Kể từ khi Việt Nam và Trung Quốc chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao đã đánh dấu một mốc son lịch sử trong mối quan hệ giữa hai nước. Đặc biệt, quan hệ thương mại tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trở thành điểm nhấn quan trọng trong hợp tác kinh tế song phương với kim ngạch trao đổi hàng hóa liên tục tăng trưởng và quy mô ngày càng mở rộng.
Trong bối cảnh đó, chuyến đi tham dự Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 33 và làm việc song phương tại Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kỳ vọng tạo xung lực mới, thúc đẩy kết nối kinh tế, mở rộng hợp tác thương mại, đầu tư và chuỗi cung ứng, đưa quan hệ kinh tế hai nước phát triển sâu rộng, cân bằng và thực chất hơn, tương xứng với tiềm năng và lợi thế của mỗi bên.
Đối tác tin cậy
Những năm gần đây, Trung Quốc vươn lên trở thành một trong những quốc gia hàng đầu thế giới về đổi mới công nghệ với sản phẩm tiêu dùng đa dạng như thiết bị điện tử, đồ gia dụng thông minh, robot, thiết bị bay không người lái, ô tô điện và các giải pháp số.
Với mẫu mã phong phú, tính năng đa dạng và giá cả hợp lý, các sản phẩm này ngày càng hiện diện rộng rãi tại Việt Nam, mở ra cơ hội hợp tác trong phân phối, hỗ trợ kỹ thuật, sản xuất và tham gia chuỗi cung ứng.
Ở chiều ngược lại, hàng hóa Việt Nam cũng ngày càng được người tiêu dùng Trung Quốc đón nhận. Cơ cấu xuất khẩu từng bước chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến, có giá trị gia tăng cao; hoạt động xúc tiến thương mại được mở rộng tới các địa phương sâu trong nội địa tại Trung Quốc.
Nhiều mặt hàng nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến và sản phẩm có nguồn gốc thảo dược của Việt Nam đã hiện diện tại hệ thống phân phối, bán lẻ tại thị trường này.
Đáng lưu ý, chất lượng sản phẩm là yếu tố then chốt tạo dựng niềm tin của người tiêu dùng. Cùng đó, hoạt động quảng bá, khai thác thị trường của doanh nghiệp và chính sách mở cửa, xúc tiến thương mại của cơ quan chức năng có vai trò quan trọng. Các hiệp định thương mại tự do (FTA) góp phần giảm rào cản thuế quan, trong khi lợi thế địa lý liền kề giúp Việt Nam tiết kiệm chi phí vận tải và thuận lợi tiếp cận thị trường Trung Quốc.
Thống kê cho thấy, năm 2025 kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc đạt 256,4 tỷ USD, tăng 24,8%. Trong số đó, Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc 70,4 tỷ USD, tăng 14,8%. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu 186 tỷ USD, tăng 29%; nhập siêu 115,6 tỷ USD, tăng 39,6% so với cùng kỳ năm 2024.
Trong 10 tháng năm 2026, kim ngạch thương mại đạt 290 tỷ USD, tăng 39,3%; trong đó Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 77,5 tỷ USD, tăng 36,2%. Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc đạt 212,5 tỷ USD, tăng 40,5%; nhập siêu từ Trung Quốc đạt 134,9 tỷ USD, tăng 43,2%.
Những con số này cho thấy mức độ gắn kết ngày càng lớn giữa hai nền kinh tế, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng và khai thác tốt hơn tiềm năng xuất khẩu của Việt Nam.
Tại buổi tiếp và làm việc với đoàn đại biểu Văn Phòng Nghiên cứu Quốc vụ viện Trung Quốc do Tiến sỹ Phạm Tất- Phó Chủ nhiệm Văn Phòng dẫn đầu, Thứ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam Lương Hoàng Thái khẳng định: Mặc dù tình hình thế giới diễn biến phức tạp nhưng quan hệ kinh tế thương mại Việt Nam-Trung Quốc những năm gần đây không ngừng phát triển và đạt được nhiều thành tựu tích cực.
Thứ trưởng Lương Hoàng Thái nhấn mạnh sự gần gũi về địa lý cùng mối quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện mở ra tiềm năng rất lớn cho việc thúc đẩy hợp tác giữa hai nước không chỉ về thương mại mà Việt Nam khuyến khích phía Trung Quốc đầu tư, hợp tác chuyển giao công nghệ trên các lĩnh vực như cơ sở hạ tầng giao thông, xe điện và pin lithium, năng lượng tái tạo, sản xuất thông minh và công nghiệp hỗ trợ…
Nhiều dư địa hợp tác
Theo ông Bùi Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), trong tổng thể quan hệ hợp tác đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước, hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam-Trung Quốc không ngừng được mở rộng với tốc độ tăng trưởng cao.
Đặc biệt, Trung Quốc duy trì vị thế là đối tác thương mại lớn nhất và là thị trường cung ứng hàng hóa lớn nhất của Việt Nam. Đồng thời, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong khối ASEAN và là đối tác thương mại lớn thứ 4 của Trung Quốc trên thế giới.
Hòa chung trong dòng chảy thương mại phát triển tích cực của hai nước, hợp tác kinh tế-thương mại giữa các địa phương của Việt Nam và tỉnh Hải Nam (Trung Quốc) đang đứng trước thời cơ phát triển chưa từng có.
