Gần 20 năm nhận giao khoán quản lý, bảo vệ rừng tại Vườn Quốc gia Tà Đùng, anh K’Bàng (42 tuổi) và các thành viên tổ nhận khoán chưa để xảy ra vụ phá rừng, xâm hại đất rừng trên khu vực được giao.
Bên cạnh đó, là người có uy tín trong cộng đồng dân tộc thiểu số, anh đã góp phần gìn giữ bình yên buôn làng với việc hòa giải, vận động nhiều vụ việc khó khăn, phức tạp.
“Bà con phát ranh anh em đã nhắc nhở”
Sinh ra và lớn lên tại xã Đắk Plao cũ, nay là lòng hồ thủy điện Đồng Nai 3 (hồ Tà Đùng, xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng), K’Bàng là một chàng trai nhiệt tình, khỏe mạnh và đầy nhiệt huyết trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.
“Khó tìm được người nào vừa nhiệt tình, vừa khỏe, vừa thông thạo địa hình và gần gũi với bà con như K’Bàng,” anh Trần Văn Tuấn, phụ trách trạm quản lý bảo vệ rừng Nâm Sơ Ri của Vườn Quốc gia Tà Đùng, nơi K'Bàng nhận giao khoán chia sẻ.
Theo anh Tuấn, K’Bàng thông thạo từng ngóc ngách trong rừng Tà Đùng, nơi nào có khe, có suối, đoạn nào đất đai bằng phẳng, phù hợp để anh em tuần tra quản lý rừng cắm trại, nghỉ lại qua đêm cho an toàn.
Anh cũng như nhiều người Mạ khác sống ven rừng Tà Đùng, nhiều năm nay đã trở thành “chỗ dựa” để Ban Quản lý thực hiện công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững.
Đối với khu vực giáp ranh và vùng đệm Tà Đùng, K’Bàng và các thành viên tổ nhận khoán biết rõ từng hộ dân, từng khoảnh đất. Họ đều sinh ra và lớn lên tại vùng đất này. Và cũng như những người Mạ, một dân tộc thiểu số tại chỗ của Tà Đùng, họ đều yêu và gắn bó với rừng, việc giữ rừng, sống dựa vào rừng là một nét văn hóa đặc trưng, lâu đời mà họ kế thừa từ các thế hệ cha ông.
“K’Bàng đi rừng thì ít ai giỏi bằng. Đường sá xa xôi, hiểm trở, đồi dốc anh “cân” hết. Và cũng ít có ai khỏe được như K’Bàng, nhiều lúc xe máy bị mắc lầy giữa đường rừng, anh nhấc bổng lên và đặt qua vị trí bằng phẳng để tiếp tục hành trình,” anh Trần Văn Tuấn chia sẻ thêm.
Lâm phần được giao cho tổ của K’Bàng quản lý, bảo vệ có diện tích gần 150ha. Tổ có 7 thành viên và đều là người Mạ. Trả lời câu hỏi của phóng viên về việc phân định ranh giới, trách nhiệm như thế nào? Khi xảy ra mất rừng, đốn cây thì khu vực của ai người đó chịu trách nhiệm hay sao? K’Bàng trả lời thật thà, nếu cây bị đốn sẽ xử lý trách nhiệm chung của cả tổ.
Nhưng từ khi nhận khoán đến nay chưa xảy ra vụ đốn cây, mất rừng nào. Và chắc cũng nhờ chịu trách nhiệm chung nên ai cũng có trách nhiệm, nhờ đó rừng, đất rừng được bảo vệ, giữ vững.
Cũng theo K’Bàng, việc quản lý, bảo vệ rừng khá thuận lợi vì anh em trong tổ thông thạo địa hình, hiểu rõ từng vị trí, khoảnh rừng, nắm rõ từng khu vực giáp ranh, vùng đệm, biết từng chủ đất, chủ mảnh vườn liền kề với lâm phần của Vườn Quốc gia Tà Đùng. “Bà con chỉ cần phát ranh để hạn chế tán cây rừng rợp lên cây trồng là tổ đã biết và nhắc nhở,” anh chia sẻ thêm.
“Phải lắng nghe cả hai bên trước khi hòa giải”
K’Bàng là người có uy tín trong cộng đồng người Mạ tại Tà Đùng. Anh cũng nổi tiếng là một vận động viên đẩy gậy, kéo co giỏi giang, lại vừa hiền lành, nhiệt tình, uy tín với bà con.
Bà con người Mạ tại Tà Đùng thường kháo nhau, K’Bàng khỏe lắm, năm nào thi đẩy gậy cũng giành giải Nhất, còn với môn kéo co, hễ K’Bàng đứng phía đội nào thì đội đó chắc thắng.
K’Bàng kể khi được xã chọn và đưa vào danh sách để báo cáo lên tỉnh phê duyệt là người có uy tín trong cộng đồng dân tộc thiểu số tỉnh Lâm Đồng, anh cảm thấy vừa vinh dự, vừa áp lực. Bởi mình còn trẻ, không dám tự nhận là người có uy tín. Trong Bon, trong làng còn có nhiều bậc cao niên, họ dày dạn kinh nghiệm và hiểu rõ vùng đất, con người, bà con hơn mình rất nhiều.
Cũng theo anh, là người có uy tín việc đầu tiên là phải nêu gương, nói đi đôi với làm, điều gì đã chắc mới hứa với bà con và đã hứa là phải làm. Trong Bon, trong làng có việc gì phải đứng ra tiên phong thực hiện, rồi vận động, giải thích để bà con nghe, làm theo.
Anh khoe mình thường xuyên hòa giải các vụ giới trẻ đánh nhau, hàng xóm cãi vã, tranh chấp đất đai, vợ chồng mâu thuẫn, đòi ly hôn... và “đa số là được” (ý nói hòa giải thành côngPV).
Kể về bí quyết hòa giải, K’Bàng cho biết, đầu tiên phải vận động hai bên, nghe hai bên nói. Phải hỏi để mỗi bên nói rõ cái lý, cái tình, sự “vô lý,” “quá đáng” của đối phương cũng như giãi bày cái nguyện vọng, mong muốn của bản thân...
Điều tối kỵ và đừng bao giờ để xảy ra là gặp hai bên cùng lúc hoặc tổ chức hòa giải khi chưa rõ nội tình. “Phải nghe rõ tâm tình hai bên. Phải giải thích có lý có tình rồi tổ chức hòa giải. Có trường hợp mình hòa giải cho hai vợ chồng mà từ chiều tối tới 2 giờ sáng hôm sau mới thành,” anh chia sẻ.
Ông Lê Văn Đại, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Tà Đùng, cho biết cộng đồng người Mạ tại địa phương rất hiền lành, thân thiện và sống có trách nhiệm và gần gũi, gắn bó với rừng, với thiên nhiên. Bản thân K’Bàng là một người nhiệt tình trong các phong trào của địa phương, anh có khả năng quy tụ và được cộng đồng tin tưởng, nghe theo.
Nhiều năm nay, K’Bàng là cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân, anh vừa tích cực tham gia phát triển kinh tế-xã hội, giảm nghèo, vừa tham gia bảo vệ an ninh trật tự và giữ gìn văn hóa truyền thống của địa phương./.