Trong nhiều năm, tăng trưởng tín dụng luôn là thước đo phản ánh quy mô và tốc độ phát triển của ngân hàng. Khi nhu cầu vốn của nền kinh tế gia tăng, các ngân hàng mở rộng cho vay, bảng cân đối tài sản phình to và lợi nhuận cải thiện.
Tuy nhiên, bức tranh năm 2026 đang trở nên phức tạp hơn. Tín dụng tiếp tục tăng nhanh trong khi huy động vốn chưa bắt kịp tốc độ mở rộng cho vay, khiến áp lực thanh khoản và chi phí vốn ngày càng lớn.
Áp lực thanh khoản chưa hạ nhiệt
Theo Ngân hàng Nhà nước, đến ngày 29/7, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt khoảng 20,15 triệu tỷ đồng, tăng 8,38% so với cuối năm 2025. Trong khi đó, tăng trưởng huy động vốn vẫn chậm hơn đáng kể, khiến quy mô vốn huy động thấp hơn dư nợ tín dụng hơn 2 triệu tỷ đồng.
Thực tế này phản ánh nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn chủ yếu dựa vào hệ thống ngân hàng. Tỷ lệ huy động trên cho vay (LDR) của toàn hệ thống duy trì quanh mức 115%, cho thấy nguồn vốn đang chịu áp lực lớn khi tín dụng tăng nhanh hơn tốc độ huy động.
Trong bối cảnh doanh nghiệp bước vào mùa sản xuất, kinh doanh cao điểm của nửa cuối năm, nhu cầu tín dụng được dự báo sẽ tiếp tục tăng, kéo theo áp lực huy động vốn đối với các ngân hàng.
Bên cạnh việc điều chỉnh lãi suất tiền gửi, nhiều ngân hàng cũng đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi với mức lãi suất hấp dẫn nhằm bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn.
Ở góc độ kinh doanh, quy mô cho vay của nhiều ngân hàng tiếp tục tăng mạnh. BIDV vẫn dẫn đầu hệ thống với dư nợ khách hàng hơn 2,5 triệu tỷ đồng, tăng 5,4% so với cuối năm trước và bỏ xa ngân hàng đứng thứ hai là VietinBank.
Trong nhóm ngân hàng tư nhân, MB dẫn đầu với dư nợ hơn 1,2 triệu tỷ đồng, tăng 13,2%. VPBank lần đầu vượt mốc 1 triệu tỷ đồng dư nợ, tăng 23%, trong khi Techcombank đạt 847.336 tỷ đồng, tăng 10,4%.
Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư và Khối Kinh doanh miền Nam, Công ty Chứng khoán An Bình (ABS), bài toán nguồn vốn và lãi suất sẽ tiếp tục là yếu tố đáng chú ý đối với nền kinh tế cũng như thị trường chứng khoán trong nửa cuối năm.
Ông Minh cho rằng sự mất cân đối giữa nhu cầu vốn và khả năng cung ứng vốn từ các kênh khác đang là vấn đề nổi bật. Trong khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp chưa đủ lớn để chia sẻ vai trò cung cấp vốn trung và dài hạn, phần lớn nhu cầu vốn vẫn dồn lên hệ thống ngân hàng.
"Khi nguồn vốn từ thị trường trái phiếu chưa đủ lớn, phần lớn nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn phải dựa vào tín dụng ngân hàng," ông Minh nhận định.
Theo chuyên gia ABS, khi hoạt động sản xuất - kinh doanh tăng tốc, nhu cầu vốn của doanh nghiệp tiếp tục gia tăng. Điều này khiến các ngân hàng phải cạnh tranh quyết liệt hơn để thu hút tiền gửi, qua đó tạo sức ép lên mặt bằng lãi suất huy động.
Dữ liệu thị trường cho thấy từ tháng 4/2025 đến tháng 7/2026, tăng trưởng tín dụng so với cùng kỳ luôn duy trì ở mức 18%-20% trước khi giảm nhẹ về khoảng 17% trong tháng 7. Trong khi đó, tiền gửi đã cải thiện rõ hơn từ đầu năm, đặc biệt trong tháng 6, song vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu vốn của nền kinh tế.
Áp lực huy động khiến một số ngân hàng điều chỉnh lãi suất theo hướng tăng. Thậm chí, dù niêm yết lãi suất phổ biến khoảng 6%-7%/năm cho các kỳ hạn từ 6-12 tháng, trên thực tế một số khách hàng đã được hưởng mức lãi suất lên tới 9-9,1%/năm theo các chương trình áp dụng cho khoản tiền gửi trước đó.
Theo Công ty Chứng khoán HSC, dù biên lãi ròng (NIM) có khả năng phục hồi trong nửa cuối năm, dư địa cải thiện sẽ không còn nhiều do chi phí huy động vốn tiếp tục tăng, đồng thời các ngân hàng vẫn phải chia sẻ lợi ích với nền kinh tế thông qua việc duy trì hoặc giảm lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp.
Kỳ vọng ổn định lãi suất cuối năm
Từ góc độ điều hành, ông Đàm Thế Thái - Phó Tổng Giám đốc HDBank nhận định thị trường lãi suất đang bước vào giai đoạn ổn định hơn. Theo ông, với các giải pháp điều hành của Ngân hàng Nhà nước và thanh khoản hệ thống đã cải thiện so với đầu năm, mặt bằng lãi suất cơ bản có thể duy trì ổn định trong những tháng cuối năm.
Về nhu cầu tín dụng, HDBank ghi nhận tín dụng bán lẻ trong quý 2 tăng hơn 20% so với đầu năm, tập trung vào các lĩnh vực thế mạnh như cho vay mua nhà, tiêu dùng có tài sản bảo đảm, sản xuất - kinh doanh và nông nghiệp.
Ở phân khúc doanh nghiệp, dư nợ trong 6 tháng đầu năm tăng khoảng 17%-18%, tương đương 70.000 tỷ đồng, trong khi tỷ lệ nợ xấu chỉ khoảng 1,2%. Ngân hàng cũng dành thêm 10.000 tỷ đồng tín dụng cho các lĩnh vực ưu tiên như lúa gạo, thủy sản và dệt may từ nay đến cuối năm.
Theo ông Thái, động lực tăng trưởng của HDBank thời gian tới sẽ đến từ hệ sinh thái tài chính gồm ngân hàng, chứng khoán, tài chính tiêu dùng, bảo hiểm và ngân hàng số.
Ở góc nhìn thị trường, các chuyên gia đánh giá những ngân hàng có quy mô lớn, còn dư địa tăng trưởng tín dụng, khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế và mô hình kinh doanh đa dạng sẽ có lợi thế hơn trong bối cảnh chi phí vốn gia tăng.
Đồng quan điểm, ông Vũ Thế Quân, Trưởng phòng Phân tích Công ty Chứng khoán Vietcap cũng kỳ vọng mặt bằng lãi suất sẽ tương đối ổn định trong nửa cuối năm nhờ khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động dần thu hẹp, hoạt động vay vốn quốc tế của ngân hàng và doanh nghiệp gia tăng, cùng với việc Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh đầu tư công.
Dù vậy, chuyên gia Vietcap cũng lưu ý rằng các yếu tố bên ngoài, đặc biệt là diễn biến xung đột tại Trung Đông, vẫn có thể làm gia tăng áp lực lạm phát và khiến mặt bằng lãi suất chịu thêm sức ép trong thời gian tới.
Trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục ở mức cao, bài toán cân bằng giữa tăng trưởng tín dụng, đảm bảo thanh khoản và duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý sẽ vẫn là thách thức lớn đối với các ngân hàng trong những tháng cuối năm./.
Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu ổn định lãi suất, đưa tín dụng vào đúng lĩnh vực
Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu ngành Ngân hàng điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, ổn định mặt bằng lãi suất, giảm lãi suất cho vay, đưa tín dụng đúng lĩnh vực, đúng đối tượng, hỗ trợ tăng trưởng.
