Nhân dịp kỷ niệm Quốc khánh lần thứ 216 của Chile (18/9/1810 - 18/9/2026), phóng viên TTXVN tại Nam Mỹ đã có cuộc trao đổi với bà Patricia Abarzúa Muñoz, Chủ tịch Viện Văn hóa Hữu nghị Chile - Việt Nam, về chặng đường gắn bó của bà với Việt Nam, những đóng góp của Viện đối với quan hệ hữu nghị giữa hai nước và những cảm nhận về sự đổi thay của Việt Nam sau hơn nửa thế kỷ thống nhất đất nước.
Nhìn lại hành trình đến với Việt Nam, bà Patricia Abarzúa cho biết những thông tin đầu tiên về đất nước và con người Việt Nam đến với bà từ năm 1962, khi một số đại biểu Việt Nam quốc gia Nam Mỹ tham dự hội nghị của Tổng Liên đoàn Lao động Chile (CUT).
Tại đây, các đại biểu Việt Nam đã gặp Nhà báo Fernando Murillo Viaña, sau này được trao Giải thưởng Báo chí Quốc gia Chile. Từ những cuộc tiếp xúc đó, ông Murillo đã thành lập nhóm hữu nghị đầu tiên với Việt Nam, ban đầu chỉ có 3-4 thành viên.
Phong trào sau đó ngày càng phát triển, thu hút sự tham gia của nhiều nhân vật chính trị và xã hội Chile, trong đó có Bác sỹ Salvador Allende - người sau này trở thành Tổng thống Chile, và ông Clodomiro Almeyda - Bộ trưởng Ngoại giao Chile dưới thời Tổng thống Allende.
Bà Patricia Abarzúa tìm hiểu sâu hơn về Việt Nam trong những năm học đại học. Mối liên hệ với càng trở nên gần gũi khi Nhà báo Murillo là chú của một người bạn học cùng trường với bà. Những câu chuyện về Việt Nam, tình bạn giữa ông Murillo và những người Việt Nam đã dần đưa bà đến với phong trào đoàn kết với Việt Nam.
Trong những năm học đại học, bà Patricia Abarzúa tích cực tham gia phong trào sinh viên và các hoạt động đoàn kết với Việt Nam, đồng thời làm việc cho tổ chức hữu nghị Chile - Việt Nam. Từ nhóm hữu nghị ban đầu do Nhà báo Murillo thành lập, Viện Văn hóa Chile - Việt Nam ra đời, và bà Patricia Abarzúa đảm nhiệm cương vị Tổng Thư ký điều hành cho tới năm 1973.
Cuộc binh biến năm 1973 tại Chile đã làm thay đổi hoàn toàn cuộc sống của bà cũng như hoạt động của Viện Văn hóa Chile - Việt Nam. Trụ sở tổ chức này bị quân đội khám xét và phá hủy, toàn bộ ảnh, phim tư liệu và các tài liệu, vật dụng bị đập phá. Hoạt động của Viện phải đình chỉ trong bối cảnh đàn áp khốc liệt diễn ra trên toàn Chile.
Bản thân bà Patricia Abarzúa cũng phải rời quê hương và sống lưu vong trong 4 năm. Năm 1977, bà rời Chile, một năm đầu bà sống tại Italy, trước khi sang Tây Ban Nha sống thêm 3 năm rồi mới trở về đất nước. Bà nhớ lại đó là những năm tháng vô cùng khó khăn, song những mối liên hệ với Việt Nam không vì thế mà mất đi.
Sau đó, bà Patricia Abarzúa trở về Chile và một trong những người bạn Việt Nam đầu tiên mà bà nối lại liên lạc là Nhà báo Nguyễn Khắc Thìn - phóng viên Thông tấn xã Việt Nam khi đó công tác tại Santiago de Chile.
