Trong bối cảnh Trung tâm Tài chính quốc tế đang từng bước hoàn thiện bộ máy, thu hút thành viên và chuẩn bị triển khai các hoạt động giao dịch, bài toán nguồn nhân lực ngày càng trở nên cấp thiết.
Không chỉ cần đáp ứng nhu cầu tuyển dụng khi trung tâm đi vào vận hành, Việt Nam còn phải thu hẹp khoảng cách về chuyên môn, kỹ năng và chuẩn nghề nghiệp quốc tế để xây dựng nền tảng cạnh tranh lâu dài.
Khoảng trống nhân lực trước yêu cầu hội nhập
Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC), quá trình chuẩn bị vận hành trung tâm cho thấy nguồn nhân lực trong nước còn những khoảng trống đáng kể, từ kiến thức chuyên ngành đến năng lực đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.
Do đây là mô hình lần đầu được triển khai tại Việt Nam, kiến thức về tổ chức và vận hành trung tâm tài chính quốc tế chưa phổ biến trong hệ thống đào tạo. Dù một số trường đại học đã cập nhật nội dung liên quan, nguồn nhân lực hiện nay vẫn thiếu kiến thức chuyên biệt về lĩnh vực này.
Bên cạnh đó, số lượng nhân sự Việt Nam sở hữu chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế còn hạn chế. Qua quá trình tuyển dụng và làm việc với các tập đoàn, định chế tài chính lớn, cơ quan điều hành nhận thấy đội ngũ đáp ứng đầy đủ yêu cầu chuyên môn và chuẩn mực quốc tế chưa nhiều. Điều này đặt ra yêu cầu tăng cường hợp tác với các tổ chức nghề nghiệp quốc tế, phát triển các chương trình đào tạo và chứng chỉ chuyên môn như ACCA, CFA, CPA và ICAEW.
Khoảng trống nhân lực công nghệ cũng ngày càng rõ nét khi hoạt động tài chính gắn chặt hơn với công nghệ. Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Hữu Huân, sự phát triển của công nghệ tài chính (Fintech), trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ lượng tử đòi hỏi nhân lực có khả năng kết hợp kiến thức tài chính với năng lực ứng dụng công nghệ. Đây là nhóm kỹ năng cần được chú trọng trong các chương trình đào tạo sắp tới.
Trong khi nguồn cung nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, nhu cầu tuyển dụng được dự báo tăng mạnh khi VIFC-HCMC mở rộng thu hút các định chế tài chính, Trung tâm Dịch vụ toàn cầu (GCC) và trung tâm đổi mới sáng tạo.
Theo ước tính của VIFC-HCMC, mỗi GCC có nhu cầu tuyển dụng khoảng 2.000-3.000 nhân sự. Với mục tiêu thu hút khoảng 50 GCC, riêng nhóm này có thể tạo ra nhu cầu 100.000-150.000 lao động. Bên cạnh đó, số lượng thành viên VIFC-HCMC dự kiến tăng đáng kể trong 5-10 năm tới, kéo theo nhu cầu lớn về nhân sự chuyên môn cao.
Bà Alexandra Smith, Tổng Lãnh sự Vương quốc Anh tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhận định nhu cầu nhân lực chất lượng cao sẽ tăng cùng quá trình phát triển của VIFC. Theo bà, làn sóng doanh nghiệp đầu tiên có thể tập trung vào các lĩnh vực tài trợ vốn cho phát triển hạ tầng, quản lý tài sản và công nghệ tài chính. Đây cũng là những lĩnh vực người lao động Việt Nam cần ưu tiên trang bị kiến thức chuyên môn, kỹ năng và chứng chỉ nghề nghiệp phù hợp.
Theo bà Alexandra Smith, các tiêu chuẩn quốc tế có vai trò quan trọng trong nâng cao năng lực cạnh tranh của nhân lực Việt Nam. Yêu cầu này không chỉ đặt ra với sinh viên mới tốt nghiệp mà cả những người đang làm việc, cần được đào tạo lại hoặc nâng cao kỹ năng để thích ứng với sự thay đổi của thị trường tài chính.
Như vậy, thách thức của VIFC-HCMC không chỉ nằm ở việc đáp ứng nhu cầu tuyển dụng ngày càng tăng, mà còn ở khả năng thu hẹp khoảng cách giữa chất lượng đào tạo trong nước và tiêu chuẩn nhân lực của các định chế tài chính toàn cầu. Đây là bài toán cần được giải quyết ngay từ giai đoạn đầu xây dựng trung tâm.
VIFC Academy và bài toán xây dựng hệ sinh thái nhân lực
Trước yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao, cuối tuần qua, VIFC-HCMC chính thức ra mắt Học viện VIFC (VIFC Academy), hướng đến kết nối các cơ sở đào tạo, tổ chức nghề nghiệp và doanh nghiệp trong phát triển nhân lực phục vụ hoạt động của trung tâm.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Hữu Huân, VIFC Academy là một cấu phần trong chiến lược phát triển trung tâm giai đoạn 2026-2030. Học viện không hoạt động như một trường đại học độc lập, mà đóng vai trò kết nối nhu cầu nhân lực của các thành viên VIFC với năng lực đào tạo, nghiên cứu của trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức nghề nghiệp quốc tế.
