Nơi đầu sóng ngọn gió, giữa trùng khơi thềm lục địa phía Nam thiêng liêng của Tổ quốc, hệ thống Nhà giàn đứng sừng sững như “pháo đài thép” vững vàng qua bao mùa giông bão, trở thành những “cột mốc sống” khẳng định chủ quyền của đất nước.
Nơi đây, các thế hệ cán bộ, chiến sỹ Tiểu đoàn DK1 (Vùng 2 Hải quân) đã và đang viết tiếp huyền thoại về lòng quả cảm, sự tận trung tuyệt đối với Đảng, với nhân dân.
Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, Tiểu đoàn vừa vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân lần thứ hai.
Quyết sách chiến lược của Đảng
Lịch sử Tiểu đoàn DK1 gắn liền với một quyết sách mang tầm nhìn chiến lược lâu dài của Đảng và Nhà nước trước yêu cầu cấp bách về bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Ngày 17/10/1988, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh ký Quyết định số 19/NQ-TW về việc bảo vệ khu vực bãi ngầm trên thềm lục địa phía Nam.
Ngày 5/7/1989, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) ban hành Chỉ thị số 180/CT về xây dựng Cụm kinh tế-khoa học-dịch vụ tại khu vực bãi ngầm trên thềm lục địa phía Nam (gọi tắt là DK1) thuộc Đặc khu Vũng Tàu-Côn Đảo, nay là Thành phố Hồ Chí Minh.
Trên cơ sở đó, Khung quản lý DK1 (tiền thân của Tiểu đoàn ngày nay) hình thành, chính thức đặt nền móng cho việc xây dựng Cụm Kinh tế-Khoa học-Dịch vụ trên thềm lục địa phía Nam của Tổ quốc.
Những nhà giàn đầu tiên nhanh chóng hiện diện tại các bãi đá ngầm Phúc Tần, Ba Kè, Tư Chính, đánh dấu sự xác lập chủ quyền thường xuyên, liên tục của Việt Nam trên vùng biển phía Nam rộng lớn.
Không chỉ giữ vai trò quốc phòng, các nhà giàn DK1 còn là những tiền đồn khoa học. Đơn vị phối hợp chặt chẽ với ngành khí tượng thủy văn để thu thập dữ liệu hải lưu, thời tiết, phục vụ công tác dự báo thiên tai và biến đổi khí hậu. Đây cũng là nơi Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam duy trì các ngọn đèn biển, bắn pháo hiệu báo bão, bảo đảm an toàn cho hàng vạn lượt tàu thuyền quốc tế và trong nước qua lại mỗi năm.
Chuẩn Đô đốc Trần Mạnh Chiến, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Vùng 2 Hải quân khẳng định việc thành lập DK1 và chủ trương xây dựng hệ thống nhà giàn trên thềm lục địa của Tổ quốc, thể hiện tầm nhìn chiến lược, là một chủ trương đúng đắn, sáng suốt của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, mà trực tiếp là Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân.
Sự hiện diện của các nhà giàn DK1 đã nâng cao khả năng quản lý, bảo vệ vùng biển, thềm lục địa rộng lớn và góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Bên cạnh đó, các nhà giàn DK1 còn là điểm tựa vững chắc cho ngư dân vươn khơi bám biển, phục vụ cho nhiệm vụ nghiên cứu biển, khí tượng thủy văn, cảnh báo hàng hải.
Có thể thấy nhà giàn DK1 giữ vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng: khẳng định chủ quyền biển nước ta một cách hòa bình, bền vững và góp phần quan trọng vào thực hiện thắng lợi Chiến lược biển Việt Nam.
Dệt nên trang sử hào hùng
Để hình thành những "pháo đài thép" kiêu hãnh với lá cờ Tổ quốc luôn tung bay giữa biển khơi, lớp lớp cán bộ, chiến sỹ Tiểu đoàn DK1 đã phải đánh đổi bằng cả máu và nước mắt.
