Ngày 1/10, Luật Phát triển đô thị có hiệu lực, đồng thời cũng là thời điểm có hiệu lực của hơn 20 Nghị quyết mà Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã thông qua trong thời gian qua để đưa Luật Phát triển đô thị đi vào thực tế cuộc sống, tạo nên nguồn lực thúc đẩy mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững của siêu đô thị Thành phố Hồ Chí Minh.
Nhân dịp này, phóng viên TTXVN có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Văn Dũng, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về công tác chuẩn bị của Hội đồng Nhân dân Thành phố cho việc triển khai Luật Phát triển đô thị cũng như những đánh giá, kỳ vọng vào sự phát triển bứt phá của Thành phố trong thời gian tới.
- Thời gian qua, Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động triển khai nhiều hoạt động đưa Luật Phát triển đô thị đi vào cuộc sống ngay khi có hiệu lực. Xin ông cho biết những kết quả mà Hội đồng Nhân dân Thành phố đã thực hiện được trong vấn đề này?
Ông Nguyễn Văn Dũng: Ngay từ khi Luật Phát triển đô thị còn đang trong quá trình xây dựng, Hội đồng Nhân dân Thành phố đã xác định rõ quan điểm không chờ Luật có hiệu lực mới bắt đầu triển khai mà phải chuẩn bị từ sớm, từ xa. Luật có hiệu lực đến đâu thì cơ chế thực hiện phải sẵn sàng đến đó.
Trên tinh thần đó, Hội đồng Nhân dân Thành phố đã chủ động phối hợp với Ủy ban Nhân dân Thành phố ngay từ quá trình xây dựng kế hoạch triển khai Luật, cùng rà soát những nội dung Luật giao cho Hội đồng Nhân dân Thành phố, Ủy ban Nhân dân Thành phố, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố quyết định, xác định danh mục nghị quyết cần ban hành, tiến độ thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan.
Bởi triển khai Luật không phải là công việc riêng của cơ quan soạn thảo hay cơ quan quyết định mà đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất ngay từ đầu giữa cơ quan trình và cơ quan quyết định, để khi nghị quyết được ban hành có thể tổ chức thực hiện ngay.
Thường trực Hội đồng Nhân dân Thành phố cũng đã ban hành Kế hoạch số 980/KH-HĐND ngày 25/8/2026, xác định cụ thể các nhóm nhiệm vụ thuộc trách nhiệm của Hội đồng Nhân dân Thành phố nhằm đi trước một bước về thể chế, không để khoảng trống pháp lý và cũng không để độ trễ trong xây dựng chính sách làm chậm cơ hội phát triển của Thành phố.
Hội đồng Nhân dân Thành phố đặc biệt quan tâm là nâng cao chất lượng nghị quyết ngay từ khâu chuẩn bị và thẩm tra với phương châm “tham gia khảo sát, thẩm tra từ sớm.”
Hội đồng Nhân dân Thành phố đã ban hành kế hoạch huy động sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học trong quá trình khảo sát, thẩm tra các dự thảo nghị quyết triển khai Luật; đồng thời tăng cường khảo sát thực tiễn, làm việc với cơ quan soạn thảo, các sở, ngành, địa phương và những đối tượng chịu tác động của chính sách.
Qua hai kỳ họp chuyên đề vừa qua, Hội đồng Nhân dân Thành phố đã tập trung xem xét, quyết định 25 nội dung quan trọng để cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị; từ nay đến cuối năm, Hội đồng Nhân dân Thành phố sẽ tiếp tục tổ chức các kỳ họp để xem xét, quyết định những nội dung còn lại đủ điều kiện thông qua, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để những cơ chế thuộc thẩm quyền Thành phố có thể được triển khai ngay.
Mỗi chính sách khi trình Hội đồng Nhân dân Thành phố phải trả lời được những câu hỏi rất cụ thể: Tháo gỡ điểm nghẽn nào, khơi thông nguồn lực nào, trách nhiệm thực hiện thuộc về ai và kết quả cuối cùng mang lại cho Thành phố, người dân và doanh nghiệp là gì.
Đặc biệt, Hội đồng Nhân dân Thành phố xác định nghị quyết được ban hành không phải là điểm kết thúc. Trong quá trình tổ chức thực hiện, Hội đồng Nhân dân Thành phố sẽ tiếp tục theo dõi, giám sát, đối chiếu giữa quy định và thực tiễn; lắng nghe phản ánh từ cơ sở, người dân, doanh nghiệp và các cơ quan thực hiện để kịp thời nhận diện những vấn đề phát sinh, từ đó nghiên cứu điều chỉnh, bổ sung chính sách khi cần thiết.
Có thể nói, Hội đồng Nhân dân Thành phố đã từng bước đổi mới cách làm: Chủ động từ sớm, phối hợp chặt chẽ, huy động trí tuệ xã hội, thẩm tra thực chất và theo sát chính sách trong quá trình thực hiện.
Đây cũng là tinh thần thực hiện Chỉ thị của Thành ủy về triển khai Luật Phát triển đô thị: Chủ động, quyết liệt, đồng bộ, thực chất, hiệu quả; rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ kết quả.
