Đặt lên bàn nghị sự hơn 30 nội dung tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI tiếp tục nỗ lực hoàn thiện thể chế, tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn, khơi thông nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.
Đây là kỳ họp chuyên đề xây dựng pháp luật, nên nhiều dự án luật được trình từ phiên khai mạc và thảo luận tại tổ ngay chiều cùng ngày. Kỳ họp không thường lệ thứ nhất cũng có thời gian làm việc dài nhất so với các kỳ họp bất thường trước đây, trong đó Quốc hội làm việc liên tục cả thứ Bảy, Chủ nhật.
Bên lề kỳ họp, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp) chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus những nhiệm vụ trọng tâm của Kỳ họp không thường lệ thứ nhất và không khí làm việc nghiêm túc, trách nhiệm của Quốc hội.
Giải quyết rốt ráo những vấn đề bất cập
- Thưa đại biểu, Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI có những nội dung nổi bật gì?
Đại biểu Phạm Văn Hòa: Với 17 ngày làm việc, Quốc hội dự kiến xem xét, quyết định 33 nội dung. Trong 15 dự án luật sẽ được Quốc hội xem xét, thông qua, có nhiều đạo luật thuộc lĩnh vực kinh tế-tài chính: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng…
Quốc hội cũng xem xét, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, như chủ trương đầu tư các dự án: Đường Vành đai 5-Vùng Thủ đô Hà Nội; tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng; thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh; một số nội dung liên quan đến Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận.
Một số dự án luật quan trọng nhằm khơi thông nguồn lực của quốc gia là đất đai cũng được cho ý kiến lần đầu là Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi); Luật Đất đai (sửa đổi); Luật Nhà ở (sửa đổi).
- Thưa đại biểu, đây là kỳ họp không thường lệ lần đầu tiên kéo dài đến 17 ngày, làm việc cả thứ Bảy, Chủ nhật. Ông có thể chia sẻ về không khí làm việc khẩn trương, nghiêm túc của Quốc hội?
Đại biểu Phạm Văn Hòa: Ngoài hai kỳ họp thường lệ trong năm, Quốc hội khóa XV cũng đã tổ chức rất nhiều tại kỳ họp bất thường. Sang đến nhiệm kỳ khóa XVI thì đây là kỳ họp không thường lệ lần đầu tiên.
Nếu các kỳ họp bất thường trước đây thường chỉ diễn ra trong khoảng một tuần thì kỳ họp không thường lệ lần này kéo dài đến 17 ngày, trong đó Quốc hội phải làm việc liên tục cả thứ Bảy và Chủ nhật.
Đây là dịp để Chính phủ trình các dự án luật và các dự thảo nghị quyết có liên quan mật thiết đến đời sống người dân và kinh tế-xã hội của đất nước, đặc biệt là những dự thảo luật cần phải sửa đổi, bổ sung kịp thời để phù hợp với chủ trương của cấp thẩm quyền, đặc biệt là phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp đã triển khai được một năm nay.
Có những quy định áp dụng trong chính quyền địa phương ba cấp trước đây đã không còn phù hợp, đòi hỏi phải sửa đổi, bổ sung và xây dựng mới.
Theo chương trình xây dựng luật, pháp lệnh, dự kiến từ nay đến cuối năm, Quốc hội sẽ cho ý kiến và thông qua khoảng 80-90 dự thảo luật và nghị quyết. Cho nên kỳ họp không thường lệ này kéo dài để giảm áp lực cho kỳ họp thường lệ cuối năm. Quốc hội có thể giải quyết rốt ráo những vấn đề còn tồn tại để sang năm 2027 sẽ tiến hành hoạt động điều hành của Chính phủ được trơn tru, không để những bất cập pháp lý ảnh hưởng đến hoạt động của Chính phủ.
Chủ tịch Quốc hội đã nhấn mạnh rằng cả nước đang nỗ lực, quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Kỳ họp thể hiện quyết tâm chính trị, tinh thần chủ động, hành động quyết liệt, thực chất của Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan trong việc thể chế hóa và thực thi ngay các chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng của người dân, doanh nghiệp.
