Hội nghị rà soát lần thứ 3 Công ước Cấm bom, đạn chùm (3RC-CCM) với chủ đề “Thúc đẩy tiến độ thực hiện Công ước để xây dựng một thế giới không còn mối đe dọa từ bom, đạn chùm” do Lào chủ trì tổ chức từ ngày 14-18/9 tại thủ đô Vientiane đã kết thúc thành công tốt đẹp, với sự tham dự của đoàn đại biểu từ 91 quốc gia, trong đó có 74 quốc gia thành viên và 17 quốc gia quan sát viên, cùng 27 tổ chức quốc tế.
Phát biểu bế mạc hội nghị, đại diện cho Chính phủ Lào, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban Quản lý quốc gia về giải quyết vấn đề bom mìn chưa nổ còn sót lại tại Lào Thongsavanh Phomvihane cho biết hội nghị đã kết thúc thành công tốt đẹp theo đúng mục tiêu và đã nhất trí thông qua 3 văn kiện kết quả hội nghị, gồm Báo cáo rà soát việc thực hiện Kế hoạch hành động Lausanne 2022-2026; Tuyên bố Chính trị Vientiane; và Kế hoạch Hành động Vientiane (VCAP) 2027-2031.
Trong suốt thời gian tiến hành hội nghị, các quốc gia thành viên, các quốc gia ký kết trở thành thành viên, các quốc gia quan sát viên, các tổ chức quốc tế và khu vực, các tổ chức xã hội và đại diện các cộng đồng chịu ảnh hưởng đã chú trọng tập trung thảo luận các chủ đề quan trọng của hội nghị một cách thẳng thắn, mang tính xây dựng và đạt được sự thống nhất về việc thực hiện công ước, các thách thức giải quyết các vấn đề tồn đọng và phương hướng thời gian tới.
Hội nghị đã rà soát tiến độ trong nhiều lĩnh vực công tác quan trọng, như việc mở rộng số lượng quốc gia thành viên của công ước, việc tiêu hủy kho bom đạn chùm, việc rà phá bom mìn tại các khu vực còn sót lại, việc tuyên truyền giáo dục nguy cơ từ bom mìn chưa nổ cho các cộng đồng chịu ảnh hưởng, việc hỗ trợ nạn nhân và người sống sót, các biện pháp tổ chức thực hiện, việc lập báo cáo quốc gia, cùng sự hợp tác và giúp đỡ ở cấp độ quốc tế.
VCAP 2027-2031 là bản đồ chiến lược quan trọng trong việc mở rộng số lượng quốc gia thành viên của công ước và tổ chức thực hiện Công ước về Cấm bom, đạn chùm một cách toàn diện kể từ nay cho đến kỳ kiểm điểm tiếp theo trong 5 năm tới.
Kế hoạch hành động này đã xác định các kế hoạch cụ thể, phù hợp và tập trung vào việc thực hiện 43 nhiệm vụ (Action), bao gồm các trụ cột và công tác quan trọng của công ước, trong đó chú trọng việc vận động nguồn vốn từ nội lực đi đôi với việc vận động nguồn vốn bền vững và có thể dự báo từ bên ngoài.
Cùng với đó, VCAP cũng nhấn mạnh đến việc thực hiện dựa trên cơ sở thực chứng, phương pháp thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng chịu ảnh hưởng, người sống sót và nạn nhân, bao gồm cả việc xem xét yếu tố môi trường và biến đổi khí hậu, sự tham gia có ý nghĩa, việc làm đối tác tốt và sự hợp tác giữa các quốc gia và khu vực.
VCAP 2027-2031 có mục tiêu nhằm dẫn dắt các quốc gia thành viên và các đối tác để có thể đạt được tiến độ có thể đo lường được và có tính bền vững.
Các văn kiện được thông qua tại hội nghị lần này đã nhấn mạnh tầm quan trọng của Công ước Cấm bom, đạn chùm và đưa ra hướng đi mới trong nỗ lực chung của các nước thành viên trong những năm tới. Ngoài ra, còn thể hiện cam kết chung của cộng đồng quốc tế trong việc xóa bỏ mối đe dọa do bom, đạn chùm gây ra và phòng ngừa không để xảy ra nguy hiểm đối với người dân trong tương lai.
Đối với Lào, sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng do nước này vẫn tiếp tục đối mặt với tác động lâu dài về mặt nhân đạo, phát triển kinh tế-xã hội và tác động tới môi trường từ số lượng lớn bom mìn chưa nổ còn sót lại, nhiều cộng đồng dân cư vẫn phải sống chung với nguy cơ do bom, đạn chùm còn sót lại gây ra.
