng xu hướng, cần theo dõi đồng thời lãi suất huy động, lãi suất cho vay, thanh khoản hệ thống, tăng trưởng tín dụng, tỷ giá và lạm phát,” ông Huy phân tích.
Lãi suất khó giảm sâu từ nay đến cuối năm
Lãi suất huy động tăng làm gia tăng chi phí vốn của ngân hàng, qua đó tạo áp lực điều chỉnh lãi suất cho vay. Doanh nghiệp vì thế phải tính toán kỹ chi phí vốn, dòng tiền và hiệu quả đầu tư, nhất là với các khoản vay dài hạn.
Đại diện một doanh nghiệp xuất nhập khẩu thực phẩm cho biết doanh nghiệp hiện có dư nợ ngân hàng 15 tỷ đồng với lãi suất 13%/năm. Doanh thu mỗi tháng đạt 15-18 tỷ đồng, lợi nhuận tương đương 10%-15% doanh thu, tức 1-2,7 tỷ đồng/tháng.
“Cùng một số tiền vay, doanh nghiệp thương mại phải quay vòng vốn từ 6 - 12 vòng mỗi năm, mỗi vòng chỉ lãi 10% thì xác định không ngại vấn đề lãi suất. Điều quan trọng là chúng tôi phải xác định được xu hướng thị trường để không bị đọng vốn,” đại diện doanh nghiệp chia sẻ.
Theo các chuyên gia, từ nay đến cuối năm, mặt bằng lãi suất khó giảm đáng kể do nhu cầu vốn vẫn cao, trong khi tốc độ tăng trưởng tiền gửi chưa đáp ứng hoàn toàn nhu cầu tín dụng. Lãi suất có thể giảm cục bộ ở một số nhóm khách hàng hoặc kỳ hạn, nhưng nhìn chung vẫn duy trì ở mức tương đối cao. Khả năng xuất hiện một đợt tăng mạnh trên diện rộng cũng không lớn, song dư địa giảm thêm khá hạn chế.
Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) dự báo lãi suất huy động tiếp tục duy trì quanh vùng cao hiện tại. Chênh lệch giữa tín dụng và huy động vẫn lớn, khiến các ngân hàng phải củng cố nguồn vốn ổn định, nhất là vốn trung hạn. Cạnh tranh huy động tập trung nhiều ở kỳ hạn 6-13 tháng, trong khi lạm phát lõi nhích tăng cũng hạn chế dư địa giảm lãi suất.
Nhóm phân tích Techcombank cũng dự báo lãi suất huy động chủ yếu đi ngang từ nay đến cuối năm do áp lực lạm phát và nhu cầu vốn phục vụ các dự án hạ tầng, đầu tư quy mô lớn.
Ở chiều ngược lại, giải ngân đầu tư công tăng tốc và khả năng hỗ trợ thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước được kỳ vọng góp phần hạn chế áp lực tăng lãi suất. Theo Techcombank, nếu Ngân hàng Nhà nước quay lại mua ngoại tệ để bổ sung dự trữ, lượng VND đưa thêm vào hệ thống có thể tạo dư địa giảm lãi suất.
Ông Nguyễn Quang Huy nhận định, diễn biến lãi suất từ nay đến đầu năm 2027 phụ thuộc vào nhiều biến số, khó giảm nhanh theo một xu hướng liên tục. Mặt bằng lãi suất nhiều khả năng ổn định và phân hóa, tùy thuộc vào tăng trưởng tín dụng, huy động vốn, thanh khoản, tỷ giá và lạm phát.
“Nếu các cân đối vĩ mô thuận lợi, áp lực lãi suất có thể giảm dần. Ngược lại, nếu nhu cầu vốn tăng nhanh hơn khả năng huy động, áp lực lên mặt bằng lãi suất vẫn có thể duy trì. Do đó, muốn giảm lãi suất bền vững, cần tạo thêm các nguồn vốn có chi phí hợp lý,” ông Huy phân tích.
Để giảm chi phí vốn, theo ông Nguyễn Quang Huy, các ngân hàng cần tiếp tục phát triển nguồn tiền gửi không kỳ hạn (CASA), thay vì chỉ cạnh tranh bằng lãi suất. Việc mở rộng hệ sinh thái thanh toán, ngân hàng số, quản trị dòng tiền doanh nghiệp và các sản phẩm tài chính tích hợp sẽ giúp gia tăng nguồn vốn chi phí thấp, tạo thêm dư địa giảm lãi suất cho vay.
Bên cạnh đó, ngân hàng cần tiết giảm chi phí hoạt động thông qua chuyển đổi số, tự động hóa, tinh gọn quy trình và nâng cao hiệu quả quản trị. Điều này có thể giúp tối ưu nguồn lực và chia sẻ một phần lợi ích tiết kiệm chi phí với khách hàng.
Ngoài ra, phát huy vai trò của thị trường chứng khoán trong tăng vốn điều lệ cũng là giải pháp quan trọng. Nền tảng vốn chủ sở hữu tốt hơn sẽ giúp ngân hàng nâng cao năng lực tài chính, giảm sự phụ thuộc vào việc gia tăng huy động vốn, qua đó góp phần kiểm soát chi phí đầu vào và tạo điều kiện ổn định lãi suất trong thời gian tới./.