Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch, tăng gấp ba lần nguồn tài chính dành cho thích ứng với biến đổi khí hậu và kiểm soát mức tăng nhiệt của Trái Đất ở ngưỡng 1,5 độ C là những ưu tiên được các quốc gia đề xuất đưa vào quyết định chính trị chung tại Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31).
Tuy nhiên, việc đạt đồng thuận về những nội dung này được dự báo sẽ không dễ dàng do những khác biệt sâu sắc giữa các nhóm quốc gia.
Ngày 13/11, đoàn đàm phán Australia - quốc gia phối hợp đăng cai và điều hành tiến trình thương lượng cùng Thổ Nhĩ Kỳ - đã công bố tài liệu mang tên “Tổng hợp các ý kiến và đề xuất” (Summary of Reflections), tập hợp những ưu tiên được các nước nêu ra trong quá trình thảo luận tại thành phố nghỉ dưỡng Antalya bên bờ Địa Trung Hải.
Danh sách này không nêu tên cụ thể quốc gia đề xuất, nhưng bao gồm nhiều vấn đề vốn gây chia rẽ giữa các nước phát triển, các nền kinh tế đang phát triển và những quốc gia sản xuất dầu mỏ tại các kỳ hội nghị khí hậu trước đây.
Australia đang thúc đẩy việc thông qua một “quyết định bao trùm” - văn kiện chính trị tổng thể được thương lượng và thông qua trên cơ sở đồng thuận, nhằm tạo định hướng chung cho kết quả hội nghị.
Ông Alden Meyer, chuyên gia thuộc tổ chức nghiên cứu chính sách khí hậu E3G, nhận định danh sách đề xuất phát đi nhiều tín hiệu về những nội dung có thể được đưa vào quyết định chung. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng là những nội dung nào có thể vượt qua sự phản đối từ các nhóm quốc gia khác nhau.
Nội dung đáng chú ý nhất trong danh sách là đề xuất thúc đẩy “chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch trong các hệ thống năng lượng.” Đây là vấn đề từng được các nước nhất trí trong một quyết định gây nhiều tranh luận tại hội nghị COP28 ở Dubai (Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất - UAE) năm 2023.
Tuy nhiên, nội dung đề cập trực tiếp đến chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã không xuất hiện trong các quyết định cuối cùng tại COP29 ở Azerbaijan và COP30 tại Brazil. Các quốc gia sản xuất dầu mỏ bị cho là đã ngăn cản việc đưa nội dung này vào văn kiện chung.
Một đề xuất quan trọng khác là tăng gấp ba lần nguồn tài chính dành cho thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là nguồn hỗ trợ do các nước phát triển cung cấp nhằm giúp những quốc gia nghèo hơn cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao khả năng ứng phó với các tác động của biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, Liên minh châu Âu (EU) cảnh báo các nước hiện chưa có đủ ý chí chính trị để đưa ra những cam kết tài chính bổ sung tại COP31.
Trong bối cảnh thế giới được dự báo sẽ vượt ngưỡng mục tiêu hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở mức 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, danh sách đề xuất cũng đề cập việc hạn chế “quy mô và thời gian” vượt ngưỡng này. Đây là vấn đề ngày càng được quan tâm khi các nỗ lực cắt giảm phát thải hiện nay chưa đủ để bảo đảm mục tiêu khí hậu nói trên.
Một số quốc gia cũng đề xuất đưa nội dung khẳng định vai trò trung tâm của Ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC), cơ quan khoa học khí hậu của Liên hợp quốc, vào quyết định cuối cùng.
Gần 200 quốc gia thành viên IPCC mong muốn báo cáo đánh giá quan trọng tiếp theo của cơ quan này được công bố kịp thời trước một hội nghị thượng đỉnh khí hậu then chốt của Liên hợp quốc vào năm 2028.
Tuy nhiên, một số nước, trong đó có Saudi Arabia, Ấn Độ và Trung Quốc, cho rằng cần thêm thời gian để tích hợp các nghiên cứu khoa học và dữ liệu từ các quốc gia đang phát triển. Những nước này đề xuất lùi thời điểm công bố báo cáo mới đến năm 2029.
Theo kế hoạch, dự thảo đầu tiên của văn kiện thỏa thuận COP31 có thể được công bố vào ngày 16/11. Mặc dù vậy, ông Meyer cho rằng đoàn đàm phán Australia cần hết sức thận trọng do một số quốc gia đang đặt vấn đề về tính hợp pháp của toàn bộ tiến trình xây dựng quyết định chính trị chung.
COP31 dự kiến kết thúc ngày 20/11, song các hội nghị khí hậu của Liên hợp quốc thường phải kéo dài thời gian đàm phán do những bất đồng chưa được giải quyết giữa các bên./.