Chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức vận hành của ngành du lịch Thành phố Hồ Chí Minh, từ quản lý điểm đến, phân tích thị trường, xúc tiến quảng bá đến cung cấp dịch vụ và chăm sóc du khách.
Trong giai đoạn mới, thành phố hướng đến xây dựng hệ sinh thái du lịch dựa trên dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo, qua đó nâng cao chất lượng trải nghiệm và năng lực cạnh tranh của điểm đến.
Dữ liệu trở thành “hạ tầng mềm” của du lịch
Một trong những hướng đi quan trọng của chuyển đổi số du lịch là xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu. Dữ liệu từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, điểm đến và các nền tảng dịch vụ nếu được chuẩn hóa, liên thông sẽ tạo thành nguồn thông tin quan trọng phục vụ công tác quản lý và phát triển thị trường.
Trên nền tảng đó, ngành du lịch có thể phân tích hành vi du khách, nhận diện xu hướng, xác định các thị trường tiềm năng và đánh giá hiệu quả của hoạt động xúc tiến, quảng bá. Đây cũng là cơ sở để từng bước hình thành “bản sao số” (digital twin) cho các điểm đến trọng điểm.
Cùng với dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những phương thức mới trong quảng bá và quản trị du lịch. Công nghệ có thể hỗ trợ phân tích lượng lớn thông tin trên mạng xã hội, nhận diện xu hướng du lịch, đánh giá hình ảnh điểm đến và nắm bắt nhu cầu, tâm lý của du khách.
Các sản phẩm và nền tảng kỹ thuật số phục vụ du lịch tiêu biểu của Thành phố Hồ Chí Minh bao gồm hệ thống bản đồ tương tác thông minh, cổng thông tin trực tuyến và các giải pháp ứng dụng công nghệ số toàn diện.
Các nền tảng công nghệ như bản đồ số 3D/360, mã QR thuyết minh tự động hay hệ thống thông tin du lịch trực tuyến đã và đang mang đến những trải nghiệm mới mẻ, tiện lợi cho du khách.
Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, du khách có thể dễ dàng tra cứu thông tin điểm đến, đặt dịch vụ, lên lịch trình và thậm chí trải nghiệm trước hành trình thông qua các ứng dụng thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR).
Trên nền tảng bản đồ số 3D/360, nhiều địa danh nổi bật của thành phố và khu vực lân cận được tái hiện sinh động. Từ các công trình kiến trúc biểu tượng đến các điểm du lịch nổi tiếng, hình ảnh được thể hiện chân thực, cho phép người dùng “tham quan ảo” trước khi quyết định hành trình thực tế.
Bên cạnh đó, hệ thống mã QR cũng được triển khai rộng rãi tại nhiều điểm tham quan, di tích lịch sử. Tại Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh hay Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh, du khách chỉ cần quét mã QR là có thể tiếp cận nội dung thuyết minh song ngữ, hình ảnh tư liệu và các thông tin mở rộng.
Không chỉ vậy, nhiều không gian trưng bày tại các bảo tàng cũng đang từng bước ứng dụng công nghệ trình chiếu, màn hình tương tác và dữ liệu số hóa.
Ngoài ra, Website quảng bá du lịch Visithcmc.vn - Cổng thông tin và xúc tiến du lịch chính thức của Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh, tích hợp tính năng tương tác ảo giúp du khách tra cứu thông tin, khám phá điểm đến và lên kế hoạch hành trình.
Đồng thời, hàng trăm tài nguyên, điểm đến và dịch vụ của thành phố được số hóa và cập nhật đồng bộ lên các nền tảng toàn cầu như Google Earth và Google Map, kết hợp trưng bày trên các sàn thương mại điện tử lớn.
Công nghệ số đang tác động đến gần như toàn bộ hành trình của du khách, từ tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến, xây dựng lịch trình, đặt phòng, đặt vé, mua tour, thanh toán đến trải nghiệm và chia sẻ hành trình.
Với Thành phố Hồ Chí Minh, chuyển đổi số vì thế không chỉ dừng ở việc xây dựng các ứng dụng riêng lẻ hay số hóa một số thủ tục hành chính. Mục tiêu lớn hơn là kết nối các thành phần trong hệ sinh thái du lịch, hình thành phương thức vận hành dựa trên dữ liệu và công nghệ.