Theo mô hình này, doanh nghiệp và định chế tài chính xác định nhu cầu tuyển dụng theo từng vị trí, tham gia xây dựng chương trình và cử chuyên gia hướng dẫn. Các trường đại học đảm nhiệm thiết kế học phần, tổ chức đào tạo và thực hành; trong khi các tổ chức nghề nghiệp quốc tế hỗ trợ phát triển chương trình chuyên môn, cung cấp chứng chỉ theo chuẩn mực toàn cầu. Qua đó, nhu cầu thực tế của doanh nghiệp trở thành cơ sở xác định nội dung đào tạo và chuẩn đầu ra.
Để mô hình vận hành hiệu quả, Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Khắc Quốc Bảo, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH), cho rằng việc cần ưu tiên là xây dựng khung năng lực chuẩn cho VIFC-HCMC trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm của các trung tâm tài chính quốc tế. Khung này cần xác định cụ thể kiến thức, kỹ năng và chuyên môn nghiệp vụ đối với từng vị trí việc làm, làm căn cứ thiết kế chương trình đào tạo tương ứng.
Theo ông, không nên áp dụng một chứng nhận chung cho tất cả nhân sự làm việc tại trung tâm, mà cần phát triển các khóa học và chương trình đào tạo có thời lượng linh hoạt, gắn với yêu cầu chuyên môn của từng nhóm công việc. Cách làm này vừa bảo đảm tính chuyên sâu, vừa tạo điều kiện để người lao động liên tục cập nhật kiến thức trong quá trình làm việc.
Đại diện UEH cũng đề xuất thành lập hội đồng năng lực và định hướng với sự tham gia của cơ quan điều hành trung tâm, các trường đại học và chính quyền. Hội đồng sẽ xác định yêu cầu năng lực, điều phối và tổ chức các chương trình đào tạo, bảo đảm nguồn cung nhân lực bám sát nhu cầu thực tế.
Bên cạnh việc chuẩn hóa năng lực, Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Khắc Quốc Bảo nhấn mạnh cần phát huy mô hình hợp tác ba nhà; trong đó chính quyền, nhà trường và doanh nghiệp cùng tham gia xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo và tạo điều kiện để người học trải nghiệm thực tiễn. Thay vì chờ sinh viên tốt nghiệp mới đưa đi thực tập, các định chế tài chính cần phối hợp với trường đại học ngay trong quá trình đào tạo, giúp sinh viên sớm tiếp cận môi trường làm việc thực tế.
Thực tế, UEH đã tham gia chương trình phát triển nhân lực tài chính quốc tế của Thành phố Hồ Chí Minh từ khoảng 4 năm trước và đến nay đã đào tạo ba khóa sinh viên đại học chính quy theo định hướng này. Đây là nguồn lực ban đầu để mở rộng hợp tác giữa nhà trường và các định chế tài chính thông qua VIFC Academy.
Bà Đặng Thị Mai Trang, Trưởng đại diện ICAEW tại Việt Nam cho rằng, Việt Nam đã có nhiều nền tảng để phát triển nhân lực cho Trung tâm Tài chính quốc tế, từ hệ thống trường đại học, tổ chức nghề nghiệp trong nước và quốc tế đến sự hỗ trợ của Chính phủ. Tuy nhiên, các nguồn lực này chưa được kết nối và phát huy hiệu quả.
Theo bà Trang, VIFC Academy cần đóng vai trò đầu mối kết nối các trường đại học, tổ chức nghề nghiệp, doanh nghiệp và đối tác quốc tế; đồng thời thúc đẩy đào tạo theo tiêu chuẩn nghề nghiệp toàn cầu và công nhận các văn bằng, chứng chỉ quốc tế.
Bên cạnh kiến thức tài chính nền tảng, chương trình đào tạo cần chú trọng các lĩnh vực chuyên sâu như thị trường vốn, quản trị rủi ro, tài chính bền vững và chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS). Sự tham gia của các tổ chức nghề nghiệp quốc tế sẽ giúp người học tiếp cận chuẩn mực chuyên môn toàn cầu, nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của các định chế tài chính.
Các chuyên gia cho rằng, để VIFC Academy thực sự trở thành một cấu phần của hạ tầng mềm cho VIFC-HCMC, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng các chương trình đào tạo, mà còn phải hình thành khung năng lực thống nhất, cơ chế công nhận chứng chỉ quốc tế và sự gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo với nhu cầu tuyển dụng. Đây là nền tảng để trung tâm từng bước xây dựng đội ngũ nhân lực có chuyên môn, kỹ năng và khả năng đáp ứng các chuẩn mực của thị trường tài chính quốc tế./.
VIFC-HCMC ra mắt Học viện đào tạo nhân lực cho trung tâm tài chính quốc tế
Học viện VIFC được xây dựng theo mô hình kết nối trường đại học, tổ chức chuyên môn và doanh nghiệp, hướng tới phát triển đội ngũ nhân lực có chuyên môn và kỹ năng đáp ứng chuẩn mực quốc tế.