Sáng 16/9, chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định điều chỉnh Quy hoạch lâm nghiệp thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Chủ tịch Hội đồng thẩm định nhấn mạnh quy hoạch phát triển nhưng phải giải quyết được sinh kế của người dân ở khu vực có rừng.
Quy hoạch lâm nghiệp phải giải quyết sinh kế cho người dân
Phó Thủ tướng cho rằng sau 5 năm thực hiện, Quy hoạch đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới, đặc biệt là trong bối cảnh nước ta đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số từ giai đoạn 2026 trở đi, đòi hỏi phải cập nhật, điều chỉnh quy hoạch phù hợp để đạt các mục tiêu về kinh tế-xã hội, môi trường, an ninh, quốc phòng và phát triển bền vững.
Phó Thủ tướng đánh giá cao sự chuẩn bị công phu, nghiêm túc, khoa học và tinh thần trách nhiệm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong quá trình lập, lấy ý kiến tiếp thu và giải trình, hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch lâm nghiệp. Hồ sơ điều chỉnh quy hoạch cơ bản được xây dựng phù hợp với quy định của pháp luật về quy hoạch, lâm nghiệp và các pháp luật có liên quan, bảo đảm thành phần hồ sơ, trình tự yêu cầu thẩm định.
Nội dung điều chỉnh cơ bản bám sát đề cương được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 823/QĐ-TTg, kế thừa các nội dung còn phù hợp của quy hoạch đã được phê duyệt tại Quyết định 895/QĐ-TTg, đồng thời cập nhật những thay đổi của pháp luật về địa giới hành chính, định hướng phát triển kinh tế-xã hội và quy hoạch có liên quan. Hồ sơ quy hoạch cơ bản đủ điều kiện để xem xét, thông qua.
Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát, bảo đảm Quy hoạch lâm nghiệp thống nhất với các quy hoạch đang còn hiệu lực, không chồng chéo, nhất là Quy hoạch sử dụng đất quốc gia; đánh giá đầy đủ hiện trạng, tiềm năng và nguồn lực về rừng, đất rừng, kết quả thực hiện các chỉ tiêu giai đoạn 2021-2025.
Quy hoạch cũng phải nhận diện đầy đủ các tác động trong thời gian tới như biến đổi khí hậu, môi trường, thị trường lâm sản và carbon, gia tăng dân số, di dân, phát triển khoa học công nghệ; đồng thời tính toán sự gắn kết giữa lâm nghiệp với bảo tồn đa dạng sinh học, phòng, chống thiên tai, quốc phòng, an ninh và quản lý các vườn quốc gia.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh dự báo đầy đủ thì định hướng, kế hoạch mới sát thực tiễn.
“Quy hoạch gì thì đời sống của người dân ở khu vực có rừng cũng phải tốt hơn… Quy hoạch phát triển nhưng phải giải quyết được sinh kế của người dân ở khu vực có rừng,” Phó Thủ tướng lưu ý.
Theo Phó Thủ tướng, người dân đang sinh sống tại các khu vực có rừng là những người trực tiếp giữ rừng, giữ đất, giữ nguồn nước và thiên nhiên. Vì vậy, quy hoạch phải giải quyết hài hòa ba mục tiêu: phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và bảo vệ môi trường.
Trong quy hoạch phải xác định rõ các chỉ tiêu đến năm 2030 đối với từng loại rừng, tổng diện tích rừng và đất lâm nghiệp, định hướng tỷ lệ che phủ rừng, định hướng quy hoạch rừng và đất lâm nghiệp theo ba loại rừng tại các vùng, đồng thời bảo đảm phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững, nâng cao hiệu quả khai thác, chế biến lâm sản, dịch vụ môi trường rừng và du lịch sinh thái, gắn với bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và ứng dụng khoa học công nghệ.
Đối với rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, Phó Thủ tướng yêu cầu bổ sung các giải pháp hạn chế tối đa việc điều chỉnh, đưa diện tích ra ngoài quy hoạch, tránh lợi dụng để làm suy giảm diện tích, chất lượng rừng hoặc sử dụng rừng, đất rừng sai mục đích, nhất là tại các vườn quốc gia.
Cho rằng trong quá trình phát triển đô thị du lịch, khu vực vườn quốc gia rất dễ bị lạm dụng, Phó Thủ tướng chỉ đạo theo dõi các vườn quốc gia được bàn giao về cho địa phương vừa qua. Phải kiểm soát chặt chẽ, phân tích mặt được và chưa được khi Trung ương, địa phương quản lý.
“Sợ nhất là khi bàn giao về địa phương nó biến tướng, chuyển quy hoạch vườn quốc gia sang quy hoạch du lịch, quy hoạch đô thị, xây dựng biệt phủ, thành hệ lụy sau này xử lý rất khó khăn,” Phó Thủ tướng nêu rõ.
