Theo phóng viên TTXVN tại Vientiane, ngày 14/9, Chính phủ Lào đã chủ trì khai mạc Hội nghị rà soát lần thứ ba Công ước Cấm bom, đạn chùm năm 2026, với chủ đề “Thúc đẩy tiến độ thực hiện Công ước để xây dựng một thế giới không còn mối đe dọa từ bom, đạn chùm."
Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone tham dự và phát biểu khai mạc Hội nghị. Cùng tham dự lễ khai mạc có Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc kiêm Thư ký điều hành Ủy ban Kinh tế-Xã hội Liên hợp quốc khu vực châu Á-Thái Bình Dương (ESCAP) Armida Salsiah Alisjahbana, cùng hơn 800 đại biểu đến từ hơn 120 quốc gia, các tổ chức quốc tế, cơ quan khu vực và đại diện lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành liên quan của Lào.
Phát biểu khai mạc, Thủ tướng Sonexay Siphandone thay mặt Chính phủ và nhân dân Lào chào mừng các đoàn đại biểu quốc tế tham dự Hội nghị, đồng thời nhấn mạnh sự kiện lần này có ý nghĩa lịch sử đặc biệt khi đánh dấu 16 năm kể từ Hội nghị các quốc gia thành viên Công ước Cấm bom, đạn chùm lần thứ nhất diễn ra vào tháng 11/2010 cũng tại thủ đô Vientiane, nơi cộng đồng quốc tế đã thông qua Tuyên bố Vientiane và Kế hoạch hành động Vientiane đầu tiên.
Thủ tướng Sonexay Siphandone cho biết hàng triệu quả bom, đạn chưa nổ còn sót lại, nằm rải rác trên lãnh thổ Lào, vẫn tiếp tục là mối đe dọa trực tiếp đối với đời sống hằng ngày của người dân, đồng thời cản trở nghiêm trọng các nỗ lực phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.
Trong bối cảnh đó, Công ước Cấm bom, đạn chùm đóng vai trò là khuôn khổ pháp lý nhân đạo quốc tế cốt lõi nhằm bảo vệ tính mạng, nhân phẩm của người dân, bảo đảm an toàn cuộc sống và hướng tới phát triển bền vững.
Để bảo đảm thực thi hiệu quả các nghĩa vụ theo Công ước, Chính phủ Lào đã chủ động lồng ghép các nghĩa vụ quốc tế vào Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội quốc gia, đồng thời thông qua Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ quốc gia số 9 (MDG9) trước đây và Mục tiêu phát triển bền vững quốc gia số 18 (SDG18) hiện nay với thông điệp “Cuộc sống an toàn khỏi bom mìn chưa nổ,” qua đó khẳng định công tác khắc phục hậu quả bom, đạn chưa nổ luôn là ưu tiên hàng đầu của Lào, gắn với chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói, giảm nghèo.
Thủ tướng Lào ghi nhận kể từ khi Công ước có hiệu lực năm 2010, công tác xử lý bom, đạn chưa nổ tại Lào đã đạt nhiều bước tiến quan trọng nhờ sự hỗ trợ của các quốc gia thành viên, đối tác phát triển, tổ chức quốc tế và các lực lượng thực địa.
Việc Lào tiếp tục đảm nhận vai trò chủ nhà Hội nghị rà soát lần thứ ba Công ước Cấm bom, đạn chùm không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm quốc tế, mà còn là cơ hội để các đoàn đại biểu kiểm chứng hiệu quả thực tế của mô hình hợp tác đa phương chặt chẽ này.
Đề cập những biến động phức tạp của tình hình an ninh thế giới và các cuộc xung đột vũ trang hiện nay, Thủ tướng Sonexay Siphandone khẳng định bài học thực tiễn từ Lào cho thấy hậu quả tàn khốc của vũ khí hủy diệt có thể kéo dài qua nhiều thế hệ. Việc hàn gắn vết thương chiến tranh không thể chỉ là gánh nặng của một quốc gia hay tổ chức đơn lẻ, mà đòi hỏi trách nhiệm nhân đạo chung và sự chung tay của toàn thể cộng đồng quốc tế. Lào tự hào đóng vai trò cầu nối để các bên tái khẳng định quyết tâm nâng cao trách nhiệm nhân đạo, bảo đảm trẻ em và người dân trên toàn thế giới không còn phải gánh chịu hiểm họa từ bom, đạn chùm.
