Chính sách thuế thu nhập cá nhân mới cho phép người làm công ăn lương giảm trừ một số chi phí y tế, giáo dục và đào tạo trước khi xác định thu nhập chịu thuế. Tuy nhiên, mức giảm trừ phải căn cứ vào số tiền thực tế chi trả và có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định.
Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế giảm trừ đối với một số khoản chi của cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Trong đó, chi phí khám, chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước, thuộc phạm vi danh mục do bảo hiểm y tế chi trả, được giảm trừ tối đa 23 triệu đồng mỗi năm. Chi phí giáo dục và đào tạo tại các cơ sở trong nước được giảm trừ tối đa 24 triệu đồng mỗi năm.
Như vậy, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện, người nộp thuế có thể được giảm trừ tổng cộng tối đa 47 triệu đồng mỗi năm đối với hai nhóm chi phí này.
Căn cứ vào số tiền thực tế chi trả
Tại Hội nghị đối thoại về thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp và giải pháp chuẩn hóa hệ thống sổ sách kế toán, do Trung tâm Xúc tiến Đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội thuộc Sở Tài chính Hà Nội tổ chức ngày 19/8, chuyên gia thuế Nguyễn Văn Phụng đặc biệt lưu ý cách xác định các khoản giảm trừ mới.
Theo ông Phụng, mức 23 triệu đồng đối với chi phí y tế và 24 triệu đồng đối với chi phí giáo dục là mức tối đa, không phải khoản giảm trừ cố định được áp dụng cho mọi người nộp thuế.
Nguyên tắc đầu tiên là người nộp thuế phải thực tế chi tiền.
Khoản được xem xét giảm trừ là phần chi phí mà cá nhân thực sự tự chi trả, sau khi loại trừ những khoản đã được bảo hiểm, ngân sách nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân khác thanh toán, hỗ trợ hay trả thay.
Ông Phụng dẫn ví dụ một ca phẫu thuật có tổng chi phí lên tới 800 triệu đồng nhưng một phần đã được các đơn vị bảo hiểm thanh toán. Trong trường hợp này, khoản được xem xét giảm trừ chỉ là phần người nộp thuế thực tế tự chi trả và không vượt quá mức 23 triệu đồng mỗi năm.
Điều này có nghĩa mức 23 triệu đồng là giới hạn giảm trừ tối đa đối với chi phí y tế đủ điều kiện, chứ không phải khoản giảm trừ mặc nhiên dành cho tất cả người nộp thuế có phát sinh nhu cầu khám, chữa bệnh.
Nguyên tắc tương tự được áp dụng đối với chi phí giáo dục và đào tạo. Theo ông Phụng, người học có thể theo học tại trường công lập, tư thục hoặc cơ sở giáo dục nước ngoài tại Việt Nam nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Người nộp thuế phải chứng minh khoản học phí thực tế đã thanh toán. Nếu học phí đã được doanh nghiệp, tổ chức hoặc một nguồn khác hỗ trợ thì phần được hỗ trợ không được tiếp tục tính vào chi phí do cá nhân tự chịu để giảm trừ thuế.
Phải có đầy đủ chứng từ
Quy định mới đặt ra những yêu cầu cụ thể về hồ sơ chứng minh. Các khoản chi y tế, giáo dục và đào tạo phải có hóa đơn, chứng từ theo quy định, trong đó thể hiện thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc.
Riêng chi phí y tế phải có thêm bảng kê chi phí khám, chữa bệnh theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Khoản chi không được giảm trừ nếu đã được thanh toán từ nguồn khác, gồm nguồn tài trợ, hỗ trợ hoặc trả thay của tổ chức, cá nhân, ngân sách nhà nước, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các hình thức bảo hiểm khác.
Quy định cũng nhằm tránh tình trạng giảm trừ trùng. Những khoản chi y tế, giáo dục đã được tính giảm trừ hoặc hưởng cơ chế giảm thuế theo quy định khác không được tiếp tục đưa vào khoản giảm trừ theo Điều 49 của Nghị định số 253/2026/NĐ-CP.
Trường hợp trong năm tính thuế phát sinh các khoản giảm trừ theo Điều 49 và người nộp thuế muốn khấu trừ các khoản này khỏi thu nhập trước khi tính thuế, người nộp thuế phải tự thực hiện quyết toán thuế.
Bà Nghiêm Thị Hoàng Anh, Phó Giám đốc Trung tâm, cho rằng trong bối cảnh chính sách thuế thay đổi và công tác quản lý thuế ngày càng hiện đại với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật chính sách, đồng thời chuẩn hóa sổ sách kế toán và chứng từ ngay từ bên trong doanh nghiệp.
Theo bà, thuế thu nhập cá nhân và công tác kế toán không còn chỉ là trách nhiệm của bộ phận kế toán, bởi các lĩnh vực này tác động trực tiếp đến quản trị, dòng tiền, chi phí, nhân sự và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Nhiều thay đổi với người làm công ăn lương
Cùng với việc bổ sung các khoản giảm trừ cho chi phí y tế và giáo dục, chính sách mới cũng điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh.
Từ năm 2026, mức giảm trừ hằng tháng cho bản thân người nộp thuế tăng từ 11 triệu đồng lên 15,5 triệu đồng, trong khi mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc tăng từ 4,4 triệu đồng lên 6,2 triệu đồng.
Theo đó, người nộp thuế có một người phụ thuộc được giảm trừ 21,7 triệu đồng mỗi tháng. Người có hai người phụ thuộc được giảm trừ 27,9 triệu đồng mỗi tháng, trước khi tính các khoản giảm trừ hợp lệ khác.
Chính sách thuế thu nhập cá nhân mới cũng áp dụng biểu thuế lũy tiến gồm năm bậc đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, với thuế suất từ 5% đến 35%.
Một số quy định liên quan đến tiền ăn giữa ca, ăn trưa và thu nhập vãng lai cũng được điều chỉnh.
Theo Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, nếu người sử dụng lao động chi tiền ăn giữa ca, ăn trưa vượt quá 1,2 triệu đồng mỗi người mỗi tháng, phần vượt mức được tính vào thu nhập chịu thuế. Trường hợp doanh nghiệp trực tiếp tổ chức bữa ăn, mua suất ăn hoặc cấp phiếu ăn thì khoản này không được tính vào thu nhập chịu thuế.
Đối với cá nhân không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới ba tháng, mức khấu trừ thuế 10% được áp dụng khi mỗi lần chi trả thu nhập từ 5 triệu đồng trở lên.
Những thay đổi trên không chỉ nâng mức giảm trừ gia cảnh mà còn mở rộng phạm vi những chi phí cá nhân có thể được xem xét trước khi xác định thu nhập chịu thuế.
Tuy nhiên, để được hưởng các khoản giảm trừ, người nộp thuế và doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ và bảo đảm các khoản kê khai phản ánh đúng chi phí thực tế./.
Giảm thuế cần đi đôi với tạo thuận lợi trong phương thức nộp thuế
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh giảm gánh nặng thuế cho cá nhân, doanh nghiệp phải đi đôi với tạo thuận lợi trong phương thức nộp thuế; kiểm soát chặt chẽ hành vi trốn thuế, gian lận thuế và chuyển giá.
