Báo chí phải truyền thông những vấn đề lý luận, chính trị bằng ngôn ngữ hiện đại, gần gũi, gắn với những vấn đề mà người dân quan tâm.
Muốn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng thì trước hết phải làm cho người dân hiểu, tin và đồng hành.
Đó là chia sẻ của Phó Giáo sư, Tiến sỹ Vũ Trọng Lâm, Giám đốc-Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, với phóng viên TTXVN khi trao đổi về bài viết “Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; trong bài viết đã đặt ra những yêu cầu mới đối với báo chí nước nhà, đồng thời khẳng định sứ mệnh giữ vững trận địa tư tưởng, làm chủ không gian số và góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.
- Thưa Phó Giáo sư, Tiến sỹ Vũ Trọng Lâm, trước định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đưa ra trong bài viết “Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số,” báo chí cách mạng cần nhận thức và thực hiện như thế nào để bảo đảm tính định hướng và đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng thời đại số?
Phó Giáo sư, Tiến sỹ Vũ Trọng Lâm: Theo tôi, trong bối cảnh hiện nay, khi công nghệ số phát triển mạnh mẽ, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông mới đang làm thay đổi sâu sắc cách thức tiếp nhận thông tin của công chúng, thì trách nhiệm xã hội của báo chí cách mạng không hề giảm đi mà ngược lại còn trở nên nặng nề và quan trọng hơn.
Trước hết, báo chí cách mạng phải luôn đặt lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích của nhân dân lên trên hết; kiên định tôn chỉ, mục đích, giữ vững bản lĩnh chính trị và thực hiện tốt vai trò định hướng tư tưởng, định hướng dư luận xã hội. Đây là yêu cầu có tính nguyên tắc, là yếu tố làm nên bản sắc và giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng Việt Nam.
Đồng thời, tính chiến đấu của báo chí ngày nay cần được thể hiện không chỉ ở việc đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin xấu, độc, mà còn ở khả năng chủ động cung cấp thông tin chính thống, chính xác, kịp thời, có cơ sở khoa học và sức thuyết phục cao. Trong một môi trường mà ai cũng có thể trở thành người phát tán thông tin, thì trách nhiệm của báo chí là phải trở thành nguồn thông tin tin cậy nhất.
Bên cạnh đó, để đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng thời đại số, báo chí cần chuyển từ tư duy “đưa tin” sang tư duy “phục vụ công chúng.” Thông tin không chỉ phải đúng mà còn phải nhanh, hấp dẫn, dễ tiếp cận, phù hợp với từng nhóm đối tượng và từng nền tảng truyền thông.
Muốn vậy, các cơ quan báo chí phải đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới, phát triển báo chí dữ liệu, báo chí đa phương tiện, đồng thời nâng cao năng lực phân tích, lý giải và dự báo các vấn đề mà xã hội quan tâm.
Báo chí cách mạng chỉ thực sự hoàn thành trách nhiệm của mình khi vừa giữ vững tính chiến đấu, tính định hướng, vừa trở thành người bạn đồng hành tin cậy của công chúng.
Nói cách khác, báo chí phải vừa là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, vừa là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân; vừa phát triển và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, vừa đáp ứng ngày càng tốt hơn quyền được thông tin, được hiểu và được tham gia của người dân trong đời sống xã hội hiện đại.
- Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trước tình trạng tin giả đang tràn lan trên mạng xã hội, làm tổn hại uy tín cá nhân, tổ chức, thậm chí ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân vào chính sách của Đảng và Nhà nước, báo chí phải là nơi nhân dân tìm đến khi cần sự xác nhận đáng tin cậy, không phải nơi chạy theo xu hướng. Theo Phó Giáo sư, báo chí và truyền thông cần đổi mới phương thức tiếp cận, nội dung và hình thức thể hiện như thế nào để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này, nhất là đối với thế hệ trẻ và cộng đồng số?
Phó Giáo sư, Tiến sỹ Vũ Trọng Lâm: Trong bối cảnh hiện nay, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng không thể chỉ dừng lại ở việc phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, mà quan trọng hơn là phải làm cho những giá trị đúng đắn, tích cực và tiến bộ của Đảng thấm sâu vào đời sống xã hội, đặc biệt là trong thế hệ trẻ.
Để làm được điều đó, báo chí và truyền thông cần đổi mới theo ba định hướng lớn:
Thứ nhất, phải chuyển từ tư duy “phản ứng” sang tư duy “chủ động dẫn dắt.”