Tại Hội nghị, các đại biểu sẽ xem xét và thông qua Kế hoạch hành động Vientiane giai đoạn 2027-2031 (VCAP) với các mục tiêu cụ thể, tập trung vào 3 lĩnh vực ưu tiên gồm: tăng cường khảo sát, rà phá bom mìn và giáo dục phòng tránh rủi ro; hỗ trợ toàn diện cho nạn nhân, từ chăm sóc y tế, phục hồi nhân phẩm đến tạo việc làm và tái hòa nhập xã hội; thúc đẩy hợp tác quốc tế, tăng cường các cơ chế hỗ trợ chặt chẽ, có thể dự báo và phù hợp với ưu tiên phát triển kinh tế-xã hội của các quốc gia bị ảnh hưởng.
Thủ tướng Sonexay Siphandone khẳng định các ưu tiên trên chỉ có thể hoàn thành khi duy trì ý chí chính trị mạnh mẽ và sự hợp tác quốc tế sâu rộng, yếu tố then chốt quyết định thành công của Công ước.
Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Thị Hoàng Vân bày tỏ vinh dự dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam tham dự Hội nghị với tư cách quan sát viên; cho biết Việt Nam luôn ủng hộ tinh thần và mục tiêu nhân đạo của các công ước quốc tế về cấm bom, đạn chùm và mìn sát thương; ủng hộ mọi nỗ lực ngăn chặn việc sử dụng bừa bãi các loại vũ khí này nhằm bảo vệ thường dân, đồng thời khẳng định quyền chính đáng của mỗi quốc gia trong việc bảo đảm an ninh, quốc phòng và tự vệ theo Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế.
Thứ trưởng Nguyễn Thị Hoàng Vân cho biết lập trường này được Việt Nam liên tục thúc đẩy thông qua các cơ chế đa phương tại ASEAN và Liên hợp quốc. Trong hai nhiệm kỳ đảm nhiệm vai trò Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc giai đoạn 2008-2009 và 2020-2021, Việt Nam luôn đặt nội dung khắc phục hậu quả chiến tranh làm một trong những ưu tiên.
Nổi bật, tháng 4/2021, Việt Nam đã chủ trì tổ chức Phiên thảo luận mở với chủ đề “Khắc phục hậu quả bom mìn và duy trì hòa bình bền vững: Tăng cường gắn kết và hành động hiệu quả hơn,” đồng thời thúc đẩy thông qua Tuyên bố Chủ tịch Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về nội dung này.
Chia sẻ về thực tiễn ở Việt Nam, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hoàng Vân nêu rõ Việt Nam là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề bởi nhiều cuộc chiến tranh, nên thấu hiểu sâu sắc những đau thương, mất mát mà các nước chịu ảnh hưởng đang trải qua. Đến nay, Việt Nam vẫn còn khoảng 17,61% diện tích lãnh thổ, tương đương 5,57 triệu ha, bị ô nhiễm bởi bom mìn và vật liệu nổ còn sót lại.
Trong 5 năm qua, Việt Nam đã triển khai quyết liệt các giải pháp, rà phá trung bình 40.000 ha/năm, hỗ trợ hiệu quả cho các nạn nhân và đẩy mạnh giáo dục phòng tránh rủi ro trong cộng đồng. Đặc biệt, tháng 6/2026, Chính phủ Việt Nam đã chính thức ban hành Chương trình hành động quốc gia giai đoạn 2026-2045, đề ra hệ thống giải pháp toàn diện về hoàn thiện thể chế, đẩy nhanh tiến độ làm sạch đất ô nhiễm và nâng cao chất lượng đời sống cho nạn nhân bom mìn.
Nhân dịp này, đoàn Việt Nam trân trọng cảm ơn sự đồng hành, hỗ trợ kỹ thuật và tài chính quý báu của các đối tác phát triển, các tổ chức quốc tế trong thời gian qua; đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế tiếp tục ưu tiên nguồn lực hỗ trợ các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề trong khu vực như Việt Nam, Lào và Campuchia.
Đoàn Việt Nam cũng đánh giá cao vai trò tiên phong của Lào trong việc đăng cai Hội nghị và tin tưởng Kế hoạch hành động Vientiane giai đoạn 2027-2031 sẽ là kim chỉ nam định hướng các nỗ lực chung, tạo cơ sở pháp lý và nhân đạo vững chắc hướng tới một thế giới an toàn.
Hội nghị rà soát lần thứ ba Công ước Cấm bom, đạn chùm năm 2026 tại thủ đô Vientiane diễn ra từ ngày 14-18/9/2026, với các phiên thảo luận chuyên đề về hỗ trợ nạn nhân, hợp tác quốc tế và thông qua văn kiện chung là Kế hoạch hành động Vientiane giai đoạn 2027-2031./.
Hướng tới Hội nghị rà soát lần thứ 3 Công ước cấm bom, đạn chùm tại Lào
Tỉnh Luang Prabang, Bắc Lào, là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề bởi bom mìn còn sót lại sau chiến tranh, trong đó bản Phikyai là khu vực bị ô nhiễm bom mìn rất cao.
