Không khí Tết Độc lập ở Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (xã Đoài Phương, Hà Nội) năm nay không chỉ được tạo nên bởi cờ hoa hay những chương trình nghệ thuật. Từ tiếng khèn Mông, tiếng cồng chiêng Tây Nguyên đến sắc màu thổ cẩm, những phiên chợ và nghi lễ truyền thống, văn hóa của các cộng đồng dân tộc được đánh thức trong chính không gian sinh hoạt của mình.
Theo đó, từ ngày 29/8-30/9, hơn 100 đồng bào thuộc 16 dân tộc đang hoạt động thường xuyên tại Làng cùng đồng bào từ Cao Bằng, Sơn La, Đà Nẵng sẽ tổ chức chuỗi hoạt động “Vui Tết độc lập,” chào mừng 81 năm Quốc khánh 2/9.
Trong 5 ngày nghỉ lễ, Chợ vùng cao phía Bắc với chủ đề “Cao nguyên mở hội” tái hiện không khí chợ phiên vùng Tây Bắc, Đông Bắc với khoảng 40 gian hàng sản vật và ẩm thực do đồng bào Tày, Nùng, Mông, Dao, Thái và các nhóm đồng bào tại chỗ thực hiện. Những món ăn, sản vật, cách giao tiếp, tiếng khèn, điệu múa khiến không gian chợ không chỉ là nơi mua bán mà trở thành một lát cắt của đời sống vùng cao.
Đặc biệt, du khách có thể xem múa Sư tử mèo của người Nùng, thưởng thức dân ca, dân vũ, trình diễn khèn Mông và tham dự các nghi lễ truyền thống. Lễ cầu mùa của người Nùng vào ngày 30/8, trích đoạn Lễ rước dâu của người Dao ngày 1/9 và Lễ mừng cơm mới của người Thái ngày 2/9 đem đến những trải nghiệm mà một chương trình biểu diễn sân khấu khó có thể “chạm” tới. Bởi ở đây, di sản không chỉ được trình diễn mà được kể bằng câu chuyện, ký ức và bàn tay của chính cộng đồng.
Sắc màu văn hóa tiếp tục được nối dài trong tháng Chín với chuyên đề “Buôn làng rực rỡ” của đồng bào Giẻ Triêng từ Đà Nẵng, từ ngày 19-20/9. Lễ cúng lúa trăm, dân ca, dân vũ, nhạc cụ truyền thống cùng trải nghiệm cồng chiêng, dệt thổ cẩm, đan lát, ẩm thực và trò chơi dân gian mở ra một cách tiếp cận gần gũi hơn với văn hóa Tây Nguyên.
Bên cạnh đó, các hoạt động cuối tuần như “Tiếng gọi mùa yêu,” Lễ cầu an của các dân tộc Tây Nguyên hay “Sức sống đại ngàn” tiếp tục tạo nên những điểm hẹn văn hóa trong suốt tháng Chín.
Đáng chú ý, văn hóa ở Làng không chỉ xuất hiện vào những ngày lễ hội. Hằng ngày, từ 8h-17h, đồng bào tại 16 làng dân tộc vẫn duy trì các hoạt động giới thiệu văn hóa, trình diễn nhạc cụ, trò chơi dân gian, nghề thủ công và ẩm thực. Những chương trình như “Dấu chân bản làng,” “Về với đại ngàn Tây Nguyên” và trải nghiệm 2 ngày 1 đêm cũng cho phép du khách đi sâu hơn vào các không gian văn hóa.
Đó chính là sức hút riêng của Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam: không cần đi quá xa khỏi Hà Nội, du khách vẫn có thể bước qua nhiều vùng văn hóa của đất nước trong cùng một hành trình.
Trong dịp Quốc khánh, trải nghiệm ấy càng có ý nghĩa khi những sắc màu khác nhau cùng hội tụ dưới một mái nhà chung. Từ chợ phiên miền núi phía Bắc đến buôn làng Tây Nguyên, từ nghi lễ mùa màng đến tiếng nhạc cụ truyền thống, mỗi cộng đồng mang đến một dấu ấn riêng để kể câu chuyện về quê hương, về ký ức và về những giá trị đã được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Vì thế, “Vui Tết độc lập” không chỉ tạo thêm một điểm vui chơi trong kỳ nghỉ 2/9. Quan trọng hơn, chương trình cho thấy văn hóa chỉ thực sự có sức sống khi được cộng đồng thực hành và được du khách trực tiếp trải nghiệm. Ở “ngôi nhà chung” giữa lòng Thủ đô, Tết Độc lập vì thế có thêm một sắc thái: gặp gỡ sự đa dạng của 54 dân tộc để cảm nhận rõ hơn một Việt Nam thống nhất trong đa dạng./.
Từ một lễ hội Khmer, mở cánh cửa vào “kho báu” 54 dân tộc
Một lễ hội Khmer, những điệu múa, tiếng nhạc ngũ âm và câu chuyện của 54 cộng đồng dân tộc đang cùng mở ra một hướng đi mới ở Đồng Mô: biến “kho báu” văn hóa thành những trải nghiệm sống động.
