Việc Quốc hội thông qua Nghị quyết giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân giai đoạn 2026-2027 cho nhóm có doanh thu dưới 10 tỷ đồng, có hiệu lực thi hành ngay từ ngày 24/8, mang tới sự khích lệ to lớn cho cộng đồng kinh doanh.
Như vậy, với ngưỡng doanh thu dưới 10 tỷ đồng, chính sách này đạt độ phủ gần như toàn diện khi hỗ trợ cho 99% hộ, cá nhân kinh doanh và trên 81% doanh nghiệp nhỏ, vừa và siêu nhỏ trên toàn quốc.
Bổ sung vốn lưu động trực tiếp
Đánh giá về tác động thực tế, bà Phạm Tuyết, Giám đốc Công ty Tư vấn Giải pháp Kế toán Việt Nam, cho biết đây là khoản tiết kiệm dòng tiền thực giúp giảm đáng kể áp lực thanh khoản cho nhóm doanh thu nhỏ vốn có biên lợi nhuận mỏng. Tuy nhiên, do đặc thù thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân quyết toán theo năm, tác động dòng tiền rõ nhất sẽ rơi vào thời điểm quyết toán năm 2026 (tức đầu năm 2027), chứ không phát sinh ngay lập tức tại thời điểm Nghị quyết bắt đầu có hiệu lực.
Đồng quan điểm về tính tích cực của chính sách, bà Trần Thị Thúy Bình, Giám đốc Đại lý thuế Bluecom Việt Nam (Công ty Cổ phần Ứng dụng và Phát triển Công nghệ Bluecom Việt Nam), nhận định nguồn tiền thuế được giảm sẽ ngay lập tức bổ sung vào vốn lưu động, tạo điều kiện cho các đơn vị quay vòng vốn và mở rộng quy mô. Việc giảm áp lực chi phí thuế giúp cơ sở kinh doanh có thêm điều kiện chuyển dịch nguồn lực sang chi phí tuân thủ như thuê kế toán, mua sắm công cụ làm việc hay bổ sung quỹ lương cho người lao động đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh về giá bán để tăng doanh thu.
Bên cạnh những tác động tích cực, bài toán chống thất thu và phòng ngừa trục lợi chính sách được các chuyên gia đặc biệt quan tâm. Trong nội dung Nghị quyết, Quốc hội đã quy định rõ việc loại trừ các doanh nghiệp được chia, tách sau ngày Nghị quyết có hiệu lực, nhằm tránh tình trạng tách nhỏ doanh thu để hưởng ưu đãi.
Đánh giá về quy định này, cả bà Phạm Tuyết và bà Trần Thị Thúy Bình đều cho rằng đây là bước chặn cần thiết về mặt pháp lý để tránh việc một chủ sở hữu cố tình chia nhỏ quy mô nhằm hạ doanh thu xuống dưới ngưỡng 10 tỷ đồng.
Tuy nhiên, từ thực tiễn hành nghề, bà Phạm Tuyết chỉ ra rằng quy định loại trừ hiện tại mới chỉ xử lý được các trường hợp chia, tách đúng nghĩa thủ tục pháp lý. "Khoảng xám" rủi ro thực sự nằm ở các hình thức phân mảnh tinh vi hơn. Đó là việc thành lập các pháp nhân mới độc lập (không thông qua thủ tục chia tách) nhưng cùng một chủ sở hữu và cùng ngành nghề kinh doanh, hoặc nhóm công ty liên kết cố tình chia nhỏ một chuỗi kinh doanh duy nhất. Để khắc phục hạn chế này, bà Tuyết khuyến nghị Cơ quan Thuế cần tăng cường đối chiếu dữ liệu liên thông, như thông tin chủ sở hữu, dòng tiền và hóa đơn giữa các bên liên quan, thay vì chỉ đơn thuần căn cứ vào hồ sơ đăng ký doanh nghiệp.
Chi tiết hơn về công tác thanh tra và kiểm tra, bà Trần Thị Thúy Bình cho rằng ngành Thuế cần chú trọng nguyên tắc xem xét bản chất hơn hình thức. Đối với các trường hợp 2 đến 3 doanh nghiệp sử dụng chung hệ thống vận hành từ nhân sự, địa điểm đến cơ sở vật chất và chỉ khác nhau về giấy phép kinh doanh, cơ quan quản lý cần yêu cầu giải trình rõ ràng. Ngoài ra, việc rà soát mối quan hệ liên kết, giao dịch liên kết để xác định giá bán, kiểm soát sự dịch chuyển doanh thu cũng như xem xét việc một chủ sở hữu thành lập nhiều doanh nghiệp chia nhỏ các lĩnh vực ngành nghề tương đương là những giải pháp để đảm bảo tính công bằng của chính sách.
Đồng bộ quy trình kê khai
Để chính sách giảm thuế đi vào cuộc sống một cách nhanh chóng mà không gây xáo trộn, công tác hướng dẫn và kê khai đóng vai trò quyết định. Mặc dù Chính phủ đã khẳng định chính sách mới không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, nhưng việc chuẩn bị các bước thực thi cụ thể từ cả hai phía cơ quan quản lý và đối tượng thụ hưởng là hết sức cần thiết.
Về phía cơ quan quản lý, bà Trần Thị Thúy Bình kiến nghị ngành Thuế cần sớm ban hành các hướng dẫn chi tiết về cách xác định ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng, đặc biệt đối với doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp hoạt động chưa đủ 12 tháng, doanh nghiệp có kỳ tính thuế khác năm dương lịch hoặc các trường hợp đặc thù, như doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cần ban hành các biểu mẫu kê khai số thuế được giảm 30% hoặc bổ sung chỉ tiêu trên tờ khai, quyết toán hiện hành kèm hướng dẫn chi tiết. Đồng thời, cơ quan quản lý cần sớm đưa ra phương án xử lý cụ thể đối với số tiền thuế năm 2026 mà các đơn vị đã tạm nộp trước ngày 24/8. Việc thiết lập cơ chế quản lý, kiểm soát chặt chẽ nhằm tránh việc lợi dụng chia, tách doanh nghiệp cũng cần được triển khai đồng bộ cùng các văn bản hướng dẫn.
Về phía các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp, các chuyên gia đưa ra những lời khuyên cần chủ động theo dõi sát doanh thu thực tế theo từng năm để xác định chính xác việc có vượt ngưỡng 10 tỷ đồng hay không. Chuẩn hóa toàn bộ số liệu doanh thu năm 2026 bao gồm hóa đơn, sổ sách và hồ sơ xác định thuế thu nhập doanh nghiệp, bảo đảm dữ liệu trên sổ sách khớp đúng với thực tế là yêu cầu bắt buộc.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp và hộ kinh doanh cũng cần theo dõi chuẩn xác số thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đã kê khai hoặc tạm nộp đồng thời có thể chủ động tạm tính song song số thuế theo quy định thông thường và số thuế sau khi được giảm 30% để sẵn sàng cho kỳ quyết toán.
"Các hộ cá nhân và doanh nghiệp chưa nên tự ý làm hồ sơ điều chỉnh riêng khi chưa có hướng dẫn chính thức, mà cần chủ động theo dõi sát các văn bản, biểu mẫu hướng dẫn sắp được các cơ quan có thẩm quyền ban hành để thực hiện kê khai cho đúng quy định," bà Phạm Tuyết nhấn mạnh./.
Quốc hội tán thành giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp
480/481 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và doanh nghiệp cho năm 2026-2027, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ vượt khó khăn.