Đồng thời, Phó Thủ tướng đề nghị đánh giá tác động khi phân cấp, phân quyền để làm sao vừa bảo đảm công tác quản lý, vừa phát huy được quyền chủ động của các địa phương.
Giảm khoảng 300.000ha đất lâm nghiệp
Theo báo cáo của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - cơ quan lập quy hoạch, việc điều chỉnh quy hoạch nhằm phát huy tiềm năng, vai trò và giá trị của rừng; xây dựng ngành lâm nghiệp trở thành ngành kinh tế-kỹ thuật hiện đại, hiệu quả, đa giá trị, phát triển bền vững, đóng góp ngày càng lớn vào phát triển kinh tế-xã hội, bảo vệ môi trường, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và nâng cao đời sống người dân.
Mục tiêu đến năm 2030 tiếp tục duy trì tỷ lệ che phủ rừng trên 42%, nâng cao chất lượng rừng; tốc độ tăng GDP ngành lâm nghiệp bình quân 4,8-5,5%/năm; giá trị xuất khẩu lâm sản đạt 20-21 tỷ USD, tiêu thụ trong nước 6-7 tỷ USD. Bình quân mỗi năm trồng 270.000-300.000 ha rừng, trong đó khoảng 5.000 ha rừng phòng hộ, đặc dụng; phục hồi 20.000 ha rừng tự nhiên; đưa diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững lên khoảng 1,23 triệu ha, hình thành khoảng 1 triệu ha rừng trồng gỗ lớn. Sản lượng gỗ khai thác đạt 40-41 triệu m3/năm, thu dịch vụ môi trường rừng khoảng 4.000 tỷ đồng/năm.
Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Trần Quang Bảo cho biết, những nội dung điều chỉnh quy hoạch đến năm 2030 là tổng diện tích đất lâm nghiệp khoảng 15,55 triệu ha, giảm khoảng 300.000 ha so với quy hoạch đã được phê duyệt.
Đất rừng đặc dụng 2,485 triệu ha (tăng khoảng 120.000ha, chủ yếu là do thành lập mới, mở rộng hoặc nâng hạng một số khu rừng đặc dụng), đất rừng phòng hộ 5,085 triệu ha (giảm khoảng 85.000 ha so với năm 2025, chủ yếu là các diện tích rừng phòng hộ được chuyển sang thành lập các khu rừng đặc dụng) và đất rừng sản xuất 7,981 triệu ha (giảm khoảng 61.000ha, tuy nhiên diện tích có rừng sản xuất dự kiến đạt 7,05 triệu ha, tăng khoảng 80.000ha so với năm 2025).
Tổng diện tích có rừng đạt 14,85 triệu ha; diện tích rừng được tính độ che phủ khoảng 14,06 triệu ha, tương ứng tỷ lệ che phủ 42,33%.
Công tác bảo vệ rừng được thực hiện trên 100% diện tích rừng theo quy định, tập trung vào rừng đặc dụng, phòng hộ và rừng sản xuất, rừng tự nhiên. Giai đoạn 2026-2030, nhu cầu cây giống khoảng 3,38 tỷ cây; trồng rừng tập trung 1,3-1,5 triệu ha, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh, phục hồi rừng khoảng 500.000 ha.Trong lĩnh vực lâm sản ngoài gỗ, quy hoạch hướng tới khai thác, sử dụng bền vững nguồn tài nguyên hiện có, hình thành các vùng nguyên liệu gắn với chế biến, ưu tiên dược liệu, thực phẩm và sản phẩm đặc trưng từng vùng.
Khai thác gỗ rừng trồng tập trung bình quân 30-31 triệu m3/năm; từ cây phân tán, cây cao su và vườn rừng khoảng 10 triệu m3/năm.
Về chế biến, thương mại, dự kiến hình thành 5 khu lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao, đẩy mạnh công nghệ hiện đại, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và mở rộng thị trường quốc tế, đồng thời, xây dựng mới khoảng 2.800-2.900km đường lâm nghiệp, nâng cấp hạ tầng kiểm lâm, bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng.
Tại cuộc họp, thành viên Hội đồng, đại diện các bộ, ngành, địa phương và ủy viên phản biện nhận định việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch là phù hợp. Hồ sơ quy hoạch được xây dựng theo đúng thủ tục, trình tự quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật, đã tích hợp đồng nhất với các quy hoạch chung, tuân thủ Luật Quy hoạch, Quy hoạch tổng thể quốc gia và Quy hoạch sử dụng đất quốc gia.
Các ý kiến cũng nhấn mạnh Quy hoạch lâm nghiệp phải là trụ cột về bảo vệ phát triển bền vững, bảo đảm giá trị rừng, bảo đảm an ninh nguyên liệu cho ngành công nghiệp gỗ./.
Tránh biến động, xáo trộn khi quy hoạch lâm nghiệp quốc gia thời kỳ 2021-2030
Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia phải bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch không gian biển quốc gia và các quy hoạch khác.