- Luật Phát triển đô thị trao cho Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh quyền và trách nhiệm rất lớn. Thường trực Hội đồng Nhân dân Thành phố có phương hướng và giải pháp gì để hiện thực hóa điều đó?
Ông Nguyễn Văn Dũng: Luật trao cho Thành phố thẩm quyền lớn hơn thì Hội đồng Nhân dân Thành phố cũng phải nâng cao hơn nữa trách nhiệm, năng lực quyết định và trách nhiệm giải trình của mình.
Quyền được trao chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành những quyết sách đúng, kịp thời, tháo gỡ được những điểm nghẽn cụ thể và tạo ra kết quả mà người dân, doanh nghiệp có thể nhìn thấy.
Trên tinh thần đó, Thường trực Hội đồng Nhân dân Thành phố xác định ba yêu cầu xuyên suốt: Quyết định phải đúng và kịp thời; giám sát phải thực chất và đến cùng; chính sách phải được tiếp tục hoàn thiện từ thực tiễn.
Trước hết, phải nâng chất lượng quyết định của Hội đồng Nhân dân ngay từ khâu xây dựng chính sách. Chúng tôi sẽ tiếp tục thực hiện phương châm “tham gia từ sớm, từ xa; làm kỹ, làm sâu, làm sát thực tế.”
Đối với những chính sách lớn, phức tạp, tác động rộng, các Ban của Hội đồng Nhân dân phải tăng cường khảo sát thực tế, tham vấn chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động; đồng thời làm rõ ngay từ đầu căn cứ pháp lý, sự cần thiết, nguồn lực, tác động và khả năng tổ chức thực hiện.
Thứ hai, không chỉ nâng chất lượng thẩm tra mà phải đổi mới cách thẩm tra theo mức độ tác động của chính sách. Quan điểm là rút ngắn thời gian nhưng không rút ngắn yêu cầu về chất lượng; đẩy nhanh tiến độ nhưng không bỏ qua các điều kiện bảo đảm tính hợp pháp, khả thi và hiệu quả.
Thứ ba, quyền hạn càng lớn thì giám sát càng phải chặt chẽ. Đối với những cơ chế mới, thí điểm, việc xác định rõ phạm vi, điều kiện, tiêu chí đánh giá, trách nhiệm và cơ chế kiểm soát là rất quan trọng.
Phải hình thành một vòng đời chính sách khép kín: xây dựng chính sách-quyết định-tổ chức thực hiện-giám sát-đánh giá-điều chỉnh. Hội đồng Nhân dân không chỉ quyết định chính sách một lần mà phải theo sát chính sách trong suốt quá trình vận hành.
Tôi cho rằng, với không gian thẩm quyền mới, Hội đồng Nhân dân Thành phố phải mạnh dạn hơn trong quyết định những vấn đề mới, nhưng càng phải chặt chẽ về nguyên tắc, minh bạch về quy trình và rõ ràng về trách nhiệm.
Mục tiêu không phải sử dụng quyền được trao để quyết định thật nhiều, mà là sử dụng đúng và hiệu quả những thẩm quyền đó để khai thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn, tạo không gian phát triển mới và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Phương châm của Hội đồng Nhân dân Thành phố là: quyền hạn phải đi đôi với trách nhiệm; quyết định phải gắn với nguồn lực; nghị quyết phải gắn với tổ chức thực hiện; giám sát phải gắn với kết quả.
Thước đo năng lực của Hội đồng Nhân dân không phải là đã quyết định bao nhiêu vấn đề mà là những quyết định đó có đúng, có trúng, có khả thi và có tạo ra chuyển biến thực tế hay không.
Chúng tôi xác định đây là trách nhiệm rất lớn trước Thành phố, trước cử tri và nhân dân, vì vậy Hội đồng Nhân dân Thành phố sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng quyết nghị và giám sát, để những thẩm quyền mới mà Luật trao thực sự trở thành nguồn lực, động lực và không gian phát triển mới cho Thành phố Hồ Chí Minh.
- Những giá trị của Luật Phát triển đô thị đối với Thành phố Hồ Chí Minh là rất lớn. Xin ông cho biết, Luật Phát triển đô thị khi được triển khai trên thực tế sẽ có tác động quan trọng nào đối với quá trình phát triển của Thành phố trong thời gian tới?
Ông Nguyễn Văn Dũng: Tác động lớn nhất của Luật Phát triển đô thị đối với Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ nằm ở việc Thành phố có thêm một số cơ chế, chính sách mới, mà sâu hơn là Luật đang mở ra một không gian thể chế mới, tạo điều kiện để Thành phố chủ động hơn trong tổ chức và kiến tạo phát triển.
Luật Phát triển đô thị đã tăng cường phân quyền, mở rộng không gian chủ động cho các đô thị lớn, đồng thời gắn quyền hạn với trách nhiệm giải trình, kiểm soát và giám sát. Đây là thay đổi rất quan trọng đối với Thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh không gian phát triển đã được mở rộng, quy mô dân số, hạ tầng, kinh tế, nguồn lực đất đai và yêu cầu liên kết vùng ngày càng lớn.
