EU và Hà Lan bị kiện do việc EU thu giữ các loại thuốc tân dược của họ có thểgây ảnh hưởng đến việc chăm sóc sức khỏe tại những quốc gia nghèo và làm tổn hạiđến thương mại toàn cầu.
Tranh cãi nổ ra xung quanh một trong những vấn đề nhạy cảm nhất đang chia rẽ cácnước giàu và các nước nghèo liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ của các tập đoàn,trong đó có việc các nhà sản xuất dược phẩm ngăn cản khả năng tiếp cận thuốcchữa bệnh của người dân tại các nước đang phát triển.
Ấn Độ cho biết EU và Hà Lan đã viện lý do vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tại quốcgia trung chuyển để tiến hành thu giữ các lô hàng tân dược, mặc dù các loại tândược bị nghi ngờ này là hợp pháp tại cả quốc gia xuất khẩu và nhập khẩu.
Phát biểu trước báo giới, Đại sứ Ấn Độ tại WTO, Ujal Singh Bhatia cho rằng việcthu giữ nói trên là một phần trong nỗ lực phối hợp của các nước giàu nhằm củngcố chế độ sở hữu trí tuệ hiện hành và rút lại cơ chế đối xử đặc biệt đối với cácquốc gia đang phát triển.
Ấn Độ đã nhiều lần yêu cầu EU và Hà Lan cung cấp danh sách các tân dược có thểbị thu giữ để qua đó Ấn Độ có thể điều tra các công ty sản xuất tân dược giả.Tuy nhiên, cho đến nay Ấn Độ vẫn không nhận được các danh sách chi tiết.
Về phần mình, các quan chức EU lập luận rằng mục đích của họ là kiểm tra để xácđịnh các loại thuốc giả, chứ không nhằm ngăn cản người dân ở các nước đang pháttriển nhận được thuốc chữa bệnh.
EU cũng đồng thời bày tỏ hy vọng tìm lối thoát ra khỏi cuộc tranh chấp thươngmại này thông qua đàm phán.
Phát ngôn viên về vấn đề thương mại của EU John Clancy cho biết Ủy ban châu Âuđã tiến hành thảo luận nhiều tháng nay với Ấn Độ và cũng đã đưa ra những kháiniệm pháp lý nhằm làm rõ các quy định về trung chuyển tân dược.
Ông đồng thời nhấn mạnh EU vẫn thực hiện đầy đủ các cam kết nhằm đảm bảo ngườidân ở những nước nghèo nhất có khả năng tiếp cận với các loại thuốc chữa bệnh.
Tranh cãi giữa hai bên phát sinh kể từ tháng 12 năm 2008, khi hải quan cảngRotterdam Hà Lan thu giữ lô hàng thuốc điều trị bệnh huyết áp của Ấn Độ trungchuyển qua cảng này trước khi tới Brazil. Lượng thuốc bị giữ này đủ để điều trịbệnh cho khoảng 300.000 bệnh nhân trong vòng một tháng và sau đó đã được trả lạicho Ấn Độ.
Trong các năm 2008 và 2009, hải quan Hà Lan, Pháp và Đức đã thu giữ ít nhất 19lô hàng tân dược quá cảnh của Ấn Độ, trong đó có các lô hàng thuốc chữa bệnhhuyết áp, tim mạch, HIV/AIDS, tâm thần phân liệt và mất trí nhớ...
Cả Brazil và Ấn Độ đã yêu cầu tham vấn với EU và Hà Lan về vấn đề này và đây làbước đi chính thức đầu tiên theo thủ tục giải quyết tranh chấp thương mại tạiWTO.
Các bên sẽ có 60 ngày để tự giải quyết, trong trường hợp không đạt được kết quả,Ấn Độ và Brazil có thể yêu cầu WTO thành lập một uỷ ban chuyên trách để xem xétliệu hành động của EU có vi phạm các quy định thương mại quốc tế hay không./.