Từ những ngân hàng đầu tiên hiện diện tại Lào đến mạng lưới tài chính, thanh toán và công nghệ ngày càng mở rộng, các ngân hàng Việt Nam đang trở thành một phần quan trọng trong kết nối hai nền kinh tế. Khi quy mô hiện diện ngày càng lớn, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng trưởng mà còn nâng chất lượng dịch vụ, quản trị rủi ro và hiệu quả dòng vốn.
Mở rộng hiện diện, củng cố cầu nối tài chính
Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao, nhận lời mời của Thủ tướng nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Saleumxay Kommasith, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Đoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Việt Nam sẽ thăm chính thức nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào từ ngày 8-9/10/2026.
Trong tiến trình thúc đẩy hợp tác kinh tế với nước bạn Lào, sự hiện diện của các ngân hàng Việt Nam là một nền tảng quan trọng, giúp kết nối hoạt động đầu tư với dịch vụ tài chính và thanh toán.
Dấu mốc sớm của hành trình này là ngày 21/6/1999, khi BIDV cùng Ngân hàng Ngoại thương Lào (BCEL) góp vốn thành lập Ngân hàng Liên doanh Lào Việt (LVB). Từ mô hình liên doanh, một cầu nối tài chính được hình thành trên nền tảng hợp tác giữa hai định chế của hai nước, hỗ trợ các hoạt động giao thương, đầu tư.
Theo Báo cáo thường niên BIDV năm 2025, LVB tiếp tục nằm trong nhóm sáu ngân hàng có quy mô tài sản lớn nhất tại Lào. Tổng tài sản đạt 22.253 tỷ Kíp, tổng vốn huy động đạt 20.381 tỷ Kíp, tổng dư nợ đạt 13.859 tỷ Kíp và lợi nhuận trước thuế đạt 56 tỷ Kíp.
Cùng với LVB, sự hiện diện của VietinBank, Vietcombank, MB, Sacombank và SHB tạo nên mạng lưới ngân hàng Việt tại Lào với các mô hình khác nhau. MB duy trì chi nhánh; VietinBank, Vietcombank, Sacombank và SHB có ngân hàng con.
VietinBank Lào là một thí dụ về quá trình nâng cấp hiện diện thương mại. Từ chi nhánh được thành lập tháng 3/2012, đơn vị chuyển thành ngân hàng con vào tháng 8/2015. Theo Báo cáo thường niên VietinBank năm 2025, trên cơ sở báo cáo tài chính tự lập của VietinBank Lào, tổng tài sản cuối năm đạt gần 342,8 triệu USD, tăng 32,2%; dư nợ cho vay trước dự phòng đạt gần 249,4 triệu USD, tăng 22,6% so với năm 2024.
Cũng theo báo cáo này, lợi nhuận trước thuế của VietinBank Lào đạt 5,7 triệu USD, tỷ lệ nợ xấu 0,35%. Những con số này cho thấy cùng với mở rộng quy mô, việc duy trì chất lượng tài sản và kiểm soát rủi ro vẫn là yêu cầu quan trọng đối với hoạt động ngân hàng ở nước ngoài.
Với Vietcombank, Lào là thị trường đầu tiên ngân hàng hiện diện dưới hình thức ngân hàng 100% vốn ở nước ngoài, từ năm 2018. Trong thông tin công bố tháng 9/2026, Vietcombank cho biết ngân hàng tại Lào có quy mô tài sản khoảng 2.090 tỷ Kíp và tỷ lệ an toàn vốn CAR đạt cao tới 54%.
Ông Lê Quang Vinh - Tổng Giám đốc Vietcombank cho biết ngân hàng cũng đã đồng hành cùng hơn 300 dự án đầu tư của Việt Nam tại Lào với tổng vốn đăng ký trên 7 tỷ USD. Vietcombank cũng tiên phong phát triển cơ chế thanh toán song phương bằng đồng nội tệ, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp hai nước, giảm chi phí trung gian và giảm sự phụ thuộc vào đồng USD, thúc đẩy dòng tiền lưu chuyển trực tiếp giữa hai thị trường.
“Mục tiêu chiến lược 2025-2030 sẽ vươn lên tốp 15 ngân hàng hoạt động hiệu quả nhất tại Lào, đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế-xã hội nước bạn,” ông Vinh nhấn mạnh.
Ở hướng tiếp cận khác, SHB Lào phát triển từ chi nhánh tại Champasak thành ngân hàng con 100% vốn nước ngoài, chính thức hoạt động theo mô hình mới từ năm 2016. Đến cuối năm 2025, ngân hàng có trụ sở tại Viêng Chăn và hai chi nhánh tại Champasak, Savannakhet. Báo cáo thường niên SHB năm 2025 ghi nhận tổng tài sản SHB Lào đạt 3.623 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế đạt 74 tỷ đồng.
Tuy nhiên, kết quả kinh doanh giữa các đơn vị không đồng đều. Báo cáo thường niên Sacombank năm 2025 ghi nhận Sacombank Lào lỗ trước thuế 117 tỷ đồng. Ngân hàng cho biết kết quả chịu ảnh hưởng từ việc tái cấu trúc mạng lưới và tập trung xử lý rủi ro tồn đọng vào cuối năm. Thực tế này cho thấy hiệu quả hoạt động tại thị trường sở tại cần được đặt song song với mục tiêu mở rộng hiện diện.
Thanh toán và công nghệ mở rộng không gian hợp tác
Một bước tiến đáng chú ý là việc công bố khuôn khổ thanh toán bản tệ và kết nối thanh toán bán lẻ bằng mã QR Việt Nam-Lào tháng 1/2025. Trong giai đoạn đầu, VietinBank và VietinBank Lào đảm nhiệm vai trò ngân hàng quyết toán ở hai phía. BIDV, Vietcombank, Sacombank cùng một số ngân hàng khác của Việt Nam tham gia cung cấp dịch vụ.
Theo Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), ở giai đoạn đầu, người dùng Việt Nam có thể sử dụng ứng dụng ngân hàng tham gia để quét LaoQR tại các điểm chấp nhận thuộc mạng lưới LAPNet; giao dịch được thực hiện bằng đồng bản tệ hai nước và quy đổi trực tiếp theo tỷ giá tại thời điểm thanh toán. Đến tháng 6/2026, NAPAS cho biết kết nối QR với Lào đã được triển khai hai chiều.
Từ góc độ kết nối kinh tế, thanh toán trực tiếp bằng nội tệ có ý nghĩa thiết thực: Giảm bớt khâu chuyển đổi qua đồng tiền thứ ba, tạo thêm lựa chọn giao dịch cho khách hàng. Tuy vậy, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào tỷ giá, biểu phí, độ phủ điểm chấp nhận và khả năng xử lý giao dịch. Vì vậy, cùng với hạ tầng thanh toán, sự thuận tiện trong sử dụng sẽ quyết định khả năng mở rộng dịch vụ.
Dịch vụ cho doanh nghiệp cũng đang được chú trọng. Tháng 4/2026, Sacombank công bố chương trình hỗ trợ giao dịch giữa Việt Nam, Lào và Campuchia, dựa trên mạng lưới chuyển tiền nội bộ kết nối ba thị trường. Chính sách bao gồm ưu đãi phí và hỗ trợ nhu cầu thanh toán của doanh nghiệp, cá nhân. Mạng lưới ở nước ngoài, theo đó, được khai thác để tạo tiện ích cụ thể cho khách hàng.
Ở nền tảng công nghệ, ngày 5/5/2026, LVB khởi động dự án chuyển đổi hệ thống ngân hàng lõi với sự đồng hành của BIDV và đối tác FIS. Dự án gồm hệ thống ngân hàng lõi, tài trợ thương mại, quản lý nguồn vốn và rủi ro, dự kiến triển khai trong 13 tháng. BIDV hỗ trợ kinh nghiệm, phương pháp và nhân lực.
Cùng với nền tảng công nghệ, yêu cầu quan trọng đối với dòng vốn là lựa chọn khách hàng và dự án trên cơ sở hiệu quả, khả năng trả nợ, tính minh bạch của dòng tiền. Với khoản vay có nguồn thu và nghĩa vụ trả nợ bằng những đồng tiền khác nhau, việc đánh giá rủi ro tỷ giá cần được thực hiện từ khâu thẩm định.
Các ngân hàng cũng cần phát triển đội ngũ am hiểu ngôn ngữ, pháp luật và tập quán kinh doanh sở tại; tăng cường khả năng phục vụ cả doanh nghiệp Việt Nam và khách hàng Lào. Năng lực của ngân hàng mẹ cần được chuyển hóa thành chất lượng dịch vụ tại địa bàn, qua đó củng cố quan hệ khách hàng và hiệu quả hoạt động.
Từ những hiện diện ban đầu đến mạng lưới ngân hàng, thanh toán và công nghệ ngày càng hoàn thiện, các ngân hàng Việt Nam đang từng bước mở rộng vai trò trong quan hệ kinh tế Việt Nam-Lào. Khi những nền tảng này tiếp tục được đầu tư về chất lượng dịch vụ, công nghệ và quản trị rủi ro, dòng vốn giữa hai thị trường sẽ có thêm điều kiện lưu chuyển thuận lợi, góp phần làm sâu sắc hơn hợp tác kinh tế giữa hai nước./.