Trong những năm gần đây, nhiều trường phổ thông tại Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động đưa nội dung trí tuệ nhân tạo (AI) vào giảng dạy ở các mức độ khác nhau, từ giảng dạy về AI cho học sinh, đến ứng dụng vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy các môn học.
Hoạt động này đã mang lại những kết quả nổi bật, góp phần giúp học sinh sớm tiếp cận công nghệ mới, hình thành tư duy số.
Đây là tiền đề quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh triển khai hiệu quả chủ trương chuyển đổi số toàn diện, phổ cập và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong giáo dục và đào tạo, được đề cập trong Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Triển khai linh hoạt
Thời gian qua, việc đưa trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy, ứng dụng trong trường học tại Thành phố Hồ Chí Minh được thực hiện với nhiều mức độ khác nhau, tùy điều kiện thực tiễn mỗi trường, từ ứng dụng như một công cụ hỗ trợ dạy và học đến tổ chức giảng dạy về AI cho học sinh.
Là một trong những trường mũi nhọn của Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong (phường Chợ Quán) đã tiên phong đưa nội dung AI vào giảng dạy cho học sinh từ 7 năm nay.
Ở giai đoạn đầu, chương trình dạy AI của trường gồm hai cấp độ: phổ cập dành cho học sinh khối lớp 10 và chuyên sâu dành cho học sinh yêu thích, có đủ năng lực và đam mê nghiên cứu.
Trên cơ sở triển khai thực tiễn, nhà trường đã điều chỉnh chương trình thành ba cấp độ: phổ cập; nâng cao-ứng dụng; nâng cao-nghiên cứu chuyên sâu.
Ở cấp độ phổ cập, chương trình triển khai cho học sinh khối lớp 10, tập trung trang bị kiến thức nền tảng công nghệ AI, lập trình cơ bản và ứng dụng, phân tích dữ liệu, tư duy thiết kế, điện toán đám mây…
Cấp độ nâng cao-ứng dụng dành cho học sinh đã hoàn thành cấp độ phổ cập, với nội dung học tập sâu hơn như về nền tảng AI nâng cao, lập trình Python trên web, kỹ năng phân tích dữ liệu và làm sạch dữ liệu, thiết kế và tích hợp ứng dụng, kết nối API, học máy, triển khai các dự án nhỏ...
Ở cấp độ nâng cao-nghiên cứu chuyên sâu, chương trình hướng đến những học sinh có định hướng theo học các ngành liên quan AI ở bậc đại học hoặc những học sinh có niềm đam mê nghiên cứu lĩnh vực này. Nội dung chương trình ở cấp độ này tập trung vào Toán AI, học máy, lập trình AI, nghiên cứu AI và thực hiện dự án.
Bà Phạm Thị Bé Hiền, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong chia sẻ, chương trình đã mang lại hiệu quả rõ nét trong việc trang bị kiến thức và kỹ năng ứng dụng AI trong học sinh.
Những năm gần đây, nhiều học sinh của trường đã thực hiện được các đề tài nghiên cứu, ứng dụng AI và giành giải cao ở các cuộc thi khoa học, kỹ thuật cấp thành phố, quốc gia và quốc tế.
Kết quả này cho thấy việc dạy AI trong học sinh phổ thông không chỉ giúp học sinh cập nhật công nghệ hiện đại, tiếp cận với xu thế chung của thế giới, mà còn góp phần phát hiện, bồi dưỡng năng lực nghiên cứu, sáng tạo vượt trội của học sinh từ sớm.
Thời gian qua, Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du (phường Bến Thành) cũng là đơn vị tích cực triển khai giáo dục AI cho học sinh. Nhà trường đã xây dựng các chương trình đào tạo tư duy và năng lực AI cho học sinh, không chỉ giúp các em làm quen với công nghệ, mà còn phát triển khả năng sáng tạo và ứng dụng AI trong học tập, đời sống.
Để triển khai hiệu quả nội dung này, nhà trường chú trọng tập huấn, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên về AI để ứng dụng trong soạn giảng, kiểm tra, đánh giá và hỗ trợ học sinh học tập cá nhân hóa.
Nhiều giáo viên đã chủ động thử nghiệm, ứng dụng AI trong thiết kế bài giảng, chấm bài và hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học.
Nhà trường cũng tăng cường kết nối với phụ huynh và doanh nghiệp công nghệ tổ chức các hoạt động STEM cho học sinh trải nghiệm; triển khai các dự án “AI trong đời sống”, giúp các em nhận thức AI không phải là một khái niệm xa vời, mà là công cụ hữu ích phục vụ con người.
Ông Cao Đức Khoa, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du nhận định, AI đang góp phần hình thành một thế hệ học sinh số, năng động, nhanh nhạy trong tiếp cận tri thức, song cũng tiềm ẩn nguy cơ nếu thiếu định hướng.
Vì vậy, theo ông, nhà trường cần chủ động xây dựng quy tắc ứng xử số, hướng dẫn học sinh sử dụng AI đúng mục đích; lồng ghép giáo dục đạo đức công nghệ vào các môn học và hoạt động giáo dục, để học sinh hiểu rõ công nghệ là phương tiện, còn con người mới là chủ thể sáng tạo.
Việc đưa AI vào giáo dục còn được triển khai từ bậc tiểu học theo hướng xây dựng nền tảng kỹ năng công dân số cho học sinh.
Tại Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Sài Gòn), nhà trường đã triển khai các bước đi bài bản, từ xây dựng hạ tầng, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, đến đổi mới cách dạy và học.
Nhà trường đã xây dựng phòng học kỹ năng số hiện đại làm không gian cho học sinh tìm hiểu về công nghệ, học cách làm chủ công nghệ, sử dụng công nghệ có trách nhiệm.
Bên cạnh tăng cường bồi dưỡng kiến thức về AI, nhà trường khuyến khích giáo viên chuyển từ truyền đạt kiến thức sang dẫn dắt năng lực và đổi mới soạn giảng, tổ chức dạy học theo hướng tích hợp công nghệ và AI.
Theo bà Đỗ Ngọc Chi, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, chuyển đổi số trong giáo dục không chỉ là trang bị thiết bị hay phần mềm, mà là hành trình chuyển hóa nhận thức, văn hóa và năng lực con người.
Khi giáo viên làm chủ công nghệ, học sinh được học, biết sử dụng công nghệ một cách an toàn và nhân văn, phụ huynh trở thành người đồng hành cùng con trong thế giới số, thì chuyển đổi số mới thực sự đi vào đời sống giáo dục, trở thành sức mạnh mềm của một ngôi trường hạnh phúc và thông minh.
Thí điểm ở trường có đủ điều kiện
Đáp ứng yêu cầu thực tiễn, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Khung nội dung thí điểm giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông. Trên cơ sở đó, mới đây, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Kế hoạch triển khai thí điểm nội dung này trong năm học 2025-2026.
Theo đó, hơn 170 trường học, gồm các trường trung học phổ thông chuyên, trường chất lượng cao, tiên tiến hội nhập và trường học số trên địa bàn thành phố được chọn triển khai thí điểm trước, ngay trong học kỳ 2.
Tùy điều kiện thực tế, các trường chủ động lựa chọn hình thức triển khai phù hợp và lồng ghép mục tiêu giáo dục AI vào kế hoạch giáo dục của nhà trường, kế hoạch dạy học của từng môn học và hoạt động giáo dục.
Với các trường còn lại, Sở cũng yêu cầu đảm bảo 100% thực hiện lồng ghép nội dung AI vào các môn học và hoạt động giáo dục.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo, việc triển khai giáo dục AI cho học sinh phổ thông góp phần hình thành và phát triển các năng lực quan trọng cho người học, trang bị cho học sinh kiến thức nền tảng, kỹ năng vận dụng cơ bản về AI và sử dụng AI một cách an toàn, có trách nhiệm.
Nội dung giáo dục AI được triển khai linh hoạt, trong đó lồng ghép trong các môn học, hoạt động giáo dục thuộc Chương trình giáo dục phổ thông, nhất là môn Tin học, là hình thức ưu tiên nhằm đảm bảo tính phổ cập và không gây quá tải chương trình.
Các trường có đủ điều kiện về giáo viên có thể xây dựng các chuyên đề học tập hoặc môđun độc lập, phù hợp với đối tượng học sinh. Ngoài ra, các trường có thể tổ chức dạy học tăng cường, câu lạc bộ, ngoại khóa về AI để lan tỏa kiến thức, truyền cảm hứng cho học sinh.
Việc tăng cường hợp tác giữa trường phổ thông với các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức, cá nhân nhằm hỗ trợ chuyên môn, học liệu và hoạt động trải nghiệm thực tiễn được khuyến khích.
Ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh lưu ý các trường, khi triển khai nội dung này không làm thay đổi hay gây quá tải Chương trình giáo dục phổ thông.
Nội dung và hoạt động giáo dục AI phải được thiết kế phù hợp với tâm lý lứa tuổi, nhu cầu và khả năng tiếp cận công nghệ của học sinh ở từng cấp học, lớp học.
Các trường phát huy tính chủ động trong việc lựa chọn hoặc kết hợp nhiều hình thức triển khai, đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tiễn; vừa thí điểm vừa đánh giá rút kinh nghiệm, không nóng vội, hình thức.
Bên cạnh đó, khi triển khai nội dung này, các trường chú trọng khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn lực sẵn có, tránh đầu tư dàn trải, lãng phí, kém hiệu quả; đặc biệt phải có giải pháp phù hợp để mọi đối tượng học sinh, đặc biệt học sinh ở vùng có điều kiện kinh tế-xã hội còn khó khăn đều có cơ hội tiếp cận với giáo dục trí tuệ nhân tạo./.
Bộ GD-ĐT ban hành khung thí điểm giáo dục AI cho học sinh phổ thông
Khung nội dung giáo dục AI cho học sinh dựa trên 4 mạch kiến thức chính: tư duy lấy con người làm trung tâm, đạo đức AI, các kỹ thuật và ứng dụng AI, thiết kế hệ thống AI.
