Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI được ghi dấu không chỉ bằng những đạo luật, nghị quyết được thông qua, mà quan trọng hơn, kỳ họp còn thể hiện một chuyển động sâu sắc trong tư duy lập pháp và quản trị quốc gia, đó là "pháp luật phải đi trước một bước để mở đường cho phát triển."
Các đại biểu Quốc hội cho rằng thông qua việc hoàn thiện thể chế sẽ giúp huy động các nguồn lực cũng như phát huy các tiềm năng, lợi thế quốc gia, từ đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao trong kỷ nguyên mới của đất nước.
Kiến tạo thể chế hiện đại, dẫn dắt phát triển
Đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) đánh giá kỳ họp này đánh dấu một bước chuyển quan trọng: từ Quốc hội tháo gỡ những rào cản của phát triển sang Quốc hội chủ động kiến tạo môi trường, động lực và không gian phát triển mới.
Theo đó, các dự án luật trình Quốc hội lần này đều hướng tới những mục tiêu cải cách rất cụ thể, có thể lượng hóa và kiểm chứng như: dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường dự kiến cắt giảm khoảng 40 thủ tục hành chính, 40 điều kiện kinh doanh, tiết giảm khoảng 790 ngày làm việc cho người dân và doanh nghiệp; Luật Đầu tư cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
“Công tác xây dựng pháp luật không còn dừng ở việc hoàn thiện hệ thống pháp luật hay tháo gỡ những khó khăn trước mắt, mà phải kiến tạo được một môi trường thể chế hiện đại, ổn định, minh bạch và đủ năng lực dẫn dắt sự phát triển,” đại biểu Trịnh Xuân An nhấn mạnh.
Đại biểu An cũng thẳng thắn khi cho rằng thước đo thành công của các đạo luật sẽ không chỉ là số lượng luật được thông qua, mà là mức độ thuận lợi hơn trong thực hiện thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ được cắt giảm, môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện và các nguồn lực phát triển được khơi thông mạnh mẽ hơn đúng với mục tiêu cao nhất của hoạt động lập pháp trong giai đoạn hiện nay đó là mọi cải cách cuối cùng phải hướng tới phục vụ người dân, doanh nghiệp và sự phát triển của đất nước.
Với việc Quốc hội sẽ thông qua hàng loạt luật, nghị quyết có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của đất nước, đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng, thông qua việc hoàn thiện thể chế sẽ giúp huy động các nguồn lực cũng như phát huy các tiềm năng, lợi thế quốc gia, từ đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao trong kỷ nguyên mới của đất nước.
Trong khi đó, đại biểu Cil Bri (đoàn Lâm Đồng) cho rằng vấn đề tại các dự án luật không chỉ là cắt giảm bao nhiêu thủ tục, điều kiện kinh doanh hay chuyển giao thêm bao nhiêu thẩm quyền, mà còn phải làm rõ phương thức quản lý sau khi cắt giảm, năng lực của cấp được giao quyền, trách nhiệm của từng chủ thể và việc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.
“Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền sẽ tăng tính chủ động của các cấp, các ngành và địa phương; đồng thời, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ sẽ tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp... Tuy nhiên, đi cùng với phân cấp, phân quyền phải là cơ chế kiểm tra, giám sát, hậu kiểm và quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, bảo đảm cải cách không làm suy giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước,” đại biểu Cil Bri nói.
Mở không gian phát triển, hình thành cực tăng trưởng mới
Tại kỳ họp này, từng dự án luật, chủ trương được ban hành không chỉ giải quyết những vướng mắc trong thực tiễn mà còn “mở đường” cho phát triển theo đúng như yêu cầu được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh tại phiên khai mạc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.
Đơn cử như việc xây dựng Luật Phát triển đô thị, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) đánh giá luật này đã có nhiều quy định về cơ chế, chính sách vượt trội nhằm thúc đẩy phát triển các thành phố lớn, các thành phố trực thuộc Trung ương và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, phát huy tính chủ động, sáng tạo của các địa phương trong kiến tạo thể chế, huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển.
“Luật Phát triển đô thị được thông qua với thể chế vượt trội sẽ tạo đà cho sự bứt phá cho các cực tăng trưởng, các động lực tăng trưởng mới, trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, trung tâm logistics, góp phần đưa đất nước ta đạt mục tiêu vào năm 2045 trở thành nước phát triển thu nhập cao,” đại biểu Trần Hoàng Ngân tin tưởng.
Có góc nhìn về Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất) trên cơ sở hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách Nhà nước, đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng việc này sẽ giúp tránh tình trạng có vốn nhưng dự án không triển khai được, hay dự án đang cần vốn nhưng lại không có vốn, bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước trong bối cảnh chúng ta đang cần nguồn lực cho đầu tư phát triển.
Nhìn nhận việc sửa đổi Luật Dầu khí được kỳ vọng tạo thêm dư địa huy động nguồn lực, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên và mở rộng không gian cho các chuỗi giá trị năng lượng mới. Đại biểu Lê Ngọc Sơn (đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, thay đổi bao trùm nhất của lần sửa đổi này là chuyển mạnh sang tư duy thể chế kiến tạo phát triển.
“Ý nghĩa của lần sửa Luật này không nằm ở số điều khoản mới, mà ở khả năng chuyển hóa thể chế thành dự án được triển khai, trữ lượng được gia tăng, sản lượng được duy trì thành nguồn năng lượng phục vụ phát triển đất nước,” đại biểu Lê Ngọc Sơn nhấn mạnh.
Một nội dung khác mà kỳ họp Quốc hội lần này đưa vào chương trình họp là các quyết định về tổ chức không gian phát triển và hình thành các cực tăng trưởng mới.
Với việc Quốc hội thông qua thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh không chỉ là những quyết định về tổ chức đơn vị hành chính, mà còn đặt ra yêu cầu hình thành không gian đô thị có bản sắc, có vai trò trung tâm và tạo động lực phát triển mới.
Theo đại biểu Tạ Thị Yên (đoàn Điện Biên), sau khi thành lập, Chính phủ và hai địa phương cần quan tâm hơn đến phối hợp liên vùng, kết nối hạ tầng, logistics và không gian kinh tế vượt khỏi giới hạn địa giới hành chính. Giá trị của một thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ nằm ở quy mô của chính thành phố đó mà còn ở khả năng tạo động lực phát triển cho khu vực xung quanh.
Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (đoàn Quảng Ngãi) cũng nhấn mạnh, việc thành lập hai thành phố là bước chuyển mình mang tính chiến lược, hướng tới kiến tạo hai cực tăng trưởng có tính dẫn dắt và lan tỏa, góp phần thúc đẩy phát triển vùng Đồng bằng sông Hồng và dải đất Đông Bắc./.
Xem toàn bộ loạt bài tại đây: