Hơn 70 năm sau Chiến dịch Điện Biên Phủ, trên những địa bàn từng diễn ra các trận chiến đấu ác liệt vẫn còn những hài cốt liệt sỹ chưa được tìm thấy, quy tập.
Từ thông tin của nhân dân, nhân chứng và các tài liệu còn lưu giữ, lực lượng chức năng tỉnh Điện Biên đang tiếp tục xác minh, khảo sát, tìm kiếm, đưa những người đã hy sinh trở về với đồng đội, quê hương và gia đình.
Từ những nguồn tin của nhân dân
Ngày 21/9, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Điện Biên tổ chức khai quật, quy tập 10 hài cốt liệt sỹ tại phường Điện Biên Phủ. Đây là những phần mộ được xác định từ nguồn thông tin do nhân dân cung cấp, gồm 9 phần mộ tại khu vực Nghĩa trang nhân dân Him Lam và một phần mộ tại khu vực vườn nhà dân thuộc tổ dân phố Him Lam.
Trước đó, sau khi tiếp nhận thông tin, Ban Chỉ đạo đã phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng và nhân chứng thu thập, xác minh, kiểm chứng. Trên cơ sở kết quả xác minh, kế hoạch khai quật, quy tập được xây dựng, bảo đảm đúng quy trình và an toàn.
Tại các khu vực được xác định có thông tin về mộ liệt sỹ, lực lượng chức năng tổ chức đào tìm thận trọng, kiểm tra kỹ từng lớp đất; đồng thời ghi chép, chụp ảnh, lập biên bản, thu thập và bảo quản hài cốt, di vật.
Các mẫu hài cốt đủ điều kiện được thu thập để phục vụ giám định ADN, tạo thêm cơ sở xác định danh tính các liệt sỹ.
Sau khi cất bốc, 10 hài cốt liệt sỹ được đưa về Nghĩa trang liệt sỹ Tông Khao, xã Thanh Nưa để bổ sung hồ sơ, sơ đồ mộ chí và thực hiện các quy trình trước khi tổ chức truy điệu, an táng.
Ông Hoàng Thanh Hưng, tổ dân phố Đoàn Kết, phường Điện Biên Phủ, cho biết: Cách đây nhiều năm, trong quá trình đi làm thuê, đào móng nhà, ông và những người cùng làm phát hiện xương và một số di vật.
Nhận thấy đây có thể là hài cốt liệt sỹ, người dân đã cất bốc, đưa về an táng tại Nghĩa trang nhân dân Him Lam. Khi Chiến dịch 500 ngày đêm về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ được triển khai, ông Hưng đã cung cấp lại thông tin về địa điểm từng phát hiện hài cốt và di vật cho lực lượng chức năng.
Từ nguồn tin này, các cơ quan chức năng phối hợp khảo sát, xác minh, kiểm chứng với nhân chứng và các tài liệu liên quan, từng bước xác định khu vực có các phần mộ liệt sỹ.
Sau quá trình xác minh, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Điện Biên tổ chức khai quật, cất bốc, quy tập về Nghĩa trang liệt sỹ Tông Khao.
Với ông Hưng, việc những hài cốt liệt sỹ được xác minh, cất bốc và đưa về nghĩa trang là niềm vui sau nhiều năm kể từ ngày phát hiện.
“Khi biết các liệt sỹ được xác minh, khai quật và đưa về Nghĩa trang liệt sỹ Tông Khao, tôi rất vui. Từ lúc phát hiện đến nay đã nhiều năm, giờ các liệt sỹ được đưa về nơi an nghỉ cùng đồng đội, đúng nơi, đúng chỗ,” ông Hưng chia sẻ.
Không chỉ cung cấp thông tin về những phần mộ được phát hiện, người dân trên địa bàn còn thường xuyên chăm sóc, hương khói cho các liệt sỹ. Bà Nguyễn Thị Lý, tổ dân phố Hoa Ban, phường Điện Biên Phủ, cho biết vào những dịp lễ, Tết, khi đến thắp hương cho người thân tại Nghĩa trang Nhân dân Him Lam, bà và người dân cũng thường dọn cỏ, thắp hương cho các phần mộ liệt sỹ.
Theo bà Lý, khi người dân biết thông tin về những liệt sỹ còn nằm lại trên địa bàn, mọi người sẵn sàng cung cấp cho lực lượng quân đội để xác minh, tìm kiếm, quy tập. Việc đưa các liệt sỹ về nơi an nghỉ cũng là mong muốn, tình cảm của người dân đối với những người đã hy sinh.
Trong quá trình triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân cung cấp thông tin về liệt sỹ, mộ liệt sỹ.
Theo Trung tá Đào Xuân Trường, Trợ lý Ban Chính sách, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên, đến nay lực lượng chức năng đã tiếp nhận khoảng 20 thông tin về liệt sỹ cần tiếp tục xác minh, khảo sát. Các tổ, đội tìm kiếm sẽ tiếp tục khảo sát, xác minh từng trường hợp.
Những thông tin có cơ sở sẽ được đối chiếu với nhân chứng, tài liệu và khảo sát thực địa để xác định vị trí, từ đó tổ chức cất bốc, quy tập theo đúng quy trình.
Trung tá Đào Xuân Trường cho biết, việc tiếp nhận và xác minh các nguồn tin được thực hiện liên tục.
