Sau cuộc sắp xếp chưa từng có tiền lệ, Tuyên Quang bước vào vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp với 124 xã, phường; 3.802 thôn, tổ dân phố được tổ chức lại còn 1.805 đơn vị.
Bộ máy tinh gọn hơn, địa bàn rộng hơn, thẩm quyền và trách nhiệm của cấp cơ sở cũng lớn hơn. Hiệu quả của đổi mới vì thế không chỉ được đo bằng số đầu mối giảm đi hay tỷ lệ hồ sơ giải quyết trên môi trường số, mà bằng việc chính quyền có gần dân hơn, những vấn đề từ cơ sở có được giải quyết nhanh hơn và mỗi chủ trương có thực sự đi vào cuộc sống hay không.
Từ những bản làng biên giới đến vùng quê cách mạng Tân Trào, các Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn đang trở thành những “điểm nối” gần dân nhất của Đảng. Có người đến từng nhà vận động xóa nhà tạm, giữ học sinh ở lại trường, thay đổi nếp sinh hoạt; có người 28 năm bền bỉ cùng dân mở đường, làm sân bóng, xây dựng khu dân cư đoàn kết.
Những việc làm bình dị ấy cho thấy sức mạnh của tổ chức đảng ở cơ sở được tạo nên từ uy tín của cán bộ, trách nhiệm của đảng viên và niềm tin của nhân dân.
Báo Điện tử VietnamPlus giới thiệu chùm bài “Khi cán bộ cơ sở đứng ở tuyến đầu đổi mới” gồm 3 kỳ phản ánh cuộc sát hạch của bộ máy mới, những đổi thay trong phương thức lãnh đạo của Chi bộ và hành trình đưa nghị quyết đến từng cộng đồng dân cư. Qua đó khẳng định một yêu cầu xuyên suốt: cán bộ phải chủ động tìm đến dân, lấy những vấn đề của dân làm việc cần giải quyết và lấy kết quả phục vụ nhân dân làm thước đo năng lực, trách nhiệm của mình.
Bài 2: Cán bộ không thể ngồi chờ dân
Ở những thôn vùng cao, có chủ trương phải giải thích nhiều lần, có việc phải đến từng nhà, cùng người dân tính từng khoản tiền, tìm từng nguồn lực và kiên trì cho đến khi một đứa trẻ trở lại lớp hay một mái nhà mới được dựng lên.
Chính trong những việc tưởng nhỏ ấy, vai trò của chi bộ và uy tín của người cán bộ cơ sở được bồi đắp.
Bước chân của người cán bộ thôn
Sau khi thôn Chó Giò sáp nhập vào Cán Su Phìn, xã Khâu Vai, địa bàn mới có 282 hộ với khoảng 1.600 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Mông; số đảng viên tăng từ 13 lên 32 người.
Quy mô lớn hơn khiến những phần việc vốn đã không nhẹ của Trưởng thôn Thò Mí Xá càng nhiều thêm. Sinh năm 1990, là người Mông ở chính Cán Su Phìn, Xá được giao làm Trưởng thôn từ năm 2010 khi mới 20 tuổi, vào Đảng năm 2011 và từ tháng 6/2017 đảm nhiệm Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn.
Năm 2024, anh được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì có thành tích tiêu biểu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Anh cũng là một trong hai bí thư chi bộ của Tuyên Quang được lựa chọn từ 75 trường hợp do các đảng bộ trực thuộc giới thiệu để tham dự Lễ tuyên dương Bí thư Chi bộ xuất sắc toàn Đảng năm 2026. Sau sắp xếp, hiện anh tiếp tục giữ cương vị Trưởng thôn Cán Su Phìn.
Gần 16 năm làm công việc ở thôn giúp Xá hiểu rằng một chủ trương đúng chưa chắc đã được người dân tiếp nhận ngay nếu cán bộ chỉ phổ biến trong hội nghị rồi chờ bà con tự làm.
Những năm đầu, không ít hộ chưa hiểu đầy đủ các chương trình, dự án của Nhà nước; nhiều gia đình còn e ngại vay vốn, chưa hình dung phải bắt đầu thay đổi sinh kế hoặc điều kiện sống từ đâu. Xá tìm đến những thôn làm tốt để học hỏi kinh nghiệm, quan sát cách cán bộ vận động người dân rồi trở về trao đổi với chi bộ.
