Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 với rất nhiều điểm mới như giới hạn mỗi trường không quá 5 phương thức xét tuyển, thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng, thí sinh xét tuyển bằng học bạ phải có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông từ 16 điểm trở lên, chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được cộng tối đa 1,5 điểm, tổng điểm cộng không quá 3 điểm…
Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học đã có chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus để làm rõ những điểm mới này.
Vì sao phải đặt điều kiện với xét tuyển bằng học bạ?
- Thưa Giáo sư, một trong những điểm mới được thí sinh quan tâm nhiều nhất là những yêu cầu liên quan đến xét tuyển bằng học bạ. Vì sao Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định việc xét bằng học bạ phải sử dụng điểm trung bình chung 6 học kỳ của tối thiểu 3 môn, trong đó bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngoại ngữ đồng thời thí sinh phải có ba môn thi tốt nghiệp ở tổ hợp tương ứng (hoặc môn Toán và Ngữ văn và một môn khác) đạt tối thiểu 16 điểm?
Giáo sư Nguyễn Tiến Thảo: Phương thức xét tuyển bằng điểm học bạ đã được các trường sử dụng hơn 10 năm qua, luôn chiếm khoảng 40% tổng số thí sinh trúng tuyển.
Việc quy định phải sử dụng điểm của 6 học kỳ nhằm thực hiện đúng chủ trương đánh giá toàn diện quá trình học tập của học sinh thông qua kết quả học tập đủ ba năm cấp 3.
Việc bổ sung thêm điều kiện cần là học sinh phải đạt 16 điểm cho 3 môn trong tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm môn Toán và môn Ngữ văn và một môn thi khác) nhằm đảm bảo thí sinh không lơ là học tập năm lớp 12 vì theo thiết kế chương trình trung học phổ thông thì kiến thức lớp 12 là kiến thức nền tảng quan trọng kết nối với khối kiến thức cơ bản của các ngành đào tạo bậc đại học.
Quy định này không chỉ giúp học sinh học tập nghiêm túc ở lớp 12, sẵn sàng cho kỳ thi tốt nghiệp mà còn giúp thí sinh có hành trang vững chắc khi trúng tuyển và khả năng hoàn thành tốt chương trình đào tạo bậc đại học.
Mức điểm 16 cũng là mức điểm mà phần lớn thí sinh có thái độ và trách nhiệm sẽ đạt được trong kỳ thi tốt nghiệp, bảo đảm nguồn tuyển đủ ngưỡng chất lượng cho các trường đại học tuyển sinh và xa hơn nữa là hướng tới mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực đạt chỉ số 260 sinh viên trên 1 vạn dân của một quốc gia phát triển theo lộ trình tiến tới năm 2030.
- Dự thảo quy chế cũng giới hạn mỗi trường tối đa chỉ 5 phương thức xét tuyển, không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng. Giáo sư có thể chia sẻ về điều này?
Giáo sư Nguyễn Tiến Thảo: Kết quả thống kê hàng năm cho thấy có gần 20 phương thức tuyển sinh được các trường đại học sử dụng. Tuy nhiên, khoảng 90% thí sinh trúng tuyển bằng phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông và xét tuyển bằng học bạ hoặc kết hợp đồng thời thi tuyển và xét tuyển học bạ. Một số phương thức có rất ít thí sinh sử dụng hoặc trúng tuyển nhưng lại gây ra sự rối rắm cho phụ huynh và thí sinh trong quá trình tìm hiểu thông tin tuyển sinh, gây lãng phí sức người, sức của.
Với mục tiêu đơn giản hóa phương thức tuyển sinh, tăng cường cải cách thủ tục hành chính và để thí sinh, phụ huynh hiểu đúng, dễ tiếp cận đối với các phương thức tuyển sinh của cơ sở giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh, không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng.
Việc này đã được thảo luận và lấy ý kiến các đại diện cơ sở đào tạo tại các buổi tọa đàm xây dựng dự thảo quy chế tuyển sinh và nhận được sự đồng thuận cao. Với 5 phương thức xét tuyển (chưa bao gồm phương thức tuyển thẳng) đã bao phủ trên 95% thí sinh trúng tuyển thời gian qua.
Giới hạn 10 nguyện vọng là hợp lý
- Theo dự thảo, thí sinh cũng sẽ chỉ giới hạn ở 10 nguyện vọng xét tuyển. Đặc biệt, nhóm ngành sư phạm sẽ chỉ xét tuyển thí sinh ở các nguyện vọng 1, 2, 3. Điều này sẽ có ý nghĩa như thế nào, thưa giáo sư?
Giáo sư Nguyễn Tiến Thảo: Kết quả thống kê các năm qua cũng cho thấy thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng 1 chiếm 35,1%. Thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng dưới 10 chiếm 98,5%. Số thí sinh xét tuyển ở các đợt bổ sung chiếm hơn 1%. Như vậy, số thí sinh trúng tuyển và nhập học ở nguyện vọng lớn hơn 10 là vô cùng thấp.
Tại Hội nghị Giáo dục Đại học năm 2025 được tổ chức tháng 9/2025, phần lớn các trường đại học đề xuất giới hạn nguyện vọng đăng ký từ 1-5 cho mỗi thí sinh.
Theo cách thức xét tuyển hiện nay, tất cả thí sinh được xét chọn bình đẳng dựa trên điểm xét theo từng phương thức xét tuyển mà không phụ thuộc thứ tự ưu tiên của nguyện vọng đăng ký.
Vì vậy, việc đề xuất giới hạn 10 nguyện vọng cho mỗi thí sinh là hợp lý. Việc điều chỉnh này góp phần tiết kiệm chi phí cho thí sinh, rút ngắn thời gian xét tuyển đồng thời cũng đòi hỏi thí sinh phải tìm hiểu nghiêm túc hơn về ngành nghề đào tạo, đặc biệt là việc xác định ngành học phù hợp với năng lực, sở trường của bản thân.
Đối với các chương trình đào tạo giáo viên được Nhà nước hỗ trợ ngân sách đào tạo, thí sinh cần xác định rõ ràng mục tiêu nghề nghiệp thông qua việc đặt các nguyện ưu tiên từ 1-3. Việc này cũng làm giảm áp lực cho các trường đại học sư phạm phải xác định chính xác số lượng sinh viên nhập học hưởng ngân sách và xác định vị trí công tác sau khi tốt nghiệp.
Đảm bảo công bằng trong xét tuyển
- Một trong những điểm điều chỉnh cũng được thí sinh đặc biệt quan tâm là vấn đề điểm thưởng, việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế trong xét tuyển. Giáo sư có thể thông tin cụ thể hơn về vấn đề này?
Giáo sư Nguyễn Tiến Thảo: Một học sinh có thể có nhiều năng lực, sở trường khác nhau nên công việc tuyển sinh là làm sao tuyển đúng và trúng người dự tuyển theo học ngành đào tạo mong muốn. Theo đó, quy chế tuyển sinh vẫn duy trì quy định điểm cộng thêm nhưng không vượt quá 3 điểm theo thang điểm 30.
Điểm cộng là tổng các điểm thành phần. Thành phần thứ nhất là điểm thưởng áp dụng cho các sinh học đạt danh hiệu sinh giỏi quốc gia, đội tuyển thi olympic quốc tế. Những học sinh này được tuyển thẳng vào các ngành đào tạo theo kết quả môn thi nhưng đã không dùng quyền thẳng và khi đó có thể được cộng điểm thưởng từ 0-3 điểm (tùy theo kết quả nhất, nhì, ba) theo thang điểm 30.
Thành phần thứ hai là điểm xét thưởng áp dụng đối với thí sinh có thành tích hoặc có năng khiếu đặc biệt. Thành phần thứ ba là điểm khuyến khích đối với thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc có chứng chỉ quốc tế. Điểm cộng của điểm thành phần thứ hai hoặc thứ ba nằm trong dải từ 0-1,5 điểm theo thang điểm 30.
Việc sử dụng các chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học bắt đầu từ năm 2017 đến nay. Trong giai đoạn hội nhập quốc tế, ngoại ngữ vẫn là một công cụ quan trọng trong học tập và mở ra cơ hội nghề nghiệp sau tốt nghiệp. Do đó, việc duy trì xét tuyển bằng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học là yêu cầu khách quan.
Dự thảo quy chế tuyển sinh lần này điều chỉnh theo hướng khai thác được năng lực ngoại ngữ của thí sinh và bảo đảm nguyên tắc công bằng trong xét tuyển. Cơ sở đào tạo được quy đổi kết quả chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp môn xét tuyển theo trọng số tính điểm xét môn ngoại ngữ không vượt quá 1/3 của tổng điểm theo thang điểm 30.
Từ năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ hướng dẫn quy đổi kết quả chứng chỉ ngoại ngữ thống nhất sử dụng trong toàn hệ thống. Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng 1 lần, hoặc thay thế môn ngoại ngữ hoặc được cộng điểm tối đa 1,5.
Những nội dung, điều chỉnh của quy chế, từ nguồn tuyển, phương thức xét tuyển, kiểm soát đầu vào toàn diện hơn, bảo đảm các nguyên tắc công bằng, khách quan, minh bạch, giảm chi phí và tiết kiệm xã hội, giảm áp lực, gắn quyền lợi và trách nhiệm của thí sinh tham gia xét tuyển, tăng cường tự chủ và tự chịu trách nhiệm của cơ sở giáo dục đại học. Về tổng thể, dự thảo quy chế hướng tới sự ổn định và bền vững trong công tác tuyển sinh.
- Xin trân trọng cảm ơn Giáo sư!./.
Hàng chục trường đại học công bố phương án tuyển sinh năm 2026
Bên cạnh xét tuyển thẳng, xét tuyển theo điểm thi Tốt nghiệp trung học phổ thông, xét tuyển theo điểm học bạ, một số trường còn xét theo điểm các kỳ thi riêng, xét theo các nhóm đối tượng ưu tiên…
