Thông điệp Liên bang ngày 25/2 của Tổng thống Donald Trump diễn ra trong bối cảnh nhạy cảm về địa chính trị kinh tế, sau một năm đầy biến động trong chính sách thuế quan của Mỹ với các nước.
Đây là bài phát biểu dài nhất từ trước tới nay của một Tổng thống Mỹ, tổng kết lại những thành tựu kinh tế đạt được sau một năm ông trở lại Nhà Trắng và báo hiệu lộ trình cho những chính sách sẽ được thực hiện sắp tới.
Tuy nhiên, với cá tính mạnh chưa từng có của một nhà lãnh đạo như ông Trump, những gì được đề cập chưa hẳn sẽ diễn ra trong thực tế.
Với tỷ lệ ủng hộ đang giảm sút sau một năm cầm quyền, Thông điệp liên bang năm nay không chỉ là bản báo cáo về tình hình đất nước theo quy định của Hiến pháp Mỹ, mà còn là cơ hội để ông Trump định hình lại hình ảnh cá nhân trước công chúng.
Chuyên gia Josh Boak, phụ trách Nhà Trắng và chính sách kinh tế cho hãng thông tấn AP, cho rằng thông điệp của nhà lãnh đạo Mỹ là tạo cho người dân cảm giác tự tin rằng mọi thứ đang tiến triển, rằng các khoản đầu tư mới đang đổ vào, từ đó củng cố niềm tin vào quỹ đạo phục hồi kinh tế mà chính quyền đang theo đuổi.
Trong bài phát biểu, ông Trump đã nêu bật những thành tựu kinh tế đạt được trong năm qua. Đó là kiềm chế lạm phát, đưa thị trường chứng khoán lên mức cao kỷ lục, ký ban hành các đạo luật cắt giảm thuế sâu rộng và giảm giá thuốc chữa bệnh, giúp cho hàng triệu người Mỹ được hưởng lợi.
Ông tuyên bố “Nước Mỹ đã trở lại” dưới một vị thế lớn hơn, tốt hơn, giàu hơn và mạnh mẽ hơn bao giờ hết; chính phủ dưới sự điều hành của ông đang mở ra một "thời đại hoàng kim của nước Mỹ."
Tổng thống Trump nhấn mạnh khi trở lại Nhà trắng trong nhiệm kỳ hai cách đây 1 năm, ông đã thừa hưởng một “nền kinh tế trì trệ.” GDP của Mỹ quý 1/2025 lần đầu tiên đã giảm sau 3 năm tăng trưởng dương, và ngay quý tiếp theo (2/2025) đã tăng trưởng mạnh mẽ 3,8% trở lại.
Việc chính phủ đóng cửa trong thời gian dài nhất lịch sử đã khiến tăng trưởng quý 4/2025 bị ảnh hưởng đáng kể; nhưng tính cả năm, nền kinh tế đầu tàu thế giới vẫn tăng trưởng vừa phải.
Về vấn đề lạm phát vốn đang là tâm điểm kinh tế của người dân Mỹ, ông chủ Nhà Trắng khẳng định lạm phát đang "lao dốc." Chỉ trong 12 tháng, chính quyền của ông đã đưa lạm phát lõi xuống mức thấp nhất trong hơn 5 năm, nhất là giá xăng, hiện đã xuống dưới 2,3 USD/gallon (tương đương 15.000 VND/lít) ở hầu hết các tiểu bang.
Tổng thống Trump khẳng định đã “giải quyết xong” vấn đề chi phí sinh hoạt, với lạm phát tương đối thấp như đã dẫn, lãi suất thế chấp giảm, thu nhập tăng nhanh và các dấu hiệu tích cực khác.
Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng Tổng thống Trump dường như đã xa rời thực tế khi nói về vấn đề lạm phát, trong bối cảnh nhiều người Mỹ cảm thấy áp lực chi tiêu ngày càng tăng.