Không đợi khi xuất hiện thông tin sai trái mới lên tiếng phản bác, mà phải chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, minh bạch, giúp công chúng có đủ căn cứ để nhận diện đúng-sai, thật-giả.
Nói một cách ngắn gọn, nhiệm vụ trọng tâm của báo chí không chỉ là đấu tranh với cái sai, mà cần làm cho cái đúng trở nên thuyết phục và hấp dẫn hơn, lan tỏa mạnh mẽ hơn.
Khi thông tin chính thống trở thành nguồn tham chiếu tin cậy nhất của xã hội, khi những giá trị tích cực trở thành dòng chảy chủ đạo trên không gian mạng, thì đó cũng chính là lúc báo chí thực hiện tốt nhất vai trò tiên phong trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Thứ hai, phải chuyển từ cách truyền đạt khô cứng sang cách truyền thông có sức thuyết phục và lan tỏa, đi vào đời sống xã hội, đến với mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Những vấn đề lý luận, chính trị cần được thể hiện bằng ngôn ngữ hiện đại, gần gũi, gắn với những vấn đề mà người dân và giới trẻ quan tâm. Muốn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng thì trước hết phải làm cho người dân hiểu, tin và đồng hành.
Thứ ba, phải hiện diện mạnh mẽ trên các nền tảng số. Nếu công chúng, nhất là giới trẻ, đang tiếp nhận thông tin trên mạng xã hội, nền tảng số và các thiết bị di động, thì báo chí cách mạng cũng phải đổi mới để tiếp cận công chúng ở chính những không gian đó bằng các hình thức thể hiện sinh động, hấp dẫn và phù hợp.
Thước đo hiệu quả của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hôm nay không chỉ là phản bác các thông tin sai trái, mà quan trọng hơn là xây dựng niềm tin, đồng thuận xã hội và truyền cảm hứng được cho thế hệ trẻ về con đường phát triển đất nước. Đó là sức mạnh bền vững của báo chí cách mạng trong kỷ nguyên số.
- Từ những định hướng chiến lược của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, theo Phó Giáo sư, đâu là những yêu cầu cấp thiết nhất đối với đội ngũ những người làm báo hiện nay?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm: Tôi cho rằng thông điệp lớn nhất mà Tổng Bí thư Tô Lâm gửi gắm đối với báo chí cách mạng hiện nay là: Trong một thế giới thay đổi rất nhanh, báo chí phải đổi mới mạnh mẽ, nhưng càng đổi mới càng phải giữ vững bản chất cách mạng của mình.
Vì vậy, yêu cầu cấp thiết nhất đối với đội ngũ những người làm báo hôm nay không đơn thuần là học thêm một công nghệ mới hay làm chủ một nền tảng số mới, mà trước hết phải giữ vững bản lĩnh chính trị, trách nhiệm xã hội và sứ mệnh nghề nghiệp.
Bởi lẽ, trong thời đại mà thông tin thật-giả đan xen, giá trị cốt lõi làm nên sức mạnh của báo chí cách mạng vẫn là niềm tin. Mà niềm tin chỉ có được khi người làm báo có bản lĩnh, trí tuệ và đạo đức nghề nghiệp.
Người làm báo hôm nay phải thích ứng với môi trường truyền thông số. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn hay các nền tảng công nghệ mới không còn là xu hướng của tương lai, mà đã trở thành công cụ của hiện tại.
Nếu không làm chủ công nghệ, báo chí sẽ khó giữ được vai trò dẫn dắt; nhưng nếu chỉ chạy theo công nghệ mà xem nhẹ giá trị cốt lõi của báo chí thì cũng khó hoàn thành sứ mệnh của mình.
Người làm báo trong giai đoạn hiện nay cần có “tâm sáng, lòng trong, bút sắc” và tư duy số, năng lực đổi mới sáng tạo. Người làm báo không chỉ phản ánh thực tiễn mà còn phải góp phần định hướng nhận thức, xây dựng niềm tin, lan tỏa khát vọng phát triển và khơi dậy tinh thần cống hiến trong toàn xã hội.
Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc đang đặt ra những yêu cầu mới đối với báo chí cách mạng. Muốn trở thành lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng-văn hóa, mỗi nhà báo phải không ngừng tự đổi mới chính mình. Bởi suy cho cùng, sức mạnh của báo chí không chỉ nằm ở công nghệ hay nền tảng truyền thông, mà nằm ở chất lượng của đội ngũ những người làm báo và những giá trị mà họ phụng sự.
- Trân trọng cảm ơn ông./.