Tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm từng là lực cản không nhỏ trong bộ máy hành chính nhà nước, đặc biệt là ở cấp cơ sở - nơi trực tiếp đối thoại và giải quyết hàng ngàn vấn đề dân sinh mỗi ngày.
Để tháo gỡ điểm nghẽn này, tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” theo định hướng trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 đã nhanh chóng được các địa phương tại Thành phố Hồ Chí Minh quán triệt sâu rộng.
Không dừng lại ở những khẩu hiệu hành động, tinh thần này đang được cụ thể hóa bằng sự cam kết vững chắc của người đứng đầu, bằng những bước đi tiên phong nhằm xây dựng một chính quyền đô thị thực sự của dân, do dân và vì dân.
Thay đổi cách nghĩ, cách làm
Tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” đang được cán bộ, đảng viên ở cơ sở cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực trong quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân.
Qua thực tiễn triển khai, yêu cầu đặt ra không chỉ là quán triệt đầy đủ nội dung nghị quyết, mà quan trọng hơn là tạo chuyển biến trong nhận thức và hành động, từng bước đẩy lùi tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm, nhất là trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Tại phường An Lạc, Thành phố Hồ Chí Minh, ông Lê Trương Hải Hiếu, Bí thư Đảng ủy phường cho rằng, trong điều kiện tổ chức bộ máy đã được tinh gọn, vai trò, trọng trách và trách nhiệm của từng cơ quan, từng cán bộ càng lớn.
Vì vậy, cấp ủy phải luôn đồng hành, nắm chắc từng chương trình, kế hoạch, công việc cụ thể, qua đó tạo sự tự tin để cán bộ mạnh dạn thực hiện nhiệm vụ. Điều quan trọng là cán bộ cơ sở phải nắm chắc các quy chế, quy trình để thực hiện.
Với những vấn đề chưa rõ về quy định, cán bộ cần chủ động trao đổi với các cơ quan chuyên môn để thống nhất cách xử lý. Tinh thần xuyên suốt là những việc có lợi cho người dân thì phải cố gắng làm cho bằng được.
Cách tiếp cận này cho thấy “dám nghĩ, dám làm” không đồng nghĩa với làm tùy tiện, vượt quy định, mà là chủ động trong khuôn khổ pháp luật, mạnh dạn tìm giải pháp đối với những vấn đề phát sinh và không né tránh nhiệm vụ. Đây cũng là cách để từng bước tháo gỡ tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm vốn có thể làm chậm quá trình giải quyết công việc ở cơ sở.
Tại xã Dầu Tiếng, ông Nguyễn Hữu Thành, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã nhấn mạnh vai trò của người đứng đầu trong việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Theo ông, trước những công việc mới phát sinh, lãnh đạo địa phương phải chủ động tổ chức thực hiện, nếu có khó khăn thì tập trung tháo gỡ, bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Tinh thần này cũng được cụ thể hóa bằng việc khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức phát huy trách nhiệm trong tham mưu, đề xuất chủ trương, cách làm. Mục tiêu là tìm được phương án đem lại hiệu quả tốt nhất trong xử lý công việc liên quan đến người dân và doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Hữu Thành cho biết: “Chính quyền xã Dầu Tiếng luôn duy trì mô hình đối thoại “Càphê sáng” hằng tuần, hằng tháng. Các buổi gặp được xây dựng theo từng chuyên đề, từ giải đáp chính sách đối với người có công, các đối tượng yếu thế đến đối thoại với doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh và thủ tục hành chính.”
Từ những việc làm cụ thể này, tinh thần “dám nghĩ, dám làm” được chuyển hóa thành một phương thức điều hành gần dân hơn, cán bộ không chỉ thụ động chờ người dân mà chủ động tìm đến với dân, lắng nghe vấn đề từ thực tế và tìm cách giải quyết trong phạm vi thẩm quyền.
Không né tránh việc khó, lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo
Ở xã Long Hòa, yêu cầu xây dựng chính quyền gần dân, sát dân được cụ thể hóa bằng nhiều mô hình hướng trực tiếp đến người dân. Ông Nguyễn Ngọc Thạnh, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã, cho biết địa phương triển khai đồng thời nhiều mô hình thiết thực, vừa để người yếu thế được giải quyết thủ tục ngay tại nhà; vừa tổ chức các tổ công tác xuống ấp hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính và sử dụng công nghệ số.
Cùng với đó, chính quyền cũng tổ chức đối thoại trực tiếp tại các ấp, tập trung vào những vấn đề người dân đang quan tâm, bức xúc. Thông qua đối thoại, chính quyền có thêm thông tin về tâm tư, nguyện vọng của người dân để xây dựng các chương trình hành động sát thực tế hơn.
