Trong Tuần lễ sân khấu và nghệ thuật trình diễn “Đồng cam cộng hưởng” (20-25/10) tại Hà Nội, người khuyết tật không chỉ xuất hiện trong tác phẩm mà trở thành người trực tiếp sáng tạo, dẫn dắt.
Trong vòng 6 ngày, các nghệ sỹ khuyết tật và không khuyết tật từ Việt Nam, Áo, Italy, Đức, Hàn Quốc và Vương Quốc Anh sẽ cùng tham gia trình diễn và thảo luận về nghệ thuật bao hàm.
Sự kiện do Liên minh các Viện Văn hóa Quốc gia châu Âu tại Việt Nam (EUNIC Vietnam) khởi xướng, dưới sự chỉ đạo nghệ thuật của Ơ Kìa Hà Nội và sự điều phối của Goethe-Institut Hà Nội và Hội đồng Anh tại Việt Nam cùng các tổ chức thành viên EUNIC.
Theo nhà sản xuất, đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp, “Đồng cam cộng hưởng” đặt câu hỏi: Nghệ thuật trình diễn sẽ ra sao khi mọi cơ thể, mọi giọng nói và mọi cách hiện diện đều cùng hiện diện trên sân khấu.
Từ đó, Liên hoan tìm kiếm, đồng hành và tạo không gian trình diễn cho các cá nhân và nhóm thực hành sân khấu và nghệ thuật trình diễn tại Việt Nam - những người đặt tinh thần đa dạng và bao hàm làm trung tâm trong thực hành của mình.
Liên hoan mang đến tám tác phẩm biểu diễn, hai workshop, ba buổi tọa đàm và một chương trình chiếu phim tài liệu, trải dài từ kịch, múa đương đại, kịch không lời đến opera, hợp xướng và trình diễn tham gia.
Từ những tác phẩm sân khấu kinh điển của Châu Âu được dàn dựng dưới góc nhìn đương đại, cho đến những tác phẩm gốc đương đại đa dạng về thể loại như múa, âm nhạc, opera, kịch, “Đồng cam cộng hưởng” mong muốn làm nổi bật những đóng góp sáng tạo của các nghệ sỹ khuyết tật và không khuyết tật trên nhiều hình thức và lĩnh vực nghệ thuật đa dạng.
Theo đó, chương trình không chỉ mong muốn đặt ra câu chuyện về sự tiếp cận trong nghệ thuật, mà còn hướng đến việc khám phá cách góc nhìn từ trải nghiệm khuyết tật có thể mở rộng những cách chúng ta định hình thẩm mỹ trong nghệ thuật và sân khấu; đồng thời qua đó gợi mở những góc nhìn thường bị bỏ quên hoặc bị gạt ra ngoài lề - đặc biệt là trong bối cảnh đời sống văn hoá chủ yếu được định hình bởi người không khuyết tật.
Theo đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp, qua quá trình thực hành nghệ thuật và làm việc cùng cộng đồng, chị nhận thấy điều quan trọng không chỉ là tạo điều kiện để mọi người được tiếp cận nghệ thuật, mà còn là trao cho họ cơ hội trực tiếp tham gia vào quá trình sáng tạo.
Thay vì chỉ thực hiện những hoạt động được cho là có ích cho cộng đồng, cần tạo điều kiện để chính các thành viên trong cộng đồng trở thành người đồng hành, cùng tham gia và đóng góp. Mỗi người có những khả năng, trải nghiệm và thế mạnh riêng cần được nhìn nhận, tôn trọng.
Với sân khấu và nghệ thuật trình diễn, người khuyết tật không chỉ hiện diện với tư cách khán giả hay người thụ hưởng, mà còn có thể trở thành nghệ sỹ, người sáng tạo và chủ thể của tác phẩm. Khi người khuyết tật và không khuyết tật cùng làm việc, những khác biệt có thể mở ra cách biểu đạt mới, làm phong phú thêm trải nghiệm nghệ thuật./.