- Cá nhân ông đã có sự chuẩn bị như thế nào để có thể đóng góp ý kiến một cách hiệu quả nhất để xây dựng các dự thảo luật trong kỳ họp này?
Đại biểu Phạm Văn Hòa: Trước đây, đại biểu có khá nhiều thời gian để nghiên cứu dự thảo luật, nhưng kỳ họp này có không khí làm việc rất khẩn trương, có những dự thảo đưa được đưa lên ứng dụng cho đại biểu nghiên cứu vào buổi chiều tối nay thì ngày mai đã phải thảo luận rồi. Tôi cho rằng thời gian gấp gáp như vậy có thể khiến đại biểu chưa chuẩn bị tốt để tham gia thảo luận tại hội trường.
Ngược lại, các đại biểu đóng góp ý kiến tại tổ rất nhiều. Riêng với tổ 14 gồm đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp và tỉnh Quảng Ninh, tôi nhận thấy các đại biểu rất tích cực, sôi nổi. Chúng tôi thường xuyên làm việc quá giờ để có thể bàn luận, phản biện chi tiết để Ban soạn thảo nghiên cứu. Có thể nói rằng các đại biểu đã thể hiện rất tinh thần trách nhiệm rất cao.
Tuyên truyền để người dân thẩm thấu pháp luật
- Thưa đại biểu, có quan điểm cho rằng cần phải thay đổi từ tư duy “phổ biến pháp luật” sang xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật. Từ góc nhìn của đại biểu cơ quan lập pháp, ông có đánh giá thế nào về công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật hiện nay?
Đại biểu Phạm Văn Hòa: Kỳ này thì Quốc hội cũng thông qua Luật phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) để sửa đổi, bổ sung những bất cập, những hạn chế trong công tác giáo dục pháp luật cho toàn dân trong thời gian qua.
Mục tiêu cơ bản, cốt lõi của Luật là truyền tải đến tận người dân những nội dung thiết thực nhất, liên quan đến đời sống người dân nhất. Ví dụ như Luật Phòng chống ma túy có rất nhiều nội dung, nhiều chính sách nhưng điều chúng ta cần truyền thông là những điều cấm là gì để người dân nắm và hiểu được.
Hay dự án Luật Đất đai (sửa đổi) là đạo luật rất quan trọng, có tác động sâu rộng tới đời sống xã hội, với nhiều tư tưởng, định hướng mới, trực diện giải quyết nhiều vấn đề khúc mắc, được cử tri và Nhân dân đặc biệt quan tâm, như giá đền bù đất đai hiện nay cần phải tương đương với giá thị trường…
Dự thảo bổ sung những điểm mới như: Chính sách cho công tác giáo dục pháp luật, chọn lựa báo cáo viên, quy trách nhiệm cho bộ, ngành, Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh, cấp xã để tuyên truyền giáo dục pháp luật cho toàn dân.
Mỗi xã như trước đây đều có tủ sách pháp luật để người dân tới xem miễn phí, nhưng có điều bất cập là tủ sách luôn đóng kín. Người dân có thắc mắc về luật pháp cũng không biết hỏi ai. Từ thực tế đó, dự thảo quy định là các tủ sách pháp luật lúc nào cũng mở cửa và phải luôn có cán bộ tư pháp trực, giải thích cho người dân.
Công tác tuyên truyền cũng cần phải đổi mới, vừa tuyên truyền miệng, vừa thông qua kênh báo chí, các phương tiện thông tin đại chúng, ứng dụng di động… để người dân dễ dàng tiếp cận.
Và như tôi đã nói, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật phải chọn lựa những vấn đề cốt lõi, thiết thực, được người dân quan tâm nhất, không tuyên truyền tràng giang đại hải hoặc cung cấp những cuốn sách dày nặng thì rất khó đọc.
Mục tiêu cuối cùng là để người dân thẩm thấu pháp luật, từ đó mới có thể chấp hành theo pháp luật.
- Trân trọng cảm ơn đại biểu./.