Tại cuộc họp báo thường kỳ quý 3/2026 diễn ra ngày 6/10, bà Nguyễn Thị Quế Hương, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển hạ tầng (Bộ Tài chính) đã cung cấp thông tin về việc chấm điểm KPI giải ngân đầu tư công.
Theo tinh thần Quyết định số 1129/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 24/6/2026, nhằm đảm bảo hệ thống đánh giá mới hoạt động trơn tru và phát huy tối đa hiệu quả thực tiễn, Thủ tướng đã cho phép thiết lập một lộ trình triển khai thử nghiệm cẩn trọng kéo dài qua các tháng 6, 7, 8 và 9. Quá trình chạy đà này được xem là bước đệm cần thiết để cơ quan quản lý hoàn thiện toàn bộ phương án tính toán cũng như cấu trúc lại hệ thống phần mềm, qua đó đảm bảo kết quả cuối cùng đạt được mức độ minh bạch và khách quan cao nhất.
Minh bạch và loại trừ yếu tố chủ quan
Bà Hương cho biết Bộ Tài chính đã thực hiện hàng loạt bước đi bài bản. Bộ đã chủ động gửi văn bản hướng dẫn về phương pháp tính và các cách thức đánh giá đến các Bộ, ban, ngành và địa phương trên cả nước. Nguyên tắc cốt lõi mang tính nền tảng là tất cả quy trình chấm điểm đều phải được vận hành tự động trên hệ thống công nghệ thông tin, loại bỏ hoàn toàn sự can thiệp của các thao tác thủ công. Nguồn dữ liệu đầu vào được nhập trực tiếp từ các con số thực tế, bao gồm số liệu giải ngân và số liệu đăng ký kế hoạch giải ngân của các Bộ, cơ quan trung ương cũng như các địa phương.
Để cụ thể hóa phương thức quản lý này, Bộ Tài chính đã xây dựng một Hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên biệt phục vụ công tác tổng hợp. Ngay sau khi ban hành văn bản hướng dẫn, trong tháng 7 và tháng 8 vừa qua, Bộ đã tổ chức vận hành chấm điểm thử nghiệm dựa trên số liệu thực tế. Kết quả này được công bố đến tất cả các đơn vị liên quan để làm cơ sở xem xét. Đây là bước đi cởi mở nhằm tạo không gian để các cơ quan đối chiếu, phản hồi về phương pháp tính, cách thức nhập số liệu đăng ký, hoặc kịp thời phát hiện các lỗi xuất phát từ hệ thống.
Nhằm chuẩn bị cho thời điểm chính thức áp dụng, trước đó vào tháng 9/2026, Bộ Tài chính đã tổ chức một hội nghị tập huấn quy mô toàn quốc. Mục tiêu trọng tâm của sự kiện là thống nhất cách hiểu, cách thực hiện và chuẩn hóa khâu cung cấp dữ liệu phục vụ chấm điểm. Qua quá trình lấy ý kiến tại hội nghị, Bộ Tài chính cho biết đã nhận được sự đồng thuận từ các Bộ, ngành và địa phương.
Bên cạnh đó, bà Hương cho hay Bộ Tài chính đã tiếp thu các ý kiến đóng góp tích cực nhằm hiệu chỉnh một số thao tác kỹ thuật, đảm bảo công tác chấm điểm diễn ra minh bạch và chính xác.
Công cụ nhận diện tiến độ
Trên thực tiễn, công tác giải ngân cho thấy tiến độ thực hiện luôn chịu tác động đan xen của rất nhiều yếu tố. Mỗi đơn vị đều mang những đặc thù riêng biệt về quy mô kế hoạch vốn, cơ cấu dự án và điều kiện triển khai. Chính vì sự đa dạng này, mọi đơn vị cần được đặt trong một hệ thống đánh giá có tính thống nhất cao. Phương án chấm điểm đã được thiết kế dựa trên các nhóm tiêu chí phản ánh đầy đủ nội dung thực tiễn, hoàn toàn không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của bất kỳ cơ quan thực hiện nào.
Về phương pháp luận, việc chấm điểm giải ngân được xây dựng trên ba trụ cột. Trụ cột thứ nhất là kết quả giải ngân kế hoạch vốn được giao, tính toán dựa trên sự so sánh với tỷ lệ giải ngân chung của cả nước đối với kỳ hằng tháng, hằng quý, và so sánh với mục tiêu cả năm do Thủ tướng đề ra đối với kỳ chấm điểm tổng kết năm. Trụ cột thứ hai đánh giá kết quả giải ngân thực tế so với chính số vốn mà các đơn vị đã đăng ký trong kỳ. Trụ cột thứ ba là đánh giá mức độ chấp hành chế độ báo cáo của các đơn vị.
Để đảm bảo tính công bằng, phương án cũng quy định nguyên tắc loại trừ một số khoản vốn đặc thù ra khỏi phạm vi chấm điểm. Cụ thể, hệ thống sẽ không tính điểm đối với phần kế hoạch vốn không còn nhu cầu sử dụng; Phần vốn đã được cấp có thẩm quyền cho phép dừng thực hiện hoặc chuyển giao cho cơ quan khác.
Điểm số sau khi được hệ thống tính toán định kỳ hằng tháng, hằng quý và cả năm sẽ được truyền dữ liệu tự động sang hệ thống thông tin chỉ đạo, điều hành của Chính phủ. Định kỳ, trên cơ sở đối chiếu giữa tổng điểm chỉ tiêu và mốc điểm chuẩn, hệ thống sẽ phân loại mức độ giải ngân theo 4 thang bậc: giải ngân rất tốt, giải ngân tốt, giải ngân trung bình và giải ngân chưa tốt.
Tuy nhiên, tư duy quản lý của nhà điều hành lại thể hiện sự linh hoạt và mang tính khích lệ. Đại diện Bộ Tài chính cho biết việc chấm điểm định kỳ hàng tháng, hàng quý trước hết là một công cụ để đôn đốc và nhận diện tình hình. Đây là cơ sở để giúp các Bộ, ngành, địa phương tự nhìn nhận lại công tác điều hành của mình đang đạt kết quả ra sao, từ đó kịp thời đưa ra giải pháp đẩy nhanh tiến độ. Việc chấm điểm chính thức mang tính quyết định sẽ chỉ thực hiện vào dịp hết năm, cụ thể là sau ngày 28/2 năm sau. Theo bà Hương, kết quả đánh giá KPI này là một trong những tiêu chí hợp thành để các cấp có thẩm quyền xem xét, đối chiếu lại tổng thể hiệu quả chỉ đạo điều hành và hiệu quả đầu tư vốn của từng đơn vị./.
Cục Thống kê: Tám nhiệm vụ trọng tâm nhằm đảm bảo mục tiêu tăng trưởng năm 2026
Lãnh đạo Cục thống kê nhấn mạnh do kinh tế Việt Nam có độ mở rất lớn nên chịu tác động sâu sắc từ bên ngoài. Vì vậy, việc chinh phục mục tiêu tăng trưởng hai con số là một thử thách rất lớn.
