Tổng thống Brazil Dilma Rousseff ngày 2/9 đã triệu tập hai cuộc họp khẩn cấp tạiDinh Planalto (Phủ tổng thống) sau khi báo chí cho biết bà và các cố vấn trựctiếp của mình là đối tượng do thám của Mỹ.
Căn cứ tài liệu tối mật do cựu chuyên gia phân tích hệ thống của Cơ quan an ninhMỹ (NSA) Edward Snowden cung cấp cho nhà báo Mỹ đang định cư tại Brazil GlennGreenwald, kênh truyền hình TV Globo của quốc gia Nam Mỹ này ngày 1/9 cho biếtbà Rousseff và người đồng cấp Mexico Enrique Peña Nieto đã bị NSA theo dõi.
Theo TV Globo, NSA đã săm soi nội dung các cuộc nói chuyện điện thoại và thưđiện tử mà Tổng thống Rousseff trao đổi với các cộng sự của bà.
Đối với ông Peña Nieto, Mỹ đã theo dõi ông từ khi ông còn là ứng cử viên tổngthống. Hoạt động gián điệp đã cho phép NSA biết tên một số bộ trưởng trước khiđược ông Peña Nieto chính thức bổ nhiệm.
Tham gia cuộc họp đầu tiên có Bộ trưởng tư pháp, Bộ trưởng Văn phòng an ninh thểchế, và Bộ trưởng - Tổng thư ký Phủ tổng thống. Còn cuộc họp thứ hai có sự hiệndiện của các bộ trưởng tư pháp, truyền thông, quốc phòng và ngoại giao.
Trước đó, Ngoại trưởng Brazil Luiz Alberto Figueiredo Machado đã triệu tập Đạisứ Mỹ Thomas Shannon để yêu cầu làm rõ vụ việc.
Phát biểu tại cuộc họp báo chung sau các cuộc họp trên, Bộ trưởng tư pháp JoséEduardo Cardoso và Bộ trưởng ngoại giao Figueiredo cho biết chính phủ Brazil yêucầu Mỹ giải thích “bằng văn bản và chính thức” trong tuần này về các hoạt độnggián điệp vi phạm chủ quyền quốc gia và quyền riêng tư của công dân Brazil.
Trong khi đó, Chủ nhiệm Ủy ban đối ngoại và quốc phòng Hạ viện Brazil NelsonPellegrino cho biết sẽ đề nghị Bộ trưởng Tư pháp Cardozo tới Ủy ban để làm rõnhững cáo buộc mới nhất về hoạt động tình báo của Mỹ mà ông cho là “rất nghiêmtrọng.”
Về phần mình, Chủ nhiệm Ủy ban đối ngoại Thượng viện Brazil Ricardo Ferraço chorằng chính phủ Brazil cần phải đưa vấn đề do thám Tổng thống Rousseff lên các tổchức quốc tế, như Liên hợp quốc.
Hãng thông tấn chính thức Agencia Brasil cho biết trong ngày 3/9, Ủy ban điềutra hoạt động gián điệp của Mỹ sẽ được thành lập tại Thượng viện Brazil.
Greenwald là một trong hai nhà báo được Snowden tiết lộ các chương trình do thámđiện tử quy mô toàn cầu của chính phủ Mỹ. Trong một bài báo mà Greenwald là đồngtác giả, tháng 7 vừa qua nhật báo Brazil O Globo cho biết quốc gia Nam Mỹ này làmột trong 16 nơi Mỹ đặt căn cứ gián điệp. Hàng triệu cuộc gọi điện thoại và thưđiện tử của các công dân Brazil đã bị mạng lưới này theo dõi.
[Yêu cầu Anh làm rõ vụ bắt người tình của Greenwald]
Để tìm hiểu những gì báo chí đã công bố liên quan tới việc Mỹ do thám Brazil,tuần trước Bộ trưởng tư pháp Cardozo đã tới Mỹ và gặp một loạt các quan chứcnước này, trong đó có Phó tổng thống Joseph Biden. Sau chuyến thăm, ông Cardozokhẳng định những giải thích của Washington là “không đủ.”
Trong chuyến thăm Brasilia ngày 13/8, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cũng tìm cáchphân bua, thế nhưng Brazil vẫn cho là “không đầy đủ.”
Đây là tiết lộ đầu tiên nhà báo Greenwald tung ra sau vụ David Miranda, bạn tìnhcủa ông, bị cảnh sát bắt giữ hôm 18/8 khi quá cảnh ở London căn cứ luật chốngkhủng bố của Anh.
Sau vụ bắt giữ, mà theo ông Greenwald cho là nhằm đe dọa ông, nhà báo này tuyênbố sẽ cho đăng nhiều tài liệu tình báo hơn, với nội dung “tày trời” hơn về cáchoạt động tình báo trái phép của Mỹ và Anh./.
Quang Sơn/Buenos Aires (Vietnam+)