Tình bạn này là sợi dây giúp khôi phục quan hệ giữa những người bạn Chile và Việt Nam. Sau đó, thông qua các mối liên hệ ở Buenos Aires và Đại sứ quán Việt Nam tại Argentina, và sau này là Đại sứ quán Việt Nam tại Chile, những hoạt động hữu nghị dần được thúc đẩy, Viện Văn hóa và Hữu nghị Chile - Việt Nam được tái lập, tổ chức mà bà Patricia Abarzúa và các thành viên đã duy trì hoạt động cho đến ngày nay.
Trong câu chuyện kể lại với chúng tôi, bà Patricia Abarzúa cũng bồi hồi ôn lại những hoạt động đoàn kết mạnh mẽ của nhân dân Chile dành cho Việt Nam trong những năm chiến tranh. Nhiều cuộc tuần hành đã diễn ra tại các thành phố trên khắp Chile phản đối đế quốc Mỹ xâm lược Việt Nam.
Đặc biệt, bà nhớ tới cuộc tuần hành đoàn kết với Việt Nam diễn ra từ ngày 8 đến 13/7/1967, khi khoảng 2.000 thanh niên, sinh viên Chile đi bộ gần 200 km từ Valparaíso tới thủ đô Santiago, thể hiện tình đoàn kết với nhân dân Việt Nam và phản đối cuộc chiến tranh tại Việt Nam. Cuộc tuần hành này có sự tham gia của Thượng nghị sĩ Salvador Allende, người sau này trở thành Tổng thống Chile.
Đáng chú ý, tháng 5/1969, khi đang là Chủ tịch Thượng viện Chile, ông Salvador Allende đã dẫn đầu đoàn đại biểu Chile thăm Hà Nội với mục đích thể hiện tình đoàn kết của nhân dân Chile và tìm hiểu thực tế cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp ông Salvador Allende và đây được xem là một trong những cuộc gặp quốc tế cuối cùng của Bác Hồ trước khi Người đi xa.
Bà Patricia Abarzúa khẳng định đây là một trong những hình ảnh tiêu biểu cho sức mạnh của phong trào đoàn kết với Việt Nam tại Chile.
Sau nhiều thập kỷ gắn bó, bà Patricia Abarzúa cho biết đã 6 lần đến Việt Nam, trong đó, chuyến gần đây nhất diễn ra nhân dịp kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, Thống nhất đất nước với tư cách khách mời quốc tế. So sánh Việt Nam của chuyến đi đầu tiên với Việt Nam hiện nay, sự thay đổi để lại trong bà ấn tượng vô cùng sâu sắc là hình ảnh một đất nước Việt Nam phát triển mạnh mẽ, giàu sức sống và tràn đầy khát vọng vươn lên.
Bà Patricia Abarzúa đánh giá sự phát triển ở các thành phố và những bước tiến của đất nước là “phi thường”, đến mức ngày nay phải tới các bảo tàng mới có thể hình dung được chiến tranh từng hiện diện như thế nào ở Việt Nam.
Điều khiến bà Patricia Abarzúa ấn tượng không chỉ là cơ sở hạ tầng được cải thiện rõ rệt, mà còn là sức sống của con người. Bà cảm nhận được niềm vui, sự thân thiện của người dân, đặc biệt là những người cao tuổi; đồng thời ấn tượng với sức sáng tạo và tinh thần làm việc của thế hệ trẻ Việt Nam. Hình ảnh đoàn quân diễu binh đầy tự hào trong ngày lễ lớn của đất nước cũng để lại trong bà những cảm xúc sâu sắc.
Đối với bà Patricia Abarzúa, những đóng góp của Viện Văn hóa Hữu nghị Chile - Việt Nam tuy giản dị nhưng có ý nghĩa như một nhịp cầu kết nối nhân dân hai nước, giúp người Chile hiểu hơn về Việt Nam và người Việt Nam hiểu thêm về Chile.
Viện đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo, tọa đàm và hoạt động văn hóa quảng bá về đất nước và con người Việt Nam. Viện cũng xuất bản tập Nhật ký trong tù của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Santiago.