Trong quá trình tìm kiếm, mỗi thông tin từ người dân đều có thể mở ra một hướng xác minh mới, góp phần đưa những hài cốt liệt sỹ còn nằm lại trên chiến trường về với nghĩa trang, đồng đội và quê hương.
Đưa những người đã hy sinh trở về
Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ không chỉ được thực hiện tại các khu dân cư, nghĩa trang mà còn được triển khai tại những địa bàn từng diễn ra các trận chiến đấu trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Trước đó, ngày 19/7, từ nguồn tin do người dân cung cấp, lực lượng chức năng đã tổ chức khảo sát, xác minh và khai quật, quy tập 2 hài cốt liệt sỹ tại khu vực đỉnh đèo Pha Đin, địa phận xã Quài Tở, đưa về an táng tại Nghĩa trang liệt sỹ Độc Lập.
Đây là những địa bàn có địa hình phức tạp, dấu tích chiến trường qua thời gian đã có nhiều thay đổi, đòi hỏi công tác tìm kiếm phải dựa trên nhiều nguồn thông tin, trong đó có nhân chứng, tài liệu lịch sử, sơ đồ bố trí và dấu tích còn lại tại thực địa.
Với Chiến dịch 500 ngày đêm, đến ngày 27/8, toàn tỉnh Điện Biên đã hoàn thành khai quật 4.607/4.607 phần mộ liệt sỹ tại 7 nghĩa trang; trong đó 4.341 mẫu đủ điều kiện lấy mẫu ADN.
Toàn bộ 4.341 mẫu hài cốt liệt sỹ đã được bàn giao Viện Pháp y Quân đội phục vụ giám định, xác định danh tính. Cùng với lấy mẫu, các lực lượng triển khai hoàn nguyên các phần mộ sau khai quật; những phần mộ bị nứt, vỡ được sửa chữa, tu bổ, bảo đảm sự trang nghiêm tại các nghĩa trang liệt sỹ.
Theo Đại tá Dương Quốc Long, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên, việc hoàn thành khai quật, lấy mẫu tại các nghĩa trang là kết quả của sự nỗ lực, quyết tâm và phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng.
Cùng với công tác khai quật, lấy mẫu và hoàn nguyên mộ, nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập những hài cốt liệt sỹ còn nằm rải rác ngoài các nghĩa trang vẫn được triển khai trên thực địa.
Theo sơ đồ mộ chí, trên địa bàn tỉnh Điện Biên hiện còn hơn 1.000 hài cốt liệt sỹ được xác định nằm rải rác tại các chiến trường Điện Biên Phủ.
Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã xây dựng kế hoạch, tổ chức các tổ, đội khảo sát, tìm kiếm, quy tập; kết hợp thông tin từ nhân chứng, người dân với tài liệu lịch sử, sơ đồ mộ chí và dấu tích còn lại tại thực địa để xác định những khu vực có khả năng còn hài cốt liệt sỹ.
Tuy nhiên, công tác tìm kiếm gặp không ít khó khăn do Chiến dịch Điện Biên Phủ đã qua hơn 70 năm. Nhân chứng lịch sử ngày càng ít, nhiều người tuổi cao, trí nhớ không còn đầy đủ; có những thông tin về vị trí hy sinh, nơi an táng không còn rõ ràng.
Lực lượng tìm kiếm vì vậy phải nhiều lần khảo sát, xác minh tại các khu vực được cung cấp thông tin, nhưng không phải trường hợp nào cũng có kết quả.
Trong bối cảnh đó, mỗi thông tin từ nhân dân và nhân chứng đều được lực lượng chức năng tiếp nhận, kiểm chứng, đối chiếu với các nguồn tài liệu và khảo sát thực địa để mở hướng tìm kiếm.
Trường hợp 10 hài cốt liệt sỹ được khai quật, quy tập ngày 21/9 là một ví dụ, khi thông tin của người dân đã giúp lực lượng chức năng xác định, làm rõ khu vực có các phần mộ để tổ chức khai quật, cất bốc, quy tập.
Thời gian tới, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên tiếp tục rà soát, xác minh các nguồn tin còn lại, tổ chức khảo sát, tìm kiếm tại những khu vực được xác định có khả năng còn hài cốt liệt sỹ.
Quá trình cất bốc, quy tập được thực hiện thận trọng, đúng quy trình; đồng thời thu thập, bảo quản di vật và mẫu hài cốt để phục vụ công tác xác định danh tính, từng bước đưa những người đã hy sinh trở về với đồng đội và quê hương.
Trên mảnh đất từng diễn ra những trận chiến đấu ác liệt của Chiến dịch Điện Biên Phủ, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ vẫn được các lực lượng tiếp tục thực hiện.
Từ những nguồn tin của nhân dân, nhân chứng và các tài liệu, dấu tích còn lại, lực lượng chức năng từng bước xác minh, tìm kiếm, đưa những người đã hy sinh về với đồng đội, quê hương và gia đình./.
Đà Nẵng khánh thành Công viên tưởng niệm các Anh hùng Liệt sỹ Ngũ Hành Sơn
Công viên tưởng niệm các Anh hùng Liệt sỹ Ngũ Hành Sơn được xây dựng với mong muốn tạo dựng một không gian trang nghiêm để tưởng niệm, tri ân các Anh hùng Liệt sỹ, Mẹ Việt Nam Anh hùng.
