Với mục tiêu phát triển thêm 70 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên trong năm 2026, nâng tổng số sản phẩm OCOP của tỉnh lên 227 sản phẩm, Điện Biên đang từng bước chuyển trọng tâm từ phát triển về số lượng sang nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và hình thành các chuỗi giá trị bền vững.
Cùng với các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng như gạo, càphê, chè, mắcca, tỉnh đang mở rộng hướng phát triển OCOP gắn với chuyển đổi số, thương mại điện tử, du lịch cộng đồng và bảo tồn bản sắc văn hóa.
Nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu cho sản phẩm OCOP
Sau nhiều năm triển khai Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), Điện Biên đã hình thành hệ thống sản phẩm tương đối đa dạng, gắn với lợi thế sản xuất của từng địa phương. Từ gạo Điện Biên, càphê Mường Ảng, chè Tủa Chùa, mắcca đến các sản phẩm chế biến như miến dong, thịt trâu sấy, thịt lợn sấy..., nhiều sản phẩm đã từng bước được chuẩn hóa, xây dựng thương hiệu và tiếp cận thị trường rộng hơn.
Theo Cổng Thông tin điện tử tỉnh Điện Biên, tính đến tháng 8/2026, toàn tỉnh có 157 sản phẩm được công nhận OCOP từ 3 sao trở lên. Nhiều sản phẩm đã tạo dựng được chỗ đứng trên thị trường; một số sản phẩm mới có tiềm năng như vú sữa Hoàng Kim, nho Hạ Đen cũng đang được hoàn thiện hồ sơ để tham gia chương trình OCOP.
Tại Hội nghị kết nối sản phẩm OCOP Điện Biên với hệ thống phân phối Central Retail Việt Nam ngày 26/8/2026, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân tỉnh Lò Văn Cương cho biết, năm 2026 tỉnh đặt mục tiêu phát triển mới 70 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, nâng tổng số lên 227 sản phẩm; đồng thời phấn đấu đưa 20-30% chủ thể OCOP tham gia các kênh phân phối hiện đại như siêu thị, cửa hàng tiện lợi và sàn thương mại điện tử.
Theo lãnh đạo tỉnh, để sản phẩm OCOP có thể tham gia và duy trì trong các hệ thống phân phối hiện đại, các chủ thể phải chủ động nâng cao chất lượng, hoàn thiện tiêu chuẩn và bảo đảm các cam kết về chất lượng, sản lượng, giá cả, tiến độ giao hàng. “Uy tín là yếu tố quyết định để tham gia và duy trì trong các chuỗi phân phối hiện đại," lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh.
Định hướng này cho thấy chương trình OCOP của Điện Biên đang chuyển từ việc chú trọng số lượng sản phẩm được công nhận sang coi trọng chất lượng và sức cạnh tranh. Một sản phẩm đạt sao nhưng không có thị trường ổn định sẽ khó tạo ra giá trị lâu dài; vì vậy, xây dựng thương hiệu, chuẩn hóa chất lượng và xác định rõ thị trường mục tiêu cần được đặt song song với quá trình phát triển sản phẩm.
Những thay đổi từ các chủ thể cho thấy OCOP đang tạo động lực để các cơ sở sản xuất nông thôn thay đổi phương thức kinh doanh, từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất có tiêu chuẩn, có thương hiệu và hướng tới thị trường.
Phát triển vùng nguyên liệu, chế biến sâu và mở rộng thị trường
Để sản phẩm OCOP phát triển thực chất, vấn đề quan trọng đặt ra là xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định và hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.
Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm OCOP của Điện Biên được hình thành từ những nông sản đặc trưng nhưng quy mô sản xuất còn nhỏ, nguồn cung có tính mùa vụ, khả năng bảo quản và chế biến sâu còn hạn chế. Đây là những điểm nghẽn cần được giải quyết nếu muốn đưa sản phẩm vào các hệ thống phân phối lớn và từng bước mở rộng thị trường ngoài tỉnh.
Vì vậy, định hướng phát triển OCOP trong thời gian tới cần gắn chặt với quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh và bền vững. Các ngành hàng có lợi thế như càphê, mắcca, cây ăn quả, lúa gạo, chè và dược liệu cần được tổ chức sản xuất theo vùng nguyên liệu, tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Trong định hướng phát triển nông nghiệp năm 2026, tỉnh tiếp tục xác định phát triển mạnh Chương trình OCOP, nâng cao cả chất lượng và số lượng sản phẩm; đồng thời đặt mục tiêu đến năm 2030 có trên 330 sản phẩm OCOP được công nhận.
Đối với những sản phẩm có lợi thế về nguyên liệu và thương hiệu, chế biến sâu sẽ là giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng. Với càphê Mường Ảng, chẳng hạn, việc phát triển vùng nguyên liệu cần đi cùng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, đầu tư công nghệ chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ. Tương tự, sản phẩm mắcca, chè, gạo và các loại nông sản đặc trưng khác cũng cần được phát triển theo hướng tăng tỷ lệ chế biến và đa dạng hóa sản phẩm.