Nhân kỷ niệm 40 năm Giải phóng miền Nam, Thống nhất đất nước, 40 họa sỹ Chile đã quyên tặng 40 tác phẩm nghệ thuật để gửi sang Việt Nam; phía Việt Nam sau đó tổ chức triển lãm và mời hai nữ họa sỹ Chile sang tham dự.
Bà Patricia Abarzúa cho rằng nhiệm vụ của Viện là giúp nhân dân hai nước nhìn thấy những nét khác biệt về văn hóa, từ đó hiểu nhau hơn và trở nên gần gũi hơn. Với bà, đó chính là ý nghĩa của việc làm một “nhịp cầu” hữu nghị.
Sau hơn 6 thập kỷ gắn bó với Việt Nam, bà Patricia Abarzúa khẳng định “Việt Nam đã là một phần cuộc đời tôi”. Theo bà, tình hữu nghị giữa nhân dân Chile và Việt Nam còn được xây dựng trên những điểm tương đồng và sự quý trọng lẫn nhau. Trong cảm nhận của người Chile, người Việt Nam thân thiện, giản dị và giàu lòng biết ơn - những phẩm chất được xã hội Chile đặc biệt trân trọng.
Bà Patricia Abarzúa cũng đánh giá cao vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc coi trọng và ủng hộ phong trào đoàn kết quốc tế. Qua nhiều lần đến Việt Nam và gặp gỡ các cấp lãnh đạo, bà cảm nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước Việt Nam đối với hoạt động của Viện cũng như đối với tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước.
Một biểu tượng đặc biệt của tình cảm ấy là Công viên Hồ Chí Minh tại Chile. Bà Patricia Abarzúa kể rằng công viên được hình thành trong những năm phong trào đoàn kết với Việt Nam phát triển mạnh. Dù trong thời kỳ độc tài, không gian này vẫn giữ tên Công viên Hồ Chí Minh.
Sau này, Đại sứ đầu tiên của Việt Nam tại Chile Nguyễn Văn Đào đã cùng bà đến thăm công viên. Trong chuyến thăm này, ý tưởng dựng tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh được đưa ra và sau nhiều năm đã trở thành hiện thực.
Ngày nay, theo bà Patricia Abarzúa, Công viên Hồ Chí Minh là một địa điểm đẹp, được người dân địa phương rất tự hào và luôn chăm sóc với tình cảm yêu mến. Với bà, việc hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh được gìn giữ trong một không gian công cộng của Chile là minh chứng đặc biệt cho chiều sâu của tình hữu nghị giữa hai dân tộc.
Nhìn về tương lai, bà Patricia mong muốn tiếp tục quảng bá hình ảnh một Việt Nam hòa bình, năng động và phát triển tới người dân Chile, đặc biệt là thế hệ trẻ. Bà cho rằng thế hệ mới cần được biết không chỉ về lịch sử đấu tranh của Việt Nam, mà còn về những thành tựu xây dựng và phát triển đất nước hiện nay. Đây cũng là cách để Viện Văn hóa Hữu nghị Chile - Việt Nam tiếp tục thực hiện vai trò cầu nối, duy trì những giá trị hữu nghị được vun đắp qua nhiều thế hệ.
Đối với bà Patricia Abarzúa, tình cảm dành cho Việt Nam không chỉ là một hoạt động xã hội hay một chương trong lịch sử cuộc đời. Qua những năm tháng chiến tranh, những biến động chính trị, thời gian rời xa đất nước và hành trình trở về, tình cảm ấy đã trở thành một phần không thể tách rời trong cuộc đời bà, đồng thời là động lực để bà tiếp tục góp sức vun đắp tình hữu nghị bền chặt giữa nhân dân Chile và Việt Nam./.
Làm sâu sắc hơn quan hệ giữa hai nước Việt Nam và Chile