Chỉ trong vài ngày gần đây, giá sầu riêng Ri6 tại tỉnh Đồng Tháp bất ngờ lao dốc, xuống mức thấp nhất từ trước đến nay, khiến nhà vườn và thương lái rơi vào tình cảnh khó khăn.
Nguyên nhân chính được xác định là do ách tắc ở khâu kiểm nghiệm dư lượng Cadimi và chất vàng O, làm gián đoạn hoạt động thu mua, xuất khẩu.
Theo ghi nhận thực tế, tại nhiều địa phương trồng sầu riêng, giá Ri6 hiện chỉ dao động quanh mức 25.000- 35.000 đồng/kg, giảm hơn một nửa so với cùng kỳ năm trước.
Nhiều nhà vườn cho biết đây là mức giá thấp chưa từng có, trong khi chi phí sản xuất bình quân đã lên tới khoảng 40.000 đồng/kg, đồng nghĩa với việc người trồng đang chịu lỗ nặng.
Theo ông Dương Văn Đây, nông dân trồng 2 ha sầu riêng tại xã Ngũ Hiệp cho biết, vườn sầu riêng của gia đình còn khoảng 5-10 ngày nữa sẽ thu hoạch.
Hiện thương lái cho giá sầu riêng Ri6 chỉ còn 30.000 đồng/kg. Dự kiến đợt này, gia đình thu hoạch hơn 10 tấn sầu riêng Ri6, với thu nhập khoảng 300 triệu đồng.
Với mức giá này gia đình chỉ huề vốn, do áp dụng phương thức canh tác hữu cơ, ít sử dụng phân bón hóa học. Riêng các nhà vườn khác chi phí đầu vào tăng cao sẽ không thu được lãi, thậm chí lỗ vốn.
Tình trạng giảm giá diễn ra đúng thời điểm sầu riêng bước vào đầu vụ thu hoạch chính, khiến áp lực tiêu thụ càng gia tăng.
Đáng lo ngại, nhiều cơ sở thu mua và kho đóng gói phải tạm ngưng hoạt động do không thể hoàn tất các thủ tục kiểm nghiệm, dẫn đến chuỗi cung ứng bị “đứt gãy” cục bộ.
Theo các thương lái, việc nhiều phòng kiểm nghiệm tạm dừng nhận mẫu hoặc quá tải khiến doanh nghiệp không thể xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, thị trường tiêu thụ chủ lực. Khi không có kết quả kiểm nghiệm, các kho buộc phải hạn chế thu mua, thậm chí đóng cửa, kéo theo giá sầu riêng giảm sâu.
Theo anh Huỳnh Thanh Nhã, thương lái thu mua sầu riêng tại xã Hội Cư, khoảng vài ngày nay, giá sầu riêng Ri6 bất ngờ giảm mạnh. Nguyên nhân là do các phòng kiểm nghiệm Cadimi và vàng O tạm ngừng nhận mẫu dẫn đến các kho không thu mua. Đối với các nhà vườn đã nhận tiền cọc, nếu không giảm giá thì thương lái không cắt.
Thời điểm này năm trước, sầu riêng Ri6 nằm ở mức 55.000 - 60.000 đồng/kg, nhưng năm nay lại giảm hơn một nửa. Đây là mức thấp nhất từ trước đến nay. Hiện nay, sầu riêng Ri6 đang bước vào đầu mùa thuận. Tuy nhiên, do phòng test tạm ngừng nên nhiều kho đóng cửa, chỉ lấy số lượng đủ rồi ngưng “ăn hàng.”
"Hiện mỗi ngày, các kho báo giá từ rất sớm. Thương lái khi cắt sầu riêng phải gọi báo số lượng với kho. Nếu không thông báo cho kho thì họ không nhận hàng, đành phải bán cho các cơ sở tách múi với giá thấp hơn. Đợt này nhà vườn, thương lái gì cũng điêu đứng, nhưng thiệt nhất vẫn là nhà vườn,” anh Huỳnh Thanh Nhã chia sẻ.
Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp cho biết, khoảng 1 tuần nay, giá sầu riêng Ri6 liên tục giảm và đang chạm đáy.
Hiện sầu riêng Ri6 tại vườn có giá khoảng 35.000 đồng/kg trở xuống, loại xấu thì 30.000 đồng/kg. Các vựa thông báo với doanh nghiệp rằng phòng test đã đóng cửa hết nên ngưng thu mua.
Theo ông Lợi, hiện nay, sầu riêng đang chuẩn bị vào đợt thu hoạch rộ vụ thuận. Một số vườn đã bắt đầu thu hoạch. Mỗi ký sầu riêng nhà vườn cho biết chi phí lên đến khoảng 40.000 đồng. Trong khi chi phí đầu vào tăng cao, với giá bán này, nhà vườn trồng sầu riêng đang thua lỗ.
Ông Lợi cho biết thêm, nguyên nhân giá sầu riêng Ri6 giảm mạnh là do phòng test đóng cửa. Khi vào mùa vụ, phòng test nếu đóng cửa khoảng 3 ngày là tê liệt. Hiện nay, giá và việc tiêu thụ sầu riêng nằm khâu phòng test.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, toàn tỉnh hiện có hơn 134.900 ha cây ăn trái, với sản lượng trên 2,5 triệu tấn. Riêng mặt hàng sầu riêng có sản lượng hơn 556.000 tấn. Toàn tỉnh có 350 mã số; 111 nhà đóng gói sầu riêng (trong đó có 80 nhà đóng gói bị tạm dừng).
Để hướng đến sản xuất và xuất khẩu sầu riêng bền vững, thời gian qua, ngành nông nghiệp đã tập trung triển khai các giải pháp khắc phục tồn dư Cadimi. Ngành đã xây dựng các mô hình khắc phục vùng trồng sầu riêng bị nhiễm Cadimi.
Qua kết quả của các chỉ tiêu theo dõi cho thấy, sử dụng phân hữu cơ kết hợp với chế phẩm sinh học, Biochar có chỉ tiêu phân tích trên đất, lá và trái đều giảm.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, định hướng đến năm 2030, diện tích sầu riêng của toàn tỉnh đạt 38.290 ha. Để phát triển bền vững ngành hàng sầu riêng, ngành khuyến cáo nông dân kiểm soát phân bón, nước tưới nhằm giảm nguồn Cadimi đầu vào.
Đồng thời, bón vôi, hữu cơ, VSV, Biochar, bổ sung Zn, Si nhằm nâng độ pH, hạn chế cây hấp thu Cadimi.
Một trong những giải pháp trọng tâm là kiểm nghiệm đất - trái, phân loại vườn nhằm tránh lô hàng bị trả về; đặc biệt là truy xuất nguồn gốc, quản lý vùng trồng để đảm bảo xuất khẩu an toàn./.
Xuất khẩu lô sầu riêng đầu tiên theo “luồng xanh” qua cửa khẩu Hữu Nghị