Đây là một trong những biểu hiện cụ thể của tinh thần dám nghĩ, dám làm: Thay đổi cách tiếp cận, lựa chọn phương thức phù hợp với điều kiện địa bàn thay vì chỉ thực hiện công việc theo lối hành chính truyền thống.
Thực tế ghi nhận tại ấp Thị Tính (xã Long Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh) cho thấy quá trình đổi mới không phải lúc nào cũng thuận lợi: Hạ tầng Internet có thời điểm chưa ổn định, một bộ phận người lớn tuổi còn hạn chế về kỹ năng sử dụng công nghệ... Thay vì coi đây là lý do để trì hoãn, địa phương lựa chọn cách tiếp cận trực tiếp, “đi từng ngõ, gõ từng nhà” rà soát từng trường hợp còn khó khăn để hỗ trợ.
Ông Lê Văn Tiếp, Bí thư chi bộ ấp Thị Tính cho biết, tỷ lệ người dân tiếp cận, sử dụng công nghệ và dịch vụ công trực tuyến đã tăng từ khoảng 50% lên trên 80%. Điều này càng chứng tỏ, khi cán bộ cơ sở chủ động tìm đến người dân, trực tiếp tháo gỡ từng khó khăn cụ thể, những vấn đề tưởng như khó giải quyết cũng có thể từng bước được khắc phục.
Những việc làm này cho thấy “dám nghĩ, dám làm” không chỉ nằm trong những quyết định lớn mà được thể hiện qua cách cán bộ cơ sở giải quyết từng vấn đề cụ thể của đời sống nhân dân.
Tại phường Tân Tạo, ông Lê Minh Hiếu, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường cho biết, chủ trương phát huy tinh thần năng động, sáng tạo và quyết liệt trong thực hiện nhiệm vụ đã được quán triệt đến toàn thể cán bộ, công chức.
Đối với những nhiệm vụ mới, cán bộ được giao nghiên cứu, đề xuất giải pháp, hạn chế tối đa tình trạng phải chờ đợi hoặc phụ thuộc vào ý kiến của các cơ quan chuyên môn cấp trên.
Đặc biệt, trong những lĩnh vực mới được phân cấp về phường như quản lý dự án, một số vấn đề phát sinh chưa được pháp luật hoặc văn bản hướng dẫn quy định cụ thể.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra là cán bộ phải nghiên cứu, chủ động tham mưu và tìm giải pháp phù hợp. Đây cũng là một bài toán thực tế đối với việc khắc phục tâm lý “sợ sai.”
Nếu cán bộ chỉ chọn cách an toàn nhất là không quyết định, không tham mưu, không đề xuất vì lo trách nhiệm, công việc sẽ khó đạt hiệu quả. Ngược lại, nếu cán bộ được giao trách nhiệm, được khuyến khích nghiên cứu và đề xuất trên cơ sở đúng chức trách, đúng quy trình, tinh thần chủ động sẽ có điều kiện phát huy.
“Phường Tân Tạo cũng xây dựng hướng dẫn để cán bộ, công chức đăng ký các nội dung “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.” Trường hợp cán bộ thực hiện đúng chức trách, hoàn thành tốt nhiệm vụ nhưng còn có những điều kiện pháp lý chưa được nghiên cứu đầy đủ, lãnh đạo phường sẽ xem xét, tạo điều kiện trong đánh giá phù hợp với tình hình thực tế,” ông Lê Minh Hiếu cho biết thêm.
Qua thực tiễn tại các địa phương, có thể thấy việc xây dựng chính quyền địa phương hai cấp đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ cơ sở.
Bộ máy được tinh gọn, địa bàn quản lý rộng hơn, nhiều nhiệm vụ được phân cấp, trong khi nhu cầu của người dân ngày càng đa dạng. Điều đó đòi hỏi cán bộ phải thay đổi phương pháp làm việc, từ tư duy hành chính sang tư duy phục vụ, từ chờ chỉ đạo sang chủ động giải quyết công việc.
Thực tiễn cơ sở cũng cho thấy, để đẩy lùi tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm, không thể chỉ yêu cầu cán bộ “dám làm,” cần xây dựng môi trường trong đó cán bộ được trao quyền, được hướng dẫn, được bảo vệ khi thực hiện đúng chức trách và quy định; đồng thời phải chịu trách nhiệm đối với những quyết định của mình.
Mỗi việc làm đều chung một yêu cầu: Không né tránh, không đùn đẩy, không để tâm lý sợ trách nhiệm trở thành lực cản của công việc. Và trên hết, như tinh thần được các cán bộ cơ sở nhấn mạnh, mọi đổi mới trong cách nghĩ, cách làm cuối cùng đều phải hướng đến mục tiêu phục vụ nhân dân, nâng cao đời sống, tạo sự thuận tiện và củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền./.
Thực hiện Nghị quyết Trung ương 3: Đổi mới tư duy về không gian phát triển