Tại Lào, tác động của bom, đạn chùm chưa bao giờ chấm dứt qua nhiều năm sau chiến tranh, bom mìn chưa nổ vẫn tiếp tục gây ảnh hưởng tới các gia đình và cộng đồng trên phạm vi toàn quốc qua nhiều thế hệ. Vì vậy, việc tiếp tục tập trung mọi nguồn lực để rà phá, tuyên truyền giáo dục nguy cơ từ bom mìn chưa nổ và hỗ trợ nạn nhân tiếp tục là công tác ưu tiên quốc gia và là nền tảng của việc tổ chức thực hiện công ước này.
Tại hội nghị, các đại biểu đã nhấn mạnh rằng quốc gia chịu ảnh hưởng không thể tự mình giải quyết các thách thức này. Do đó, sự đoàn kết và hợp tác chặt chẽ ở cấp độ quốc tế một cách liên tục, cùng sự hỗ trợ về tài chính có thể dự báo, sự giúp đỡ về kỹ thuật và sự tham gia của tất cả các bên là điều cần thiết để giúp đạt được tiến độ trong việc thực hiện Công ước CCM trong thời gian tới một cách cụ thể hơn.
Lào kêu gọi tất cả các nước, các tổ chức quốc tế, các nhà tài trợ và đối tác nhân đạo cùng tăng cường hỗ trợ cho các quốc gia và cộng đồng chịu ảnh hưởng nhiều nhất; thúc đẩy các nước chưa là thành viên hãy tham gia Công ước, nhằm đạt mục tiêu mở rộng số lượng quốc gia thành viên.
Hội nghị cũng ghi nhận sự đóng góp hết sức quan trọng của những người sống sót, các cộng đồng và xã hội chịu ảnh hưởng. Những trải nghiệm và các đề xuất của họ nên được coi là trung tâm trong nỗ lực chung, nhằm làm cho công ước mang tính nhân đạo này đáp ứng nhu cầu thực tế và tôn trọng quyền được sống an toàn của người dân mà không bị ảnh hưởng bởi các loại vũ khí nguy hiểm này.
Trong thời gian diễn ra hội nghị, các quốc gia thành viên, quốc gia quan sát viên, các tổ chức quốc tế và cả các tổ chức thực hiện công tác rà phá bom mìn chưa nổ còn sót lại, cũng đã phối hợp tổ chức 18 hoạt động bên lề theo nhiều chủ đề quan trọng để thúc đẩy việc thực hiện công ước, Lào đóng góp 9 hoạt động.
Một sự kiện nổi bật trong thời gian tiến hành hội nghị là Timor Leste đã ký tuyên bố thể hiện ý định để tham gia làm thành viên Công ước CCM, trong đó Lào đã có những nỗ lực liên tục với tư cách Chủ tịch hội nghị nhằm vận động gia tăng số lượng quốc gia thành viên của công ước để thúc đẩy hòa bình và các nguyên tắc nhân đạo quốc tế.
Phó Thủ tướng Chính phủ Thongsavanh Phomvihane nhấn mạnh thông điệp từ thủ đô Vientiane gửi tới cộng đồng quốc tế rất rõ ràng: việc sử dụng bom, đạn chùm là điều không thể chấp nhận được, những đau thương do các loại bom đạn này gây ra phải được dừng lại và nỗ lực chung của tất cả là phải tiếp tục cho đến khi toàn bộ khu vực chịu ảnh hưởng được rà phá, toàn bộ các kho bom đạn được lưu trữ bị tiêu hủy, mọi nạn nhân và người sống sót đều nhận được sự trợ giúp theo nhu cầu. Thành công của hội nghị lần này không chỉ được đo lường bằng việc thống nhất, thông qua các văn kiện, mà phải đo lường được bằng việc tổ chức thực hiện thực tế trong thời gian tới.
Chính phủ Lào sẽ tiếp tục cam kết của mình cùng với các đối tác thuộc mọi thành phần để thúc đẩy công tác rà phá bom mìn, hỗ trợ nạn nhân, tuyên truyền nguy cơ rủi ro và hợp tác quốc tế đạt kết quả theo mục tiêu.
Thay mặt Chính phủ và nhân dân Lào, Phó Thủ tướng Chính phủ Lào Thongsavanh Phomvihane cảm ơn các đoàn đại biểu và tất cả các bên đã tham gia và hợp tác; cảm ơn đặc biệt Liên hợp quốc, Bộ phận hỗ trợ thực hiện Công ước (ISU-CCM), Ủy ban Chữ thập Đỏ quốc tế, Mạng lưới Chống bom đạn chùm, các tổ chức nhân đạo, những người sống sót và tất cả các đối tác đã đóng góp làm cho hội nghị lần này thành công tốt đẹp./.
Việt Nam ủng hộ nỗ lực ngăn chặn sử dụng bom, đạn chùm và mìn sát thương
Thứ trưởng Nguyễn Thị Hoàng Vân cho biết trong hai nhiệm kỳ đảm nhiệm vai trò Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ, Việt Nam luôn đặt nội dung khắc phục hậu quả chiến tranh làm một trong những ưu tiên.