Giá thực phẩm, nhà ở, bảo hiểm và các chi phí sinh hoạt khác vẫn cao hơn đáng kể so với vài năm trước. Chỉ số lạm phát mà Cục Dự trữ liên bang theo dõi cho thấy vẫn ở mức cao do giá cả các mặt hàng như nội thất, quần áo và thực phẩm tăng lên.
Ngoài ra, tình trạng nợ tiêu dùng cá nhân quá hạn, nhất là ở nhóm thu nhập thấp, đang bắt đầu trở nên đáng lo ngại.
Một vấn đề nữa là việc làm. Thông điệp liên bang nhấn mạnh đã tạo ra 70.000 việc làm mới trong ngành xây dựng chỉ trong một thời gian ngắn và "hiện có nhiều người Mỹ đang làm việc hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử."
Hãng tin ABC News và The Guardian xác nhận 164,5 triệu người Mỹ hiện có việc làm là con số cao kỷ lục, nhưng lưu ý đây là kết quả của sự tăng trưởng dân số tự nhiên chứ không hoàn toàn do chính sách.
Ngoài ra, dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động cho thấy tốc độ tạo việc làm đã chậm lại đáng kể trong năm 2025 (chỉ tăng 181.000 việc làm, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 1,5-2,5 triệu của những năm trước).
Cũng về sức mạnh của nền kinh tế Mỹ, ông Trump nhấn mạnh dưới sự điều hành của chính quyền mới đã có các cam kết "hơn 18.000 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài" đổ vào kinh tế Mỹ.
Tuy nhiên, con số này đang gây nhiều tranh cãi, bởi các nguồn tin khác cho thấy một con số thấp hơn nhiều. Ngay cả trên trang web chính thức của Nhà Trắng, số tiền được liệt kê đối với "các cam kết đầu tư tư nhân" chỉ đạt mức 9.700 tỷ USD.
Tất nhiên, giữa vốn đầu tư "cam kết" và vốn "thực hiện" thường có khoảng cách, nhưng mức chênh lệch này khiến một số tờ báo nhận định là không chính xác và có phần phóng đại.
Đánh giá chung, các vấn đề kinh tế được nêu trong Thông điệp liên bang của Tổng thống Trump phản ánh chưa sát những diễn biến trong thực tế. Chi phí sinh hoạt tăng kết hợp tình trạng các doanh nghiệp giảm tuyển dụng càng làm gia tăng áp lực với người dân, khiến niềm tin tiêu dùng đang ở gần mức thấp kỷ lục.
Theo thăm dò của trung tâm nghiên cứu AP-NORC, trong tháng 2/2026, chỉ có 39% số người trưởng thành ở Mỹ ủng hộ cách Tổng thống Trump xử lý các vấn đề kinh tế.
Theo dõi Thông điệp liên bang cũng là dịp để dư luận nhận định về những diễn biến chính sách sắp tới của Mỹ. Bài phát biểu của ông Trump năm nay tập trung nhiều vào các vấn đề kinh tế, nhưng lại không tiết lộ chi tiết về chính sách thuế quan - vấn đề đang là điểm nóng trong các mối quan hệ thương mại toàn cầu.
Đề cập tới phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ hôm 20/2 bác bỏ thuế quan đối ứng, Tổng thống Trump gọi đây là một "phán quyết đáng tiếc" và nhắc lại những gì ông đã thông báo trước đó: Khẳng định sẽ dựa vào các điều khoản pháp lý khác để duy trì thuế quan mà không cần tham vấn Quốc hội.
Hình ảnh nước Mỹ có thể đang "lớn hơn, tốt hơn, giàu hơn và mạnh mẽ hơn bao giờ hết" như lời Tổng thống Trump khẳng định trong Thông điệp liên bang. Thế nhưng, điều mà các đối tác thương mại của Mỹ trông đợi là một chính sách nhất quán hơn, ổn định hơn và dễ đoán hơn của nền kinh tế đầu tàu.
Từ diễn biến thực tế trong năm qua và những gì được nêu trong Thông điệp, các đối tác thương mại của Mỹ cũng như giới đầu tư toàn cầu có thể sẽ cần chuẩn bị tinh thần để coi biến động về chính sách là một “trạng thái bình thường mới”./.