Theo định hướng này, một hệ sinh thái du lịch số cần hướng đến việc tạo ra hành trình thuận tiện, liền mạch cho du khách, đồng thời cho phép cá nhân hóa dịch vụ theo sở thích, ngân sách, thời gian của từng người.
Dữ liệu cũng có thể hỗ trợ thành phố cân bằng giữa phát triển và bảo tồn, giữa thu hút khách và sức chứa của điểm đến, giữa tăng trưởng số lượng và gia tăng giá trị kinh tế từ mỗi du khách.
Làm chủ AI, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
Chuyển đổi số cũng đặt ra yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực du lịch. Khi công nghệ ngày càng tham gia sâu vào hoạt động kinh doanh, yêu cầu đối với người lao động không còn chỉ là kỹ năng nghiệp vụ truyền thống mà bao gồm cả năng lực sử dụng công nghệ và dữ liệu.
Tại các cơ sở lưu trú, chuyển đổi số đang tác động đến nhiều khâu như bán phòng, dự báo nhu cầu, định giá, phân phối, chăm sóc khách hàng, theo dõi phản hồi và tổ chức lao động. Vì vậy, năng lực số không còn là yêu cầu riêng của bộ phận công nghệ thông tin mà dần trở thành năng lực cần thiết ở nhiều vị trí việc làm trong ngành.
Cán bộ quản lý cần có khả năng khai thác dữ liệu để hỗ trợ ra quyết định; nhân sự truyền thông cần biết ứng dụng AI và phân tích dữ liệu thị trường; doanh nghiệp phải nâng cao năng lực vận hành trên các nền tảng số; người lao động cần được trang bị kỹ năng số phù hợp với từng vị trí.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, yêu cầu về nhân lực càng rõ nét khi thành phố mở rộng không gian phát triển, quy mô cơ sở lưu trú tăng và các loại hình du lịch ngày càng đa dạng. Thành phố không chỉ cần thêm lao động để đáp ứng thị trường lớn hơn mà còn phải nâng mặt bằng chất lượng dịch vụ, năng lực quản trị và khả năng ứng dụng công nghệ.
Để đáp ứng yêu cầu này, mối liên kết giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và người lao động cần được tăng cường. Nhu cầu thực tế của doanh nghiệp phải được phản ánh vào chương trình đào tạo; cơ sở đào tạo chủ động đổi mới nội dung, phương thức giảng dạy; người lao động nâng cao kỹ năng, trong khi cơ quan quản lý giữ vai trò kết nối và định hướng.
Từ số hóa dịch vụ đến hệ sinh thái du lịch thông minh
Chuyển đổi số đang mở ra cơ hội để Thành phố Hồ Chí Minh chuyển từ lợi thế về quy mô thị trường và tài nguyên du lịch sang lợi thế về chất lượng dịch vụ, năng lực quản trị và sức cạnh tranh quốc tế.
Sau quá trình hợp nhất, không gian du lịch của Thành phố Hồ Chí Minh trở nên rộng hơn, với sự khác biệt về điều kiện phát triển, sản phẩm du lịch và chất lượng nguồn nhân lực giữa các khu vực. Điều này đặt ra yêu cầu vừa phát triển các sản phẩm đặc thù, vừa từng bước chuẩn hóa chất lượng dịch vụ và khả năng vận hành.
Trong bối cảnh đó, đào tạo quản trị và phát triển nguồn nhân lực theo các tiêu chuẩn quốc tế có thể hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản lý, tiếp cận các thông lệ mới và thích ứng với sự thay đổi nhanh của công nghệ.
Về lâu dài, chuyển đổi số của ngành du lịch Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ được đo bằng số lượng nền tảng hay ứng dụng được đưa vào vận hành. Hiệu quả cần được thể hiện qua khả năng kết nối dữ liệu, hỗ trợ cơ quan quản lý ra quyết định, giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả kinh doanh và quan trọng hơn là tạo ra trải nghiệm thuận tiện, cá nhân hóa cho du khách.
Khi dữ liệu, AI, nền tảng số và nguồn nhân lực cùng được phát triển, chuyển đổi số sẽ trở thành một phần trong năng lực vận hành của toàn ngành. Đây là nền tảng để Thành phố Hồ Chí Minh hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, nâng cao giá trị và hướng tới tăng trưởng bền vững./.