Xuất phát từ niềm đam mê với giống hồng cổ Sa Pa, anh Đỗ Phú Chính (sinh năm 1978, trú tại tổ dân phố Ô Quý Hồ, phường Sa Pa, tỉnh Lào Cai) đã gây dựng nên mô hình nông nghiệp trải nghiệm kết hợp du lịch mang lại giá trị kinh tế cao, không chỉ trở thành điểm đến yêu thích của nhiều du khách mà còn góp phần gìn giữ, bảo tồn giống hồng cổ bản địa quý hiếm của địa phương trước nguy cơ mai một.
Hành trình hơn 30 năm kiên trì gắn bó theo đuổi đam mê của anh Đỗ Phú Chính là minh chứng cho tinh thần dám dấn thân làm những điều mình đam mê bằng trí tuệ và tâm huyết thực sự, xứng đáng với danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới” năm 2026.
Biến đất hoang thành "mỏ vàng"
Dưới tán những cây hồng cổ, anh Đỗ Phú Chính cho biết để có vườn hồng cổ rộng 3ha như bây giờ, ngoài niềm đam mê là một hành trình vất vả.
Sinh ra và lớn lên tại Hà Tây (cũ), năm 1995, anh Đỗ Phú Chính rời quê hương lên Sa Pa lập nghiệp. Chọn Ô Quý Hồ làm nơi sinh sống, một thân một mình nơi đất khách, anh Chính nhớ lại hoàn cảnh của bản thân khi ấy rất khó khăn khi phải từng bước làm quen với vùng đất mới, khí hậu và tập quán địa phương nhiều khác biệt.
Thế nhưng, với tâm niệm: "Có sức người sỏi đá cũng thành cơm," bằng sức trẻ cùng hai bàn tay trắng, anh Chính đã dồn sức khai khẩn từng m2 đất hoang để làm vườn, trồng rau và các loại cây quả ôn đới của Sa Pa như su su, mận, đào, lê... tạo sinh kế. Anh bén duyên với cây hoa hồng cổ lúc nào không hay.
Hoa hồng cổ Sa Pa có nguồn gốc từ nước Pháp và bắt đầu được du nhập vào nước ta từ khoảng thế kỷ thứ 19. Được trồng đầu tiên tại vùng đất Sa Pa, giống hồng này nhanh chóng thích nghi với khí hậu mát mẻ, đất đai màu mỡ.
Anh nhớ lại Sa Pa vào thập niên 90, hầu như trong hàng rào trước cửa nhà nào cũng có vài cây hoa hồng có dáng vẻ khác lạ với những loại hoa trước đây từng thấy. Những gốc hồng ở đây thân xù xì, phủ rêu, kích thước bông lớn, lớp hoa ngoài cùng cánh khum tròn xoe, bên trong có 30-50 cánh xếp khít, cùng hương thơm dễ chịu và khả năng cho hoa liên tục quanh năm.
Vì quá yêu thích loại hoa này, đồng thời nhận thấy nguy cơ mai một từ quá trình mở rộng đô thị hóa trên địa bàn, năm 1997, từ vài cây giống ban đầu, anh Chính gây trồng nhân giống.
Đến năm 2010, khu vườn nhà anh lúc ấy đã được phủ kín với vài trăm gốc hồng. Những gốc hồng được đưa về trồng trên vùng đất dốc, chăm sóc, tạo tán theo phương pháp hữu cơ với mục đích ban đầu là góp phần lưu giữ các giống hoa quý, sau này đã tạo nguồn thu lớn cho gia đình anh.
Từ năm 2014-2019 khi phong trào chơi hồng cổ rộ lên, có nhiều người đến vườn hỏi mua với giá trung bình từ 20 triệu đồng đến 70 triệu đồng/cây từ 6-7 năm tuổi và gần 300 triệu đồng/cây từ hơn 20 năm tuổi.
Anh cho biết trung bình mỗi năm bán được 2-4 tỷ đồng từ hồng cổ Sa Pa, cao điểm là năm 2018-2019, anh thu về 4 tỷ đồng từ hồng cổ/năm.
"So với hồng leo, hồng nhung hay hồng nhập ngoại, hồng cổ Sa Pa dễ chăm hơn rất nhiều. Cây ít sâu bệnh, ra hoa sai và bền màu, thích hợp cả với người mới chơi hoa nên được thị trường ưa chuộng," anh Chính cho biết.
Trò chuyện với anh Chính dễ nhận thấy anh như một “kho kiến thức” về các loài hồng, từ cổ đến hiện đại. Không chỉ nắm trong tay kiến thức sâu rộng về loài hoa này, anh Chính toàn tâm, toàn ý để bảo tồn, phát triển, nhân rộng và thậm chí gây dựng lên một “vương quốc” riêng với hơn 100 giống cho loài hoa anh yêu thích.
