Khơi thông điểm nghẽn thể chế để bứt phá khoa học công nghệ quốc gia

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết thể chế triển khai Nghị quyết 57 cơ bản đã hoàn thiện, nguồn lực đầu tư tăng mạnh, song hoạt động giải ngân vẫn còn những thách thức.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Sau khi Nghị quyết 57 được ban hành, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu trình Quốc hội, Chính phủ ban hành theo thẩm quyền 195 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó Quốc hội đã thông qua 11 luật và một nghị quyết đặc thù là Nghị quyết số 193, về cơ bản thể chế triển khai Nghị quyết 57 đã hoàn thiện. Đặc biệt, nguồn ngân sách bố trí tăng nhanh, 75.000 tỷ đồng (năm 2025), 95.000 tỷ đồng (năm 2026) và dự kiến 120.000 tỷ đồng (năm 2027).

Thông tin trên được Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết tại phiên chất vấn diễn ra ngày 12/11, chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị thể hiện tầm nhìn mang tính lịch sử, xác định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại đồng thời là động lực chính của mô hình phát triển mới.

Kết quả của sau gần 2 năm triển khai Nghị quyết, chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu GII năm 2026 của Việt Nam tăng lên một bậc, xếp thứ 43/139 quốc gia và đứng thứ 3 trong ASEAN. Việt Nam đã phê duyệt 11 nhiệm vụ công nghệ chiến lược với tổng kinh phí 6,6 nghìn tỷ đồng, trong đó vốn xã hội hóa đạt 71,8%; Phê duyệt đồng tài trợ 11 nhiệm vụ nghiên cứu chung Việt Nam-Nhật Bản về chip bán dẫn với tổng kinh phí gần 500 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam đã từng bước làm chủ một số công nghệ lõi trong lĩnh vực như 5G, robot, UAV, camera, AI, vaccine… Cùng với đó, tốc độ internet di động của Việt Nam tăng 50 bậc lên hạng 8 thế giới đồng thời mạng 5G phủ sóng 93,4% dân số với 27,2 triệu thuê bao. Đáng chú ý, cả nước đã phủ sóng 483 thôn lõm sóng và kích hoạt hệ internet vệ tinh tại 196 điểm khó khăn nhất.

ttxvn_potal-quoc-hoi-chat-van-nhom-van-de-thu-hai-thuoc-linh-vuc-khoa-hoc-va-cong-nghe-9148846-1.jpg
Phiên chất vấn nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho hay đến nay, cơ bản 100% thôn bản trên cả nước đã được phủ sóng viễn thông. Với thành tích này, Việt Nam đã nhận giải thưởng Lãnh đạo Chính phủ năm 2026 do Hiệp hội Thông tin di động toàn cầu trao tặng.

Cụ thể, doanh thu lĩnh vực công nghiệp công nghệ số trong 10 tháng của năm 2026 ước đạt 254,6 tỷ USD, tăng 53%. 254,6 tỷ USD, tăng 53%. Đến nay, Việt Nam đã ban hành khung kiến trúc tổng thể số quốc gia với danh mục 79 nền tảng dùng chung; Có 70/104 cơ sở dữ liệu chuyên ngành và 8/12 cơ sở dữ liệu trọng yếu đã được đồng bộ với Trung tâm dữ liệu quốc gia. Hiện nay, cả nước có hơn 36 triệu chứng thư kỹ số đã được cấp.

Những kết quả ghi nhận đang từng biết khẳng định năng lực số và trí tuệ nhân tạo gắn với mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh số mà Nghị quyết 57 đã đặt ra. Dấu ấn đáng ghi nhận, chỉ số AI toàn cầu của Việt Nam đã tăng 18 bậc. Theo đó, báo cáo xếp hạng năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo thế giới năm 2026, Việt Nam đứng thứ 36 thế giới và thứ 3 ASEAN.

Tuy nhiên, việc thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị vẫn còn một số tồn tại, hạn chế và điểm nghẽn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ thẳng thắn chỉ ra đến ngày 30/10 giải ngân mới đạt 42,12% dự toán trong phạm vi thống kê của Kho bạc Nhà nước đồng thời việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế, việc định giá tài sản trí tuệ hình thành từ ngân sách Nhà nước còn lúng túng.

Mặt khác, một số nhiệm vụ công nghệ chiến lược triển khai và công tác xây dựng dữ liệu còn chậm, chưa đồng bộ. Về nhân sự, cán bộ cấp xã ở một số nơi phải sử dụng nhiều phần mềm, người dân còn phải cung cấp lại thông tin. Năng lực kiểm chứng AI, bảo vệ dữ liệu và ứng phó với nội dung giả mạo cần tiếp tục được nâng cao.

Trên tinh thần đó, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ trân trọng lắng nghe và cầu thị tiếp thu, các câu hỏi và ý kiến của đại biểu Quốc hội, cử tri cả nước phản ánh quyết tâm, đưa các các quyết sách đột phá của Nghị quyết 57 đóng góp đắc lực cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước./.

(Vietnam+)

Tin cùng chuyên mục