Với lợi thế vị trí địa lý gần gũi, kết nối giao thông đa dạng và cơ cấu hàng hóa mang tính bổ trợ cao, Hải Nam đã và đang trở thành đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam. Đặc biệt, nông-lâm-thủy hải sản, thực phẩm chế biến và sản phẩm công nghiệp nhẹ của Việt Nam tiếp tục là các mặt hàng xuất khẩu chủ lực sang Hải Nam.
Đáng lưu ý, việc Cảng Thương mại tự do Hải Nam chính thức triển khai vận hành hải quan đặc biệt trên toàn đảo từ cuối năm 2025 với chính sách ưu đãi thuế quan, mở cửa ngõ và thuận lợi hóa thương mại tạo ra không gian hợp tác mới vô cùng rộng lớn.
Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận sâu hơn vào thị trường Hải Nam (Trung Quốc), mở rộng kênh phân phối, tối ưu hóa dịch vụ logistics và tham gia mạnh mẽ vào chuỗi cung ứng khu vực.
Cùng đó, vừa qua Bộ Công Thương Việt Nam khai trương Văn phòng Xúc tiến thương mại Việt Nam tại thành phố Hải Khẩu, tỉnh Hải Nam, Trung Quốc sẽ là cầu nối hữu hiệu trong việc hỗ trợ cung cấp thông tin, kết nối doanh nghiệp nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của mỗi bên, góp phần đưa quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại giữa Việt Nam và tỉnh Hải Nam tiếp tục phát triển bền vững.
Ông Phù Văn Phong, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại số tỉnh Hải Nam khẳng định: Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã chủ động trao đổi thông tin, kết nối dự án và tìm kiếm cơ hội hợp tác với Văn phòng Xúc tiến Thương mại Việt Nam. Song song với đó, Hiệp hội cùng Văn phòng đã và đang trở thành cầu nối quan trọng, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp hai địa phương tiếp cận thị trường và tăng cường liên kết, hợp tác.
Theo ông Phù Văn Phong, thương mại thực phẩm và nông sản luôn là một trong những lĩnh vực trọng điểm trong hợp tác kinh tế, thương mại song phương với lợi thế bổ trợ rõ nét và dư địa phát triển thị trường rộng lớn. Việt Nam có nền tảng vững chắc trong lĩnh vực nuôi trồng, sản xuất đặc sản, đồng thời sở hữu ngành công nghiệp chế biến thực phẩm phát triển tương đối hoàn thiện. Nhiều thương hiệu nội địa nổi tiếng đã khẳng định được vị thế trên thị trường, thể hiện thế mạnh nổi bật của Việt Nam trong phát triển sản phẩm thực phẩm mang hương vị đặc trưng và xây dựng thương hiệu bản địa.
Hơn nữa, Trung Quốc sở hữu thị trường tiêu dùng có quy mô lớn, nhu cầu đa dạng và nhiều phân khúc; đồng thời, Trung Quốc cũng đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong nghiên cứu, phát triển thiết bị chế biến thực phẩm chuyên sâu, xây dựng hệ thống logistics chuỗi lạnh, vận hành thương hiệu và phát triển các kênh phân phối xuyên biên giới.
Ngoài ra, hai bên cùng hướng tới thị trường rộng lớn của ASEAN thông qua việc phối hợp nghiên cứu, phát triển sản phẩm, xây dựng chuỗi cung ứng và chia sẻ hệ thống phân phối. Qua đó hình thành mô hình hợp tác hai chiều, cùng kiến tạo giá trị và phát triển bền vững trong toàn chuỗi ngành hàng.
Để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam khai thác hiệu quả thị trường Trung Quốc, Thương vụ Việt Nam tại Trung Quốc sẽ phối hợp với Đại sứ quán Việt Nam tại nước này đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại và kết nối doanh nghiệp. Theo đó, trọng tâm là tăng cường tổ chức, tham gia hội chợ, triển lãm và các chương trình giao thương; đồng thời mở rộng hoạt động xúc tiến tới khu vực phía Bắc và phía Tây Trung Quốc, nơi hàng hóa Việt Nam còn ít có cơ hội tiếp cận nhằm kết nối sâu hơn với các hệ thống phân phối, bán lẻ và địa phương tiềm năng.
Song song với hoạt động xúc tiến, việc nghiên cứu và cung cấp thông tin thị trường, ngành hàng cũng sẽ được Thương vụ chú trọng, giúp các địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp trong nước nắm bắt nhu cầu, xu hướng tiêu dùng và xây dựng phương án tiếp cận phù hợp.
Một hướng hợp tác khác là thúc đẩy đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp. Theo đó, Thương vụ sẽ tăng cường giới thiệu chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Việt Nam và các khu công nghiệp có nhu cầu thu hút vốn tới doanh nghiệp, nhà đầu tư Trung Quốc.
Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tìm kiếm cơ hội đầu tư, kinh doanh tại Trung Quốc thông qua tư vấn, cung cấp thông tin và kết nối với các cơ quan chức năng, địa phương, đối tác uy tín. Những hoạt động này được kỳ vọng góp phần mở rộng cơ hội hợp tác, thúc đẩy quan hệ thương mại và đầu tư giữa hai nước./.