Cùng với sản xuất, xúc tiến thương mại đang được tỉnh đẩy mạnh. Hội chợ Xúc tiến thương mại và sản phẩm OCOP tỉnh Điện Biên năm 2026 quy tụ hơn 200 gian hàng, với sự tham gia của trên 150 thương nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã, chủ thể OCOP và tổ chức xúc tiến thương mại trong và ngoài tỉnh. Đây là một trong những hoạt động nhằm quảng bá sản phẩm, kết nối cung cầu và mở rộng thị trường.
Đáng chú ý, việc kết nối với Central Retail Việt Nam tạo thêm cơ hội để các chủ thể OCOP tiếp cận trực tiếp với hệ thống phân phối hiện đại. Thông qua hoạt động kết nối, các chủ thể có điều kiện tìm hiểu yêu cầu về chất lượng, mẫu mã, quy cách đóng gói, truy xuất nguồn gốc, sản lượng và khả năng cung ứng.
Cùng với hệ thống phân phối truyền thống, thương mại điện tử được xác định là một kênh quan trọng để đưa sản phẩm OCOP Điện Biên đến với người tiêu dùng ở những thị trường xa hơn. Truy xuất nguồn gốc, mã số mã vạch, xây dựng cơ sở dữ liệu sản phẩm và quảng bá trên nền tảng số sẽ góp phần tăng tính minh bạch, nâng cao niềm tin của người tiêu dùng.
Gắn OCOP với du lịch, chuyển đổi số và phát triển bền vững
Một hướng đi giàu tiềm năng của Điện Biên trong giai đoạn tới là gắn sản phẩm OCOP với du lịch, đặc biệt là du lịch cộng đồng và trải nghiệm văn hóa.
Điện Biên có lợi thế về lịch sử, cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa của nhiều dân tộc. Đây là điều kiện thuận lợi để hình thành những sản phẩm OCOP không chỉ đơn thuần là hàng hóa mà còn chứa đựng câu chuyện về vùng đất, con người và văn hóa địa phương.
Năm 2026, bản Nà Sự, xã Mường Chà được lựa chọn xây dựng mô hình thí điểm phát triển sản phẩm OCOP về du lịch. Đây là mô hình hướng tới kết hợp cảnh quan, văn hóa, ẩm thực, trải nghiệm và dịch vụ du lịch cộng đồng, đồng thời ứng dụng số hóa trong quảng bá và quản lý.
Ông Nguyễn Hữu Đại, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Mường Chà, cho biết Ủy ban Nhân dân tỉnh đã ban hành văn bản chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ hoàn thành mô hình thí điểm phát triển sản phẩm OCOP gắn với du lịch tại bản Nà Sự. Địa phương đang phối hợp với các đơn vị liên quan tư vấn thiết kế không gian du lịch và hoàn thiện hồ sơ sản phẩm OCOP về du lịch.
Việc gắn OCOP với du lịch có thể mở ra một không gian phát triển mới. Du khách không chỉ mua một sản phẩm đặc sản mà còn được trải nghiệm quá trình sản xuất, thưởng thức ẩm thực, tìm hiểu văn hóa và trực tiếp tham gia đời sống cộng đồng. Qua đó, du lịch trở thành một kênh quảng bá và tiêu thụ sản phẩm ngay tại nơi sản xuất.
Song song với phát triển thị trường, yêu cầu về tính bền vững ngày càng được đặt ra rõ hơn. Quy hoạch tỉnh Điện Biên thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 định hướng phát triển sản phẩm OCOP gắn với lợi thế vùng, miền; thúc đẩy nông nghiệp hữu cơ, thân thiện môi trường, phát triển theo chuỗi giá trị và đáp ứng nhu cầu thị trường.
Tại các địa phương, định hướng này từng bước được cụ thể hóa. Xã Tủa Chùa đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 phát triển thêm sản phẩm OCOP, nâng hạng các sản phẩm có tiềm năng, tăng tỷ lệ chủ thể có vùng nguyên liệu và liên kết ổn định; đồng thời phấn đấu 100% sản phẩm OCOP được áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc.
Như vậy, hướng phát triển OCOP của Điện Biên trong năm 2026 và những năm tiếp theo đang được định hình theo chuỗi: xây dựng vùng nguyên liệu-chuẩn hóa sản phẩm-chế biến sâu-xây dựng thương hiệu-truy xuất nguồn gốc-chuyển đổi số-mở rộng thị trường-gắn với du lịch.
Mục tiêu cuối cùng không chỉ là có thêm những sản phẩm được công nhận OCOP mà quan trọng hơn là tạo ra những sản phẩm có khả năng đứng vững trên thị trường, nâng cao giá trị nông sản, tạo việc làm và thu nhập cho người dân nông thôn./.