Tác động đầu tiên, theo tôi là Thành phố có điều kiện chuyển mạnh hơn từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo phát triển.”
Những vấn đề trước đây còn phải qua nhiều tầng nấc, phụ thuộc vào việc hoàn thiện thêm các quy định, hướng dẫn hoặc phối hợp giữa nhiều cấp, nhiều ngành, nay có thêm cơ sở pháp lý để Thành phố chủ động quyết định trong phạm vi được phân quyền.
Nhưng Luật không chỉ trao thêm quyền mà còn đặt ra yêu cầu Thành phố phải sử dụng quyền đó hiệu quả, đúng pháp luật và vì mục tiêu phát triển chung.
Tác động thứ hai là mở rộng khả năng huy động và chuyển hóa nguồn lực thành động lực phát triển. Các cơ chế mới của Luật, nếu được cụ thể hóa và tổ chức thực hiện tốt, sẽ góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực xã hội và tạo thêm dư địa cho đầu tư phát triển. Đây cũng là một trong những mục tiêu trọng tâm khi Thành phố triển khai Luật.
Tác động thứ ba sẽ thể hiện trực tiếp trong việc tổ chức lại không gian đô thị và phát triển hạ tầng. Các cơ chế về TOD, không gian ngầm, không gian tầm thấp, tầm cao, quy hoạch, chỉnh trang đô thị, nhà ở, đầu tư và huy động nguồn lực xã hội... giúp Thành phố có thêm công cụ để giải quyết những bài toán lớn của một đô thị đặc biệt như phát triển giao thông công cộng, khai thác hiệu quả quỹ đất, tổ chức lại không gian đô thị...
Thực tế, tại Kỳ họp thứ năm vừa qua, Hội đồng Nhân dân Thành phố đã cụ thể hóa nhiều nội dung của Luật, trong đó có các chính sách liên quan đến quy hoạch, không gian ngầm, TOD, phát triển khoa học - công nghệ và các cơ chế tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, đầu tư, hạ tầng.
Tác động thứ tư là tạo ra các chính sách đột phá để phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Thành phố, tạo đòn bẩy quan trọng góp phần xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh phù hợp định hướng tại Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19 tháng 5 năm 2026 của Bộ Chính trị, tạo động lực để Thành phố phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Tôi đặc biệt kỳ vọng Luật sẽ tạo ra một phương thức phát triển đô thị mới, trong đó quy hoạch, giao thông, đất đai, hạ tầng, tài chính, khoa học - công nghệ và phát triển kinh tế - xã hội không còn được nhìn nhận một cách riêng lẻ, mà được đặt trong một tổng thể thống nhất. Chẳng hạn, TOD không chỉ là câu chuyện xây dựng một tuyến đường sắt hay một nhà ga, mà là tổ chức lại không gian đô thị, phân bổ dân cư, việc làm, dịch vụ và nguồn lực đầu tư gắn với giao thông công cộng.
Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh rằng Luật chỉ mở ra cơ hội; cơ hội có trở thành kết quả hay không phụ thuộc vào năng lực tổ chức thực hiện. Với Thành phố Hồ Chí Minh, thước đo cuối cùng phải rất cụ thể và gần với đời sống: người dân có được phục vụ tốt hơn không; doanh nghiệp có thuận lợi hơn không; các dự án có được triển khai nhanh hơn không; nguồn lực xã hội có được huy động tốt hơn không; hạ tầng, giao thông, nhà ở và môi trường sống có được cải thiện không.
Luật không thể tự mình giải quyết các điểm nghẽn, cũng như một nghị quyết của Hội đồng Nhân dân không thể tự mình tạo ra sự phát triển. Điều quan trọng là sau khi có khung pháp lý, các cơ quan phải chuyển hóa được quy định của Luật thành những chính sách cụ thể, những chương trình, dự án cụ thể và những kết quả có thể đo đếm được.
Với Thành phố Hồ Chí Minh, thước đo cuối cùng về hiệu quả của Luật phải rất cụ thể và gần với đời sống như người dân có được phục vụ tốt hơn không; doanh nghiệp có thuận lợi hơn không; các dự án có được triển khai nhanh hơn không; nguồn lực xã hội có được huy động tốt hơn không; hạ tầng, giao thông, nhà ở và môi trường sống có được cải thiện không.
Tôi tin chắc rằng, nếu cụ thể hóa và tổ chức thực hiện tốt, Luật Phát triển đô thị sẽ trở thành một nền tảng thể chế quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh phát huy tốt hơn tiềm năng của không gian phát triển mới, khai thông các nguồn lực, tạo thêm động lực tăng trưởng và nâng cao chất lượng sống của người dân.
- Xin cám ơn ông!
Siêu đô thị Thành phố Hồ Chí Minh: Quy hoạch phải đi cùng chất lượng sống
Các chuyên gia cho rằng quy hoạch chỉ thực sự thành công khi tạo được việc làm, nhà ở, hạ tầng xã hội và môi trường sống phù hợp cho hơn 14 triệu dân hiện nay và các thế hệ cư dân tương lai.
