Sau chín tháng gian khó, sản xuất công nghiệp đã có được mức tăng trưởng4,8%, kim ngạch xuất khẩu tăng 18,9% so với cùng kỳ năm 2011; trong đó,đã có 22 mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, tăng 3 mặt hàngso với cùng kỳ.
Tuy nhiên, thách thức để hoàn thành mục tiêu đề ra chocả năm 2012 là không hề nhỏ khi sản phẩm tồn kho vẫn cao và xuất khẩuhàng hóa phải cạnh tranh khốc liệt trong điều kiện thị trường bị thuhẹp.
Sản xuất tăng trưởng ở mức thấp
Tại giao ban sản xuất kinh doanh ngày 1/10, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch BộCông Thương Nguyễn Tiến Vị cho biết sản xuất công nghiệp chín tháng qua cóđược sự tăng trưởng nhưng ở mức thấp, trong đó nhóm ngành công nghiệpchế biến, chế tạo chỉ tăng 4,2%, thấp hơn nhiều so với mức tăng 10,7%của cùng kỳ năm trước do sức mua trên thị trường trong và ngoài nước đềuở mức thấp trong khi tồn kho của một số ngành còn ở mức cao.
Tính đếnngày 1/9, chỉ số tồn kho ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 20,4%so với cùng kỳ năm trước; trong đó, tồn kho ximăng, sắt, thép, gangtăng trên 40%.
Ông Vị khẳng định, khó khăn lớn trong sảnxuất công nghiệp hiện nay vẫn là nhu cầu vốn tăng cao do mặt bằng giácác yếu tố sản xuất tăng, nhưng tiếp cận nguồn vốn tín dụng vẫn còn hạnchế, ảnh hưởng đến sản xuất và hiệu quả đầu tư kinh doanh. Vì vậy, cácdự án đầu tư nâng cao năng lực sản xuất bị chậm tiến độ gây ảnh hưởnglớn đến việc thực hiện các mục tiêu kế hoạch đặt ra và gây lãng phí cácnguồn lực huy động.
Tuy nhiên, sản xuất công nghiệp chín tháng qua vẫn đạt được mức tăng trưởng nhờ được bù đắp bởi một sốngành như đóng tàu và cấu kiện nổi tăng 248%, sản xuất thiết bị truyềnthông tăng 57%, sản xuất phụ tùng và bộ phận phụ trợ cho xe có động cơvà động cơ xe tăng 44%...
Xuất khẩu chịu cạnh tranh khốc liệt
Mặc dù kim ngạch xuất khẩu bình quân chín tháng qua đạt 9,3 tỷUSD/tháng, là mức cao nhất từ trước đến nay nhưng điểm đáng quan ngại làxuất khẩu của các doanh nghiệp trong nước giảm 0,6% so với cùng kỳ nămtrước.
Bên cạnh đó, giá xuất khẩu nhóm nông lâm thủy sản chín tháng qua bịsụt giảm mạnh, đã gây thiệt hại hơn 1,8 tỷ USD. Một số mặt hàng xuấtkhẩu chủ lực như dệt may, da giầy, sản phẩm gỗ có quy mô xuất khẩu lớnnhưng tốc độ tăng trưởng đạt thấp hơn so với mức tăng trưởng xuất khẩuchung của cả nước, cho thấy sự khó khăn trong tìm kiếm thị trường xuấtkhẩu, đặc biệt rơi vào những doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước.
Theo đại diện Hiệp hội điều Việt Nam, chín tháng đầu năm,kim ngạch xuất khẩu điều đạt trên 1 triệu USD, tăng gần 30% so với cùngkỳ 2011, nhưng tăng trưởng không đạt hiệu quả như mong muốn. Ngườitrồng điều vẫn gặp khó khăn do năng suất, sản lượng sụt giảm và giá bánra thấp. Vì vậy, có rất nhiều doanh nghiệp lớn trong tổng số 300 đầu mốixuất khẩu và hàng nghìn cơ sở sản xuất chế biến điều bị phá sản. Thêmvào đó, nhiều doanh nghiệp lớn hoạt động trên lĩnh vực xuất khẩu điềuđang gặp khó khăn rất lớn khi có quá nhiều đầu mối xuất khẩu điều.
Chia sẻ khó khăn về xuất khẩu, Tổng Thư ký Hiệp hội chếbiến và xuất khẩu thủy sản (VASEP) Trương Đình Hòe cho biết xuất khẩuthủy sản trong chín tháng qua chưa có được mức tăng trưởng so với cùng kỳvà mục tiêu 6,5 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả năm 2012 là khóđạt do thị trường bị thu hẹp trong khi hàng thủy sản Việt Nam phải cạnhtranh gay gắt với hàng thủy sản của các nước như Ấn Độ, Thái Lan.
Đặc biệt, việc xuất khẩu tôm vào thị trường Nhật Bản - thịtrường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam tiếp tục gặp khó khăn do phíaNhật Bản tăng cường tần suất kiểm tra chất Ethoxyquin trong tôm. Trongkhi đó, giá thức ăn thủy sản, giá cước vận tải tăng thêm 700 USD/container trong khi giá bán thủy sản không tăng được.
Tháo gỡ khó khăn để về đích
Theo Bộ Công Thương, với tình hình kinh tế như hiện nay,chỉ số sản xuất công nghiệp cả năm 2012 dự kiến tăng 5,4%, kim ngạchxuất khẩu sẽ đạt 113 tỷ USD, tăng 16,6% so với cùng kỳ năm 2011, nhậpsiêu khoảng 1 tỷ USD, bằng 0,9% kim ngạch xuất khẩu.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Lê Dương Quang cho biết, để đạt được mụctiêu này, các doanh nghiệp sản xuất trong toàn ngành cần tiếp tục tiếtgiảm chi phí, khơi thông đầu ra cho hàng hóa bằng cách củng cố hệ thốngphân phối để sản phẩm hàng hóa từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng ởmức giá thấp nhất, giảm tồn kho sản phẩm; khuyến khích tiêu dùng hàngtrong nước để kích thích sản xuất phát triển.
Trong điều kiện thịtrường xuất khẩu đang có dấu hiệu sụt giảm, để tháo gỡ khó khăn chodoanh nghiệp, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục thực hiện có hiệu quả cácchương trình Xúc tiến thương mại quốc gia nhằm khai thông thị trường, tổchức hiệu quả, đồng bộ công tác thông tin, dự báo thị trường để kịpthời thông báo cho các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp, Hiệphội để chủ động phối hợp, ngăn ngừa, giải quyết sớm các vụ việc phátsinh.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương sẽ chủđộng phối hợp với Bộ Tài chính hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu tiếp cậnvới nguồn vốn tín dụng xuất khẩu, đẩy mạnh hoạt động bảo lãnh tín dụngcho các doanh nghiệp nhỏ và vừa để tạo điều kiện cho các doanh nghiệptrong việc tiếp cận vốn cũng như điều chỉnh linh hoạt thuế suất thuếxuất khẩu, thuế nhập khẩu và tạo thuận lợi hơn nữa về thủ tục hải quantheo hướng hỗ trợ tối đa cho sản xuất trong nước và thúc đẩy kinh doanh,xuất khẩu.
Để giảm tồn kho, đẩy mạnhtiêu thụ hàng hóa trong nước sản xuất, đại diện công đoàn Bộ CôngThương lại cho rằng bản thân các doanh nghiệp ngành công thương có thểgiải quyết khó khăn của chính mình khi triệt để sử dụng hàng hóa sảnxuất trong nước, bởi đầu ra của doanh nghiệp này lại là đầu vào củadoanh nghiệp khác./.