Hiện trên diện tích 3ha, gia đình anh Chính trồng hơn 2.000 gốc hồng cổ, phần lớn là những cây từ 5-10 năm tuổi và hồng mới nhân giống.
Đặc biệt, gia đình còn lưu giữ 3 gốc hồng cổ hơn 35 năm tuổi, thuộc hai giống hồng cổ Sa Pa và hồng Bạch Ngọc cổ Sa Pa. Đây là những cây đầu tiên anh đưa về trồng trong những năm đầu gây dựng vườn và cũng là những cây anh tâm đắc nhất bởi chúng mang vẻ đẹp cổ kính, thân to với rêu phủ kín, hoa nhiều rực rỡ, tán dày và rộng, thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm.
Mở rộng hệ sinh thái kinh doanh
Xuất phát từ việc trồng, bảo tồn và nhân giống hoa hồng cổ, nhận thấy nhiều du khách có nhu cầu tham quan, trải nghiệm tại vườn nhà, gia đình anh Chính chuyển hướng sang khai thác giá trị cảnh quan, đưa khu vườn trở thành điểm tham quan, trải nghiệm nông nghiệp, mở rộng hệ sinh thái kinh doanh của gia đình.
Tháng 5/2020, “Vườn hồng mộng mơ” Sa Pa của gia đình anh được Ủy ban Nhân dân tỉnh Lào Cai công nhận là điểm du lịch, trở thành điểm đến yêu thích của các du khách trên tuyến Quốc lộ 4D dừng chân săn mây tại Ô Quý Hồ. Mỗi năm, gia đình bán hơn 15.000 vé tham quan vườn hồng cổ.
Vào dịp lễ, cuối tuần, lượng khách đến đông hơn. Nhiều du khách sau khi tham quan còn lựa chọn mua cây giống hồng cổ do gia đình nhân giống, chăm sóc.
Với lượng khách ngày càng gia tăng, gia đình anh Chính tiếp tục phát triển nhà hàng, dịch vụ lưu trú, tạo thêm các sản phẩm phục vụ khách. Du khách đến tham quan vườn hồng có thể kết hợp trải nghiệm vườn su su, lê, đào... theo mùa và thưởng thức đặc sản ẩm thực của địa phương.
Hiện tổng doanh thu từ vườn hồng cổ, điểm du lịch và nhà hàng đạt khoảng 4 tỷ đồng/năm; lợi nhuận trên 2 tỷ đồng. Mô hình tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 15 lao động, thu nhập từ 8-15 triệu đồng/người/tháng. Vào mùa cao điểm, tổng số lao động thường xuyên và mùa vụ lên tới 35 người.
Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, anh Chính còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội tại địa phương. Hằng năm, anh chia sẻ kinh nghiệm trồng, chăm sóc hoa hồng cổ cho hơn 20 hội viên nông dân; tuyên truyền, vận động hội viên tham gia phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.
Ông Nguyễn Phước Toàn, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Sa Pa, cho biết mô hình của gia đình anh Đỗ Phú Chính là điển hình tiêu biểu cho thấy một sản phẩm nông nghiệp có thể tạo ra nhiều giá trị gia tăng hơn khi phát huy giá trị của sản phẩm bản địa và kết hợp với du lịch.
Anh Chính không chỉ là tấm gương sáng về làm giàu cho bản thân và gia đình mà còn tích cực tham gia hoạt động, đóng góp phúc lợi xã hội, vì sự phát triển của quê hương.Với những nỗ lực trong công tác bảo tồn, nhân giống, kinh doanh, sản xuất nông sản bản địa, những năm qua, anh Chính nhận được nhiều danh hiệu, hình thức khen thưởng.
Anh đạt danh hiệu Hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi cấp Trung ương 5 năm, giai đoạn 2017-2022 cùng nhiều hình thức khen thưởng khác.
Năm 2026, anh được vinh danh “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới,” ghi nhận những nỗ lực bảo tồn hồng cổ, gắn sản xuất nông nghiệp với du lịch, nâng cao giá trị sản phẩm trên vùng đất Sa Pa.
Theo anh Chính, mỗi vườn hoa được gieo trồng tại Sa Pa không chỉ tạo ra sản phẩm hàng hóa mà còn có thể trở thành không gian cảnh quan, điểm đến trải nghiệm.
"Khi hoa được định giá bằng cảm xúc và trải nghiệm của du khách, giá trị nông sản sẽ gia tăng, minh chứng cho hiệu quả của kinh tế nông nghiệp đa giá trị. Đây cũng chính là nền tảng để xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, xanh và bản sắc, nơi kinh tế và môi trường cùng phát triển song hành," anh Chính chia sẻ./.