Mỗi đảng viên được phân công phụ trách khoảng 10 hộ; tại khu dân cư tập trung có người phụ trách khoảng 15 hộ. Nhờ vậy, thông tin không dừng lại ở cuộc họp mà được đưa tới từng gia đình; những khó khăn phát sinh cũng được phản ánh trở lại Chi bộ để cùng tìm cách tháo gỡ.
Trong 5 năm gần đây, từ Nghị quyết của Chi bộ và những cuộc vận động trực tiếp, 69 hộ dân trên địa bàn tham gia mô hình nuôi bò thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững; 25 nhà tạm được xóa, 8 km đường nông thôn được mở mới, bêtông hóa và 42 nhà vệ sinh đạt chuẩn được xây dựng.
Xá cùng cán bộ thôn còn vận động thành công ba cặp có nguy cơ tảo hôn, duy trì tỷ lệ trẻ trong độ tuổi đến trường trên 95%. Những con số ấy là kết quả của nhiều cuộc họp thôn, nhiều lần cán bộ đến từng nhà giải thích và cùng người dân tháo gỡ khó khăn.
Trong những hộ dân của Cán Su Phìn, Xá nhớ khá rõ hoàn cảnh từng nhà. Gia đình anh Thò Mí Lềnh, sinh năm 1978, trước đây sống trong căn nhà tạm. Từ nguồn hỗ trợ 60 triệu đồng của Chương trình mục tiêu quốc gia, gia đình vay mượn, dành dụm thêm 60 triệu đồng để làm căn nhà ba gian bằng gạch bi, loại gạch được ép từ đá xay nhỏ.
Khi dựng nhà, lực lượng dân quân tự vệ, đoàn viên, thanh niên trong thôn cùng người thân trong gia đình góp công vận chuyển vật liệu, xây dựng. Căn nhà đã hoàn thành, khép lại những năm tháng gia đình sống trong nơi ở thiếu vững chãi. Kết quả ấy được tạo nên từ một chính sách đúng, sự kết nối của cán bộ cơ sở, nỗ lực của gia đình và tinh thần cộng đồng trong thôn.
Với Thò Mí Phình, sinh năm 2009, ở tổ ngoài thôn Cán Su Phìn, việc vận động lại là câu chuyện giữ một học sinh ở lại với trường lớp. Học xong lớp 9, Phình không định tiếp tục đi học.
Xá nhiều lần đến nhà, vừa trò chuyện với em, vừa phân tích với gia đình về con đường lâu dài nếu Phình được học tiếp. Bước vào năm học 2026-2027, Phình đã trở thành học sinh lớp 10 của Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp-Giáo dục thường xuyên Quản Bạ - Phân hiệu Mèo Vạc.
Với người cán bộ thôn, kết quả đôi khi không phải một con số lớn, mà là việc một học sinh không dừng việc học sau khi hoàn thành Trung học Cơ sở, có thêm cơ hội lựa chọn tương lai của mình.
Ở tổ dưới, gia đình anh Thò Mí Xì, sinh năm 1985, ban đầu chưa muốn làm nhà vệ sinh tự hoại. Kinh phí cho mỗi công trình khoảng 15 triệu đồng, trong khi gia đình còn phải đầu tư bồn hoặc bể chứa và dẫn nước về nhà.
Xá không thúc ép mà nhiều lần đến giải thích cách sử dụng, lợi ích đối với sức khỏe và vệ sinh môi trường. Sau một thời gian kiên trì, gia đình anh Xì đã đồng thuận thực hiện.
Đến nay, khoảng 100 trong tổng số 282 hộ của thôn Cán Su Phìn đã có nhà vệ sinh tự hoại. Tỷ lệ ấy chưa phải đích cuối cùng, nhưng mỗi công trình hoàn thành là một thay đổi cụ thể trong nhận thức và nếp sinh hoạt của người dân.
Ba câu chuyện - một mái nhà mới, một học sinh tiếp tục đến lớp, một gia đình thay đổi điều kiện vệ sinh cho thấy, công tác dân vận ở cơ sở không phải những điều xa xôi.
Có việc phải đi lại nhiều lần, nói với cả cha mẹ và con cái; có chủ trương phải cùng người dân tính từng khoản kinh phí, tìm nguồn hỗ trợ và huy động cộng đồng chung tay.
Sự đồng thuận không đến ngay sau một lời vận động mà được tạo nên từ việc cán bộ hiểu hoàn cảnh từng nhà, nói điều người dân cần hiểu và cùng họ đi đến kết quả. Đó cũng là lý do một cán bộ người Mông trưởng thành từ chính thôn bản có thể trở thành cầu nối gần gũi giữa tổ chức đảng, chính quyền và Nhân dân.
Giữ “hạt nhân” khi địa bàn rộng hơn
Câu chuyện ở Cán Su Phìn gặp một điểm chung với thôn Xín Cái, xã Sơn Vĩ. Sau sáp nhập, Chi bộ Xín Cái có 16 đảng viên, trong đó phần lớn là người trong thôn và hai đảng viên là cán bộ Ban Quản lý dự án của xã; trước sáp nhập, chi bộ có 9 đảng viên.
Thôn có 128 hộ với 677 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Mông và Dao. Bí thư Chi bộ Chảo Chỉn Sinh cùng Chi ủy duy trì sinh hoạt mỗi tháng một lần, mỗi quý tổ chức một buổi sinh hoạt chuyên đề.
Trong sinh hoạt, nhiệm vụ không được giao chung chung mà từng đảng viên được phân công phụ trách các hộ gia đình. Cách làm ấy giúp chi bộ giữ được mối liên hệ thường xuyên với dân khi địa bàn và số đảng viên cùng thay đổi.
Già Mí Pó, sinh năm 1994, Trưởng thôn Xín Cái, là lớp cán bộ trẻ trưởng thành từ cơ sở. Ở một thôn vùng cao, công việc của Trưởng thôn trải từ tuyên truyền chủ trương, nắm tình hình đời sống đến vận động người dân phát triển sản xuất, đưa trẻ đến trường và phối hợp giải quyết những vấn đề phát sinh.
Nhưng bài toán lâu dài vượt ra ngoài việc có một vài cán bộ trẻ nhiệt tình. Chi bộ Xín Cái đang gặp khó trong tạo nguồn phát triển Đảng do nhiều thanh niên đi làm tại các công ty xa địa phương; một số trường hợp có nguyện vọng phấn đấu lại vướng yêu cầu xác minh lý lịch. Khi người trẻ rời bản, nguồn cán bộ tại chỗ mỏng đi, trong khi yêu cầu đối với đội ngũ ở thôn ngày càng cao.
Khó khăn của Xín Cái cũng là một phần trong bức tranh chung sau khi toàn tỉnh tổ chức lại 3.802 thôn, tổ dân phố thành 1.805 đơn vị và kiện toàn hệ thống chi bộ tương ứng.
Đến hết 6 tháng đầu năm 2026, Đảng bộ tỉnh có 139.250 đảng viên; riêng các chi bộ thôn, tổ dân phố có 80.250 đảng viên, chiếm gần 58% tổng số đảng viên toàn tỉnh.
Trong 2.282 đảng viên mới được kết nạp, có 1.162 người sinh hoạt tại các chi bộ thôn, tổ dân phố. Đây là lực lượng đông đảo nhất, gần dân nhất, trực tiếp đưa nghị quyết vào cuộc sống.
Việc giảm hơn một nửa số đầu mối đồng nghĩa nhiều chi bộ mới có quy mô lớn hơn, khiến phương thức phân công, nắm tình hình và tổ chức sinh hoạt cũng phải đổi mới tương ứng.
Thực tế nhân sự sau sắp xếp cho thấy yêu cầu ấy không dễ đáp ứng trong một sớm một chiều. Trong 8.717 cấp ủy viên của 1.805 chi bộ thôn, tổ dân phố, còn hàng trăm Bí thư, Phó Bí thư chưa đáp ứng tiêu chuẩn về độ tuổi hoặc trình độ học vấn; 41 chi bộ còn khuyết Phó Bí thư.
Tại Sơn Vĩ, từ 51 thôn tổ chức lại còn 24 thôn, nhưng 15 thôn vẫn chưa đạt tiêu chuẩn do điều kiện đặc thù; 18 Bí thư, Phó Bí thư chưa đủ tiêu chuẩn về trình độ học vấn.
Những con số này cho thấy xây dựng đội ngũ cán bộ thôn ở vùng cao cần một lộ trình phù hợp: vừa chuẩn hóa, trẻ hóa, nâng năng lực số, vừa trân trọng uy tín, kinh nghiệm và khả năng vận động quần chúng của người cán bộ tại chỗ.
Một Chi bộ mạnh không được đo chủ yếu bằng số đảng viên hay số buổi sinh hoạt, mà bằng khả năng nhận ra vấn đề của thôn và tổ chức đảng viên cùng giải quyết.
Việc phân công từng đảng viên phụ trách hộ ở Cán Su Phìn và Xín Cái là cách đưa trách nhiệm về một địa chỉ cụ thể. Đảng viên biết gia đình nào có con đứng trước nguy cơ bỏ học, hộ nào cần tiếp cận vốn, nhà nào còn khó khăn về nơi ở, khu dân cư nào chưa thay đổi thói quen vệ sinh.
Khi thông tin từ cơ sở được nắm chắc, chi bộ mới có thể lựa chọn đúng việc cần bàn, cán bộ xã mới có dữ liệu thực tế để tổ chức thực hiện chính sách. Phương thức lãnh đạo vì thế được đổi mới từ những phân công rất gần gũi, dễ kiểm tra và có thể nhìn thấy kết quả.
Cán bộ cơ sở đứng ở tuyến đầu không có nghĩa mọi việc đều đặt lên vai một Bí thư Chi bộ hay Trưởng thôn. Giá trị của người cán bộ nằm ở khả năng khơi dậy và kết nối sức mạnh cộng đồng: chính sách hỗ trợ của Nhà nước, trách nhiệm của đảng viên, sự vào cuộc của dân quân, đoàn viên, thanh niên và nỗ lực của mỗi gia đình.
Căn nhà của anh Thò Mí Lềnh được dựng lên theo cách ấy. Việc học của Thò Mí Phình được tiếp nối từ sự kiên trì giữa cán bộ với gia đình. Công trình vệ sinh của anh Thò Mí Xì được hoàn thành sau nhiều lần giải thích. Mỗi kết quả đều nhỏ nếu tách riêng, nhưng khi được nhân lên trong hàng trăm thôn bản, đó chính là cách niềm tin của Nhân dân được bồi đắp từ cơ sở.
Sau sắp xếp, địa bàn có thể rộng hơn, số hộ trong mỗi thôn có thể nhiều hơn, nhưng khoảng cách giữa tổ chức Đảng với nhân dân không thể vì thế mà giãn ra.
Điều giữ cho khoảng cách ấy gần lại là bước chân của những cán bộ biết tìm đến dân trước khi dân phải tìm đến mình; là những đảng viên nhận trách nhiệm với từng nhóm hộ; là những buổi sinh hoạt chi bộ bắt đầu từ vấn đề thật của thôn và kết thúc bằng một người chịu trách nhiệm thực hiện.
Từ Cán Su Phìn đến Xín Cái, đổi mới phương thức lãnh đạo bắt đầu từ việc cán bộ rời bàn họp, đi vào từng ngôi nhà và cùng người dân biến chủ trương thành những thay đổi có thể nhìn thấy trong cuộc sống.
Từ những bản làng biên giới, mạch đổi mới ấy tiếp tục được nối dài ở vùng quê cách mạng Tân Trào, nơi một Bí thư Chi bộ đã 28 năm giữ niềm tin của dân bằng những việc làm cụ thể./.
Mời độc giả theo dõi chùm bài tại đây:
Vận hành mô hình chính quyền hai cấp - Cuộc sát hạch của bộ máy mới
Từ những bản làng biên giới đến vùng quê cách mạng Tân Trào, các Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn đang trở thành những “điểm nối” gần dân nhất của Đảng.