Gần 37 năm xây dựng và trưởng thành, những trận bão dữ năm 1990 và 1998 đã trở thành những nốt trầm bi tráng trong lịch sử đơn vị khi 5 nhà giàn bị đổ, 9 người con ưu tú đã vĩnh viễn nằm lại với biển khơi khi tuổi đời còn rất trẻ.
Hình ảnh Thượng úy Trần Hữu Quảng, Bí thư Chi bộ, Trạm phó Chính trị Nhà giàn DK1/3, nhường chiếc phao cứu sinh cuối cùng cho đồng đội trong cơn cuồng phong năm 1990; hay sự hy sinh anh dũng, bám trụ nhà giàn đến phút cuối cùng của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Vũ Quang Chương, Liệt sỹ Chuẩn úy Lê Đức Hồng và Nguyễn Văn An năm 1998 đã trở thành biểu tượng bất tử của tinh thần "còn người, còn nhà giàn, còn chủ quyền biển, đảo."
Những mất mát ấy là nỗi đau không gì bù đắp, song cũng chính từ đó, bản lĩnh chính trị, ý chí kiên cường, tinh thần dũng cảm, vượt mọi khó khăn của cán bộ, chiến sỹ Tiểu đoàn DK1 càng được tôi luyện, hun đúc thành khối vững chắc không gì lay chuyển.
Thượng tá Nguyễn Thế Dĩnh, nguyên Chính trị viên Tiểu đoàn DK1, đã nghỉ hưu sau nhiều năm gắn bó với nhà giàn quả quyết: “Với chúng tôi, nhà giàn không chỉ là sắt thép, mà là 'cột mốc sống', là xương máu và là niềm kiêu hãnh của cả dân tộc trên thềm lục địa phía Nam."
Thượng tá Nguyễn Trung Đức, Chính trị viên Tiểu đoàn, chia sẻ sự hy sinh của các thế hệ đi trước đã hun đúc nên tinh thần bất khuất của người lính Nhà giàn, là điểm tựa để mỗi chiến sỹ hôm nay luôn giữ vững bản lĩnh chính trị, không dao động trước mọi diễn biến phức tạp trên biển. Sự hy sinh ấy đã hóa thân vào sóng nước, đúc kết nên danh xưng "Pháo đài thép" của một đơn vị hai lần Anh hùng.
Từ năm 2010 đến nay, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, hệ thống 15 nhà giàn đã được nâng cấp hiện đại, vững chãi, đảm bảo khả năng sẵn sàng chiến đấu cao và cải thiện đáng kể đời sống bộ đội.
Giữa muôn trùng sóng gió trên thềm lục địa phía Nam, DK1 còn là "ngôi nhà thứ hai" của ngư dân. Trong 10 năm qua, đơn vị đã tổ chức cấp cứu hơn 100 lượt ngư dân, cứu 9 tàu gặp nạn, khám bệnh và cấp thuốc cho hơn 3.600 lượt ngư dân, giúp đỡ hàng trăm nghìn khối nước ngọt, lương thực, thuốc men và nhiên liệu cho 400 lượt tàu cá. Điển hình là vụ cứu 30 ngư dân gặp nạn vào tháng 4/2020 của Nhà giàn DK1/11 đã để lại ấn tượng sâu đậm về tình quân dân, được Bộ Quốc phòng khen thưởng.
Với mỗi người lính DK1, việc hỗ trợ ngư dân không chỉ là nhiệm vụ mà trở thành "mệnh lệnh từ trái tim." Mỗi lần cứu giúp hay hỗ trợ y tế, thuốc men, nước ngọt cho ngư dân gặp nạn nơi biển xa, những ánh mắt tin tưởng, cái bắt tay cảm ơn chính là niềm hạnh phúc, động lực để các anh tiếp tục thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng của mình.
Vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, Tiểu đoàn DK1 đang tiếp tục khẳng định bản lĩnh của một đơn vị hai lần Anh hùng, là lá chắn, tiền đồn vững chắc bảo vệ quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia và là biểu tượng của tinh thần hòa bình trên thềm lục địa phía Nam của